De Grote Markt (Frans: Grand-Place) is het centrale plein in Doornik in de Belgische provincie Henegouwen.

Geschiedenis

De Grote Markt is in de middeleeuwen aangelegd, deels op een in onbruik geraakte Gallo-Romeinse begraafplaats (die buiten de 4e-eeuwse stadsmuur van Tornacum lag). Hier beslisten de Doornikenaars hun belfort te bouwen toen koning Filips II van Frankrijk hen in 1188 het klokrecht toekende. Datzelfde jaar begonnen ze met de bouw van de eerste stadsmuur, waarbinnen de Grote Markt uiteraard kwam te liggen.Peter Martyn, "Tournai: Architecture and planning through the ages of a former leading urban centre, and current provincial historic city, of the Low Countries" in: International Planning History Society Proceedings, 17th IPHS Conference, History-Urbanism-Resilience, TU Delft 17-21 July 2016, ed. Carola Hein, 2016, p. 436.

Het was niet alleen de grootste open ruimte van de stad en een economisch brandpunt, maar ook een plek met grote symboolwaarde.Pablo Gonzalez Martin, "Leaving the Market, Taking the Square: Space and Mobility in the Revolts of Late Medieval Tournai" in: Journal of Early Modern History, 2021, p. 40. Hier vonden terechtstellingen plaats, werden afkondigingen gedaan vanaf de bretèche, passeerden blijde inkomsten en processies, of werden grote evenementen gehouden, zoals het vorstelijke toernooi van 1513. Het stadsbestuur kon er de bevolking met klokgelui bijeenroepen, maar omgekeerd was het bezetten van de Grote Markt ook een taktiek van de ambachten. Hier speelden de revoltes van 1366, 1423 en 1513 zich af.

In 1565 werd de houten waterput puits Saint-Quentin vervangen door een monumentaal exemplaar met standbeelden van de zeven deugden.Le Tournai d'avant: d'art et d'eau, le puits Saint-Quentin, L'Avenir, 24 maart 2020 Hij werd in 1821 weer gesloopt. In deze periode werden veel huizen op de Grote Markt wit gepleisterd. In navolging van andere Belgische marktpleinen kreeg Doornik in 1863 een monumentaal standbeeld. Na intens debat ging de eer naar Christina van Lalaing, die in 1581 de stad tijdens de Tachtigjarige Oorlog had verdedigd tegen het beleg door Farnese. De waardering voor het verleden bleek ook uit evenementen, zoals het Cortège-Tournoi dat in 1913 werd gehouden ter herdenking van het toernooi van 1513.

Tijdens de Achttiendaagse Veldtocht vielen de Duitsers het historisch centrum van Doornik in mei 1940 aan met luchtbombardementen. Na afloop lag de Grote Markt in puin. Slechts drie gebouwen stonden nog recht: de Lakenhal, de Sint-Kwintenskerk en het huis Le Carillon, dat juist herbouwd was in gewapend beton.Charlotte Lheureux, Grand-Place de Tournai in: Guide d'architecture moderne et contemporaine, vol. 3, Tournai & Wallonie picarde, 1899-2017, eds. Charlotte Lheureux en Bernard Wittevrongel, 2017 In de jaren die volgden huisden de winkeliers in stalletjes van de architect Jules Wilbaux. Na de oorlog werd gekozen voor een historiserende wederopbouw, wat enigszins werd bemoeilijkt door het verlies van vele archieven.

Inrichting De vorm van de Grote Markt is min of meer een langgerekte driehoek. Aan de oostelijke punt staat het belfort. Vandaaruit waaieren de lange zijden van het plein uit naar de Rue des Maux in het westen en de Rue de l'Yser in het noorden. In het midden staat het standbeeld van Christina van Lalaing. Sinds 1985 zijn de huizen langs de Grote Markt permanent versierd met de banieren van de 36 ambachten. Elke vlag geeft de naam en het symbool van de gilde.

Het noordoostelijke deel van het plein is autovrij en wordt deels ingenomen door een vloerfontein. Dit is het resultaat van de heraanleg in 1998-2004. In dat laatste jaar zijn ook de bronzen standbeeldjes op zuilen ingehuldigd die Christine Jongen voor de stad creëerde. De Grote Markt heeft er vier van de vijftien: Pasquier Grenier (tapijtwever, voor de Lakenhal), Le Serment (De Schutter, ter hoogte van de Rue Réduit des Sions), Le Portier (De Poortwachter, voor de Sint-Kwintenskerk) en Le Tailleur des pierres (De Steenhouwer, ter hoogte van Rue des Orfèvres).CHRISTINE JONGEN, Stapperloot (bezocht 11 april 2026)

Bebouwing Aan de Grote Markt staan verschillende bezienswaardige gebouwen: Belfort van Doornik, het oudste van België Hôtel de l'Ecu de France (nr. 55) in Vlaamse renaissancestijl Lakenhalle van Doornik (nr. 56) Conciërgerie (nr. 57) uit 1612 Bailliage of Halle du Roi (nr. 63): een van de twee huizen waar het baljuwschap van Doornik en het Doornikse gevestigd was. Het oorspronkelijke huis uit 1612 is herbouwd in het Interbellum. Het andere huis lag ernaast en is ingrijpender herbouwd (zie volgende). Le Carillon (nr. 64): historiserend huis van Henry Lacoste uit 1939, maar niet gelijkend op de Bailliage die er voorheen stond Sint-Kwintenskerk Grange aux dîmes de Saint-Martin (Rue des Maux nr. 10): in deze tiendenschuur stockeerde de Sint-Maartensabdij het afgedragen graan om het op de markt te brengen. Een gevelbeeld van Sint-Maarten herinnert aan de vroegere eigenaar.

Economie Aan alle zijden heeft de Grote Markt horecagelegenheden. De terrassen bevinden zich vooral – maar niet uitsluitend – aan de noordoostelijke kant. In de panden zijn ook andere handelszaken ondergebracht.

Elke zaterdagvoormiddag wordt er markt gehouden op de Grand-Place.

Sinds 1825 is er jaarlijks op Goede Vrijdag een grote bloemenmarkt.Voor liefhebbers van natuur en bloemen, Visit Wallonia (bezocht 11 april 2026)

De kermis staat sinds de werken van 1998 elders opgesteld.

Literatuur Aimé-François Joseph Bozière, Tournai ancien et moderne, ou Description historique et pittoresque de cette ville, de ses monuments, de ses institutions, depuis son origine jusqu'à nos jours, 1864, Adolphe Delmée, p. 186-189

Voetnoten

Doornik Categorie:Markt in België Categorie:Plein in Wallonië Categorie:Doornik