Kruisstraat 23-27 is een winkelcomplex in het centrum van de Nederlandse stad Assen, gesitueerd op de hoek van de Kruisstraat en het Koopmansplein. Het huidige gebouw is een in 2012 opgeleverde reconstructie van het historische hoekpand uit 1896. Sinds 2003 is het vastgoed eigendom van Warenhuis Vanderveen. Bouwgeschiedenis en reconstructie
De commerciële geschiedenis van de locatie is nauw verbonden met de familie Buning, die hier vanaf 1834 een schildersbedrijf exploiteerde. In 1896 werd besloten tot een ingrijpende vernieuwing van het perceel. Onder leiding van architect Jan Smallenbroek werd het bestaande pand afgebroken om plaats te maken voor een nieuw, representatief woon- en winkelhuis. Dit gebouw was kenmerkend voor de laat-19e-eeuwse architectuur in Assen, met gedetailleerde gevelelementen en een beeldbepalende hoekoplossing.
Aan het begin van de 21e eeuw bleek de technische staat van het pand precair. Na de aankoop door de familie Vanderveen in 2003 wees technisch onderzoek uit dat de fundering onvoldoende was en de constructieve gebinten waren aangetast door rot. Vanwege deze onbetrouwbare constructie werd het gebouw volledig gesloopt. In 2012 volgde een herbouw waarbij de oorspronkelijke architecturale vormen en stijlkenmerken van 1897 als uitgangspunt dienden. Exploitatiehistorie Kruisstraat 23
Het panddeel aan de Kruisstraat 23 heeft gedurende de 20e eeuw aan diverse zaken onderdak geboden:
Manufacturen en mode (1897–1933): Aanvankelijk geëxploiteerd door de manufacturenkoopman Roelf Voorenkamp. Tussen 1923 en 1933 was hier het dames- en kinderhoedenmagazijn Maison Moderne van de dames Van Aalst gevestigd.
Handel en techniek (1917–1934): In de tussenliggende periodes huisvestte het pand de winkel in huishoudelijke artikelen en luxe-aardewerk van Roelof van Dijk, gevolgd door de gecombineerde auto- en rijwielhandel van M.J. van Buuren.
Delicatessen en levensmiddelen (1934–1945): De chocolaterie van Jan Jeuring was hier ruim tien jaar gevestigd. Na de Tweede Wereldoorlog diende de locatie kortstondig als horecagelegenheid, waaronder Koster’s American Lunchroom.
Dierenspeciaalzaak (1949–1972): De meest langdurige gebruiker in de naoorlogse periode was de dierenspeciaalzaak van Herman Bos. De winkel, in de regio bekend als "Vogeltje Bos", was een centrum voor vogel- en hengelsportbenodigdheden.
Exploitatiehistorie Kruisstraat 25-27
Het hoekgedeelte kende een grotere continuïteit met twee dominante gebruikers:
Firma Buning (1834–1954): Gedurende 120 jaar was dit het hoofdkwartier van het schildersbedrijf en de groothandel in glas en behang van de familie Buning. Het bedrijf was een belangrijke regionale distributeur voor fabrikanten zoals Goudsmit Hof.
Firma A.H. Becker (1954–2003): Na de opheffing van de firma Buning werd het pand betrokken door de optiekzaak van A.H. Becker. Deze firma kocht het pand in 1959 en bleef er decennialang gevestigd, waarbij de onderneming uiteindelijk opging in grotere optiekketens zoals Eye Wish.
Actuele status
Na de reconstructie in 2012 is het complex volledig geïntegreerd in het aangrenzende warenhuis. De begane grond wordt geëxploiteerd als parfumerie. De historische gelaagdheid van de locatie is binnen het gebouw gemarkeerd door de realisatie van de Buningzaal, een multifunctionele ruimte op de bovenverdieping. Aan de buitenzijde is op 25 mei 2012 een gevelsteen geplaatst die herinnert aan de geschiedenis en de voormalige gebruikers van het hoekpand.
Categorie:Geschiedenis van Assen Categorie:Bouwwerk in Assen Categorie:Bouwwerk van Jan Smallenbroek