Perejaslav of Pereiaslav (Oekraïens: Переяслав) is een historische stad in Centraal-Oekraïne, gelegen in de raion Boryspil van de oblast Kyiv. Het ligt vlakbij de samenvloeiing van de rivieren Alta en Troebizj, op ongeveer 95 kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad Kyiv. Tijdens de middeleeuwen was het de hoofdstad van het vorstendom Perejaslavl. In 2022 werd de bevolking ingeschat op 26.273 inwoners.

Met meer dan 20 musea wordt Perejaslav vaak omschreven als een "levend museum"."Pereyaslav Khmelnytsky – a town of museums", Welcome to Ukraine magazine, March 2007 Het is een historische en etnografische zapovidnyk.

Geschiedenis

Perejaslav is een van de oudste steden van Oekraïne, die waarschijnlijk eind 10e eeuw is ontstaan als Perejaslavl, de hoofdstad van het vorstendom Perejaslavl. Ten tijde van het Kyivse Rijk was Perejaslavl vanaf 1054 de op een na belangrijkste stad, waar de 'kroonprins' zetelde die het recht had om grootvorst van Kyiv te worden zodra de hoofdstedelijke troon vacant was. Er waren daarom uitzonderlijk veel conflicten over de troon van Perejaslavl in de 12e eeuw. Toen de vorst van Perejaslavl Volodimer Hlibovytsj in 1187 overleed, vermeldde de Kyivse Kroniek dat "heel Oekraïne om hem rouwde"; de oudste vermelding van het toponiem Oekraïne dat in geschreven teksten is bewaard gebleven. Vermoedelijk werd in deze passage slechts het gebied van het vorstendom Perejaslav bedoeld; in latere tijden zou Oekraïne echter de naam worden voor het hele land.

De stad werd in 1239 veroverd en verwoest tijdens de Mongoolse invasie van het Kyivse Rijk. Archeologische vondsten suggereren dat Perejaslavl enige tijd daarna werd verlaten en onbewoond bleef tot in de late 15e eeuw, toen er een nieuwe nederzetting op de oude locatie ontstond. In 1585 dook Perejaslav weer op in geschreven bronnen; een Poolse edelman kreeg het recht om er zijn kasteel te bouwen. Vanaf 1625 was er een Kozakken-regiment in Perejaslav gelegerd. Het nieuwe stadje kreeg een levendige Joodse gemeenschap in dienst van de Poolse landadel; velen werden echter het slachtoffer tijdens de Chmelnytsky-opstand van 1648. Met het Verdrag van Perejaslav van 1654 stelde het Kozakken-Hetmanaat zich onder de militaire bescherming van de tsaar van Moskou.

Eind 17e en begin 18e eeuw bloeide Perejaslav op. Hetman Ivan Mazepa bekostigde de bouw van verschillende kerken en kloosters in Oekraïense barok-stijl. Eind 18e eeuw ontstond er weer een bloeiende Joodse gemeenschap. Het Kozakken-regiment werd in 1782 afgeschaft en Perejaslav werd toegevoegd aan het latere Gouvernement Kyiv. De stad groeide van 6.720 inwoners in 1816 tot 10.835 in 1865. Op de landgoederen van de grootgrondbezitters in de regio Perejaslav waren suikerraffinage, distillatie en graanteelt goed ontwikkeld. In Perejaslav zelf was de industrie nog in een beginstadium. Naast de landbouw hielden de mensen zich bezig met ambachtelijke activiteiten: weverij, porseleinmakerij en schoenmakerij.

Tijdens de Sovjet-periode in de jaren 1930 en de Tweede Wereldoorlog werden veel inwoners gedood, gedeporteerd of verdreven, met name de Joden. Ook raakten veel kerken, kloosters en synagogen beschadigd of verwoest. Toen de Sovjets de gehavende stad heroverden op 12 oktober 1943 hernoemden zij haar Perejaslav-Chmelnytsky, op bevel van de Opperste Sovjet in Moskou, die daarmee wilde bewijzen dat Oekraïne sinds het Verdrag van Perejaslav van 1654 altijd al bij Rusland zou hebben gehoord. Op 30 september 2019 bepaalde de Verchovna Rada van het onafhankelijke Oekraïne dat de stad weer gewoon Perejaslav zou heten.

Economie Er is een grote rivierhaven in de stad, die deel uitmaakt van de Rivierhaven van Kyiv.

Voorts is de suburbane infrastructuur van Perejaslav vergelijkbaar met een Amerikaanse auto-centrische stad. De woonwijken hebben vrijwel uitsluitend vrijstaande eengezinswoningen. Winkelcentra zijn geconcentreerd rondom grote parkeerplaatsen.

Bezienswaardigheden De belangrijkste bezienswaardigheden van Perejaslav zijn: Museum voor Volksarchitectuur en Huishoudelijke Tradities in Midden-Dnipro-Oekraïne, dat de architectuur en tradities van de Oekraïners vanaf de oudheid tot de 19e eeuw toont, met daarin de volgende submusea: Museum van het Brood, Museum van het Landvervoer, Museum van de Roesjnyks (Oekraïense decoratieve handdoeken), Museum voor Ruimteverkenning, Museum voor Postdiensten, Museum voor Bijenteelt, Museum voor Toegepaste en Decoratieve Kunsten, Museum voor Oekraïense Traditionele Rituelen, Museum voor Archeologie, Museum voor de Glorie van de Kozakken, Museum voor de Trypilliacultuur, Museum voor Oekraïense Traditionele Kleding en nog meer. Opgegraven ruïnes van gebouwen uit de 10e–11e eeuw. Sint-Michielskerk (1646–66). Hemelvaartklooster (met de kathedraal gebouwd in 1695–1700).

Bekende mensen uit Perejaslav

Sjolem Alejchem (1859–1916), Joods-Oekraïense Jiddisch-schrijver en toneelschrijver Hanna Knyazyeva-Minenko (1989), Oekraïense en Israëlische hink-stap-springer en verspringer Louise Nevelson (1899–1988), Amerikaanse beeldhouwer

Galerij

Categorie:Stad in Oekraïne Categorie:Plaats in oblast Kiev