Het koorboek voor Catharina van Oostenrijk (Koninklijke Bibliotheek van België, BrusBR 15075) is een muziekhandschrift dat in het atelier van Petrus Alamire in 1511 werd gekopieerd en na 1524 werd gedecoreerd. Het bevat zeven missen die composities zijn van Pierre de la Rue, de favoriete componist van het Habsburgse-Bourgondondische hof. Van het totale oeuvre van 51 bewaard gebleven handschriften van Alamire is dit een van de zes handschriften die geheel bestaat uit het werk van de la Rue. De drukker Ottaviano Petrucci bracht in het eerste decennium van de zestiende eeuw de eerste muziekdrukken op de markt die met een drukpers gezet werd. Vooral de uitgaven van misboeken die allemaal van een zelfde componist waren bleken goed te verkopen. Waarschijnlijk heeft het atelier van Alamire dat idee van Petrucci overgenomen. Al die zes handschriften van Alamire alsmede twee handschriften die geheel bestaan uit composities van Josquin des Prez dateren dan ook van na dat eerste decennium zestiende eeuw.
Dit koorboek is mogelijk eerst gekopieerd voor Margaretha van Oostenrijk. Er is een betaalbewijs voor twee handschriften uit 1511 waarin sprake is van twee handschriften die besteld zouden zijn door keizer Maximiliaan I. In dat betaalbewijs wordt vermeld dat de keizer een van die handschriften bezit en het tweede als nieuwsjaargeschenk aan zijn dochter heeft gegeven. Een aantal auteurs is van opvatting dat BrusBR 15075 het handschrift voor Margaretha moet zijn. Een inventaris van haar kunstbezit uit 1523 beschrijft een handschrift dat inderdaad BrusBR 15075 zou kunnen zijn. Daarbij bleef het een probleem dat er miniaturen in het boek aanwezig zijn die Catharina van Oostenrijk en haar echtgenoot Johan III van Portugal afbeelden. Hun huwelijk vond in 1524 plaats. De aanname is dan ook dat deze miniaturen nog niet in het boek aanwezig waren op het tijdstip dat het aan Margaretha van Oostenrijk werd geschonken. Pas geruime tijd later zou Margaretha opdracht hebben gegeven het handschrift te decoreren met onder meer die miniaturen en met de bedoeling dat dit een gift van haar zou worden aan Catharina. Op zich was dit een werkwijze die gangbaar was. Miniaturen werden vaak op losse bladen aangebracht die pas tijdens het binden tussen de katernen werden gevoegd. Het werken met dergelijke losbladige miniaturen voorkwam dat de verluchter moest wachten tot de kopiist klaar was met zijn werk. Hij kon zelfs op voorraad werken. Het verschil is dat bij dit koorboek de tijd tussen kopiëren en decoreren wel aan de erg ruime kant was.
Het handschrift is echter nooit in Portugal gearriveerd. Het is waarschijnlijk nog lange tijd in het paleis van Margaretha in Mechelen aanwezig geweest. Het handschrift is een van de meest gedecoreerde uit het oeuvre van het atelier van Alamire. De wijze waarop de verluchte initialen zijn geschilderd wijzen ook op een wat latere datum van realiseren van de decoratie. Die zijn in dit handschrift op een wijze geschilderd die verschilt van de wat karikaturale manier en voorstellingen uit eerdere en vroegere handschriften van Alamire.
Zie ook De overige in België bewaarde handschriften van Petrus Alamire zijn:
In de Koninklijke Bibliotheek van België Koorboek voor de Zeven Smarten Groot liedboek van Margaretha van Oostenrijk Alamire handschrift Bru MS 6428 Koorboek voor Philips de Schone Occo handschrift
In Museum Hof van Busleyden Mechelse koorboek
Voor alle 51 bewaarde handschriften van Alamire Lijst van muziekhandschriften van Petrus Alamire
Categorie:16e-eeuws boek Categorie:Verlucht handschrift