Het bedrijfspand aan de Industrieweg 38 in de Nederlandse stad Assen is een in 1964-1966 gerealiseerd industrieel complex voor Koninklijke Van Gorcum. Het pand werd ontworpen door het Asser architectenbureau Nijenhuis en Ebbinge. Vanwege de architectuurhistorische waarde en de zeldzaamheid van dit type naoorlogs complex in Drenthe is het aangewezen als provinciaal monument.
Geschiedenis Vestiging aan de Brink Koninklijke Van Gorcum was vanaf 1816 gevestigd in een statig hoekpand aan de Brink in het centrum van Assen. Hoewel het bedrijf beeldbepalend was voor het aanzien van de stad, werd de locatie na de Tweede Wereldoorlog te klein door een sterke groei van het orderpakket en het personeelsbestand. Waar het bedrijf in 1925 nog 34 werknemers telde, was dit aantal in 1942 gegroeid naar 86 en in 1963 naar 172.
Verhuizing naar het industrieterrein De directie besloot na lang beraad de Brink te verlaten voor nieuwbouw op het industrieterrein. Dit besluit werd mede ingegeven door een verzoek van het gemeentebestuur; door het vertrek van Koninklijke Van Gorcum kon een ‘donkere hoek’ in de binnenstad worden opgeheven om plaats te maken voor bebouwing die beter aansloot op het stadshart; uiteindelijk werd op deze plek de Brinkflat gerealiseerd.
Ontwerp en bouw Vergelijking oud en nieuw De nieuwbouw was volledig gericht op moderne zakelijkheid en efficiëntie: Capaciteit: Het oude pand aan de Brink had een netto vloeroppervlak van 3600 m². Het nieuwe pand kreeg direct een oppervlak van 5300 m² op een kavel van 11.000 m², wat ruimte bood voor toekomstige verdubbeling van de capaciteit. Routing: Terwijl het werk aan de Brink verspreid was over meerdere verdiepingen, werd de nieuwbouw nagenoeg volledig gelijkvloers ingericht. Alle technische werkzaamheden vonden plaats zonder de belemmering van trappen, zolders of kelders. Dienstwoningen: Aan de Van Heekstraat 1 en 3 werden twee woningen gebouwd voor personeelsleden belast met de veiligheid en het toezicht op de kantine en het schoonmaakpersoneel in de avond- en nachturen.
Architectuur en opening De architecten Nijenhuis en Ebbinge ontwierpen een gebouw dat industrieel doelmatig was, maar ook een sieraad voor de stad moest zijn. Het pand werd op 27 april 1965 officieel geopend door prins Bernhard, in aanwezigheid van de Commissaris van de Koningin, mr. K.H. Gaarlandt.
Gebouwkenmerken Exterieur Voorgevel: De westgevel telt negentien traveeën met risaliserende betonnen pilaren. Een haaks geplaatste muur tussen de twaalfde en dertiende travee vergroot de plasticiteit van het ontwerp. Kantine: Aan de zuidzijde bevindt zich een op pijlers rustende, 'zwevende' verdieping met een karakteristieke getande daklijn. De betonnen wanden zijn in later tijd bekleed met damwandprofielen. Sheddaken: Op het platte dak boven de drukkerijhal bevinden zich zes zaagtandvormige opbouwen (sheddaken) die zorgden voor natuurlijke lichtinval op de werkvloer.
Functionele indeling Bij de ingebruikname was het pand als volgt ingedeeld: Gelijkvloers: Bedrijfskantoor, monotype tikkerij en gieterij, omsmelterij, vaste regelzetmachine, handzetterij (inclusief leerlingenafdeling), drukkerijhal, binderij, expeditie en de schoolboekhandel met bijbehorende magazijnen. Verdieping: Kantoren voor de directie, de uitgeverij, de administratie, het archief en de kantine.
Waardering en huidige status Monumentale waarde De provinciale monumentenstatus is toegekend op basis van de hoge mate van zeldzaamheid van dit type industrieel complex binnen Drenthe. De westgevel en de kantine-uitbouw bevatten de meest wezenlijke architectonische kwaliteiten. De sheddaken zijn essentieel voor de identiteit, terwijl de achtergevel als vervangbaar wordt beschouwd.
Actueel gebruik In 2017 werd de drukkerijtak afgestoten en verhuisde Koninklijke Van Gorcum naar de Oostersingel 11 in de Asser binnenstad. Het bedrijfspand aan de Industrieweg is sindsdien in gebruik bij BPZ, een fabrikant van binnendeuren.
Zie ook Lijst van provinciale monumenten in Drenthe
Categorie:Bouwwerk in Assen Categorie:Provinciaal monument in Drenthe