thumb|Gids in het Bisschoppelijk Museum voor Kerkelijke Oudheidkunde en Geschiedenis te Haarlem (1888) Het Bisschoppelijk Museum is een voormalig een Nederlands museum in de stad Haarlem, gewijd aan het rooms-katholieke leven. Eind 19e eeuw werd het aangeduid als Bisschoppelijk Museum voor kerkelijke oudheid, kunst en geschiedenis, later als Bisschoppelijk Museum voor religieuze kunst. Het museum bestaat nog als stichting, waarvan de collectie is ondergebracht in het Museum Catharijneconvent in Utrecht.
Geschiedenis Jacobus Joannes Graaf (1839-1924), secretaris van het bisdom Haarlem, verzamelde voorwerpen, kunst en documentatie over het katholieke leven van voorgaande geslachten, vooral vanuit het bisdom. Hij kreeg in 1869 toestemming van bisschop G.P. Wilmer om zijn verzameling onder te brengen in een van de ruimtes van het St.-Vincentiusgesticht. Graaf werd de drijvende kracht achter het Bisschoppelijk Museum.A.H.L. Hensen, "Wilmer, Gerardus Petrus", in P.C. Molhuysen en P.J. Blok (red.), Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 2. Leiden: A.W. Sijthoff, 1912. In 1875 werd de collectie overgebracht naar een huis aan de Kruisweg en in 1893 naar een woning in de Jansstraat, volgens overlevering de voormalige bisschoppelijke woning van Godfried van Mierlo.J.J. Graaf, Het Bisschoppelijk Museum te Haarlem, overgedrukt uit de Katholieke Illustratie.
Vanaf 1875 was het bestuur van het museum in handen van een bisschoppelijke commissie, bestaande uit vijf personen. Graaf was naast conservator de eerste voorzitter van de commissie. Hij stelde een catalogus op, die werd gepubliceerd als Gids in het Bisschoppelijk Museum voor kerkelijke Oudheid, Kunst en Geschiedenis, vooral van Nederland en meer bijzonder van het Haarlemsche bisdom. De verschillende edities die onder hem verschenen geven een beeld van de groei van de collectie.Uitgebracht in 1878, 1881, 1888, 1900 en 1913, in 1923 verscheen een "Verkorte gids". Zie onder andere: Gids in het Bisschoppelijk Museum voor kerkelijke Oudheid, Kunst en Geschiedenis (1900), via Delpher. Conservator Boogmans was in 1931 de eerste die naast zijn taak bij het museum ook werd benoemd tot archivaris van het bisdom Haarlem.
In de eerste helft van de jaren 1930 werd het museum gerestaureerd en verbouwd, aan de achterzijde werd het door architect Jan Stuyt uitgebreid."Het nieuwe Bisschoppelijk Museum te Haarlem geopend", Het Gildeboek, jrg 14, afl. 4, maart 1932, p. 129-132; "Bisschoppelijk Museum te Haarlem : Werd in belangrijke mate 'opgefrischt'", De Volkskrant, 27 april 1935. Conservator Henneman, opvolger van Boogmans, koos voor een nieuwe opzet met meer licht en ruimte voor de objecten. Henneman werd op zijn beurt opgevolgd door Hein van Haaren. Van Haaren pleitte bij zijn afscheid in 1961 voor de oprichting van een gemeenschappelijk kerkelijk museum, in plaats van de verschillende (aarts)bisschoppelijke musea in Haarlem, Den Bosch, Roermond en Utrecht."Eén kerkelijk museum in plaats van bisschoppelijke musea", Nieuwe Haarlemsche courant, 12 augustus 1961. In de tweede helft van de jaren 60 werd inderdaad besloten tot de oprichting van een Rijksmuseum voor religieuze kunst."Samenvoeging van musea : Nieuw Rijksmuseum in Utrecht, De Tijd, 5 augustus 1970. In 1971 werd de stichting Het Catharijneconvent opgericht, waaraan de bezittingen van het Bisschoppelijk Museum, naast die van het Aartsbisschoppelijk Museum in Utrecht en het Oud-Katholiek Museum in permanente bruikleen werden gegeven."Onderliggende stichtingen", Museum Catharijneconvent. In 1976 werd het museum in Haarlem gesloten. Sinds 1979 is de Haarlemse collectie te zien in het Rijksmuseum Het Catharijneconvent (later Museum Catharijneconvent).Deze zijn in de online collectie te herkennen aan de afkorting BMH als onderdeel van het objectnummer.
Enkele werken uit de collectie
Conservatoren 1869-1924: J.J. Graaf 1924-1927: dr. H.J. van Aarsen 1928-1934: L.J. Boogmans, vanaf 1931 ook archivaris van het bisdom 1934-1954: J.J. (Jacobus) Henneman, vanaf 1947 ook archivaris van het bisdom 1956-1961: drs. H.J.A.M. (Hein) van Haaren 1961-1976: J.A.J.M. (Jan) Verspaandonk, vanaf 1965 ook archivaris van het bisdom
Categorie:Bisdom Haarlem-Amsterdam Categorie:Religie in Haarlem Categorie:Voormalig museum in Nederland