Het archeologisch landschap van de Sassaniden in de regio Fars omvat een aantal archeologische monumenten in het zuidoosten van de Iraanse provincie Fars, die op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staan. Het betreft bouwwerken van het Sassanidische Rijk uit de 3e tot en met de 7e eeuw na Christus
Achtergrond De Sassaniden waren een Perzische koninklijke dynastie waarvan de naam is afgeleid van hun legendarische voorvader Sassan. De eerste historisch aantoonbare heerser van de familie was Ardashir I, oorspronkelijk een onderkoning in de regio Persis, die, net als grote delen van Zuidwest-Azië, tot het Parthische Rijk behoorde. In de jaren 220 na Christus slaagde Ardashir erin om vanuit Persis in zeer korte tijd het gehele Parthische gebied te onderwerpen.Het enorme rijk dat hij stichtte strekte zich uit van Mesopotamië in het westen tot het huidige Pakistan in het oosten, en op zijn hoogtepunt nog aanzienlijk verder westwaarts tot Klein-Azië en Egypte.
Het centrum van het rijk ontwikkelde zich in wat nu de Iraanse provincie Fars is, de oorspronkelijke thuisbasis van de Sassaniden. De hoofdstad van Ardashir, Khor Ardashīr, nabij het huidige Firuzābād, en die van zijn zoon en opvolger Shapur I, Bishapur, vormen nu de kern van de UNESCO-werelderfgoedlocatie "Archeologisch landschap van de Sassaniden in de regio Fars". Naast de twee opmerkelijke stedenbouwkundige locaties zelf, kent het gebied opmerkelijke forten en paleizen van de twee heersers, evenals enkele karakteristieke Sassanidische rotsreliëfs. Deze kunstvorm bereikte zijn hoogtepunt in deze periode en werd een essentieel element van de Sassanidische propaganda. Religieus gezien was het zoroastrisme dominant tijdens het Sassanidische tijdperk, zoals blijkt uit de aanwezigheid van vuurtempels in de archeologische sites.
Registratie De acht locaties van het archeologisch landschap van de Sassaniden in de regio Fars werden op 30 juni 2018 tijdens de 42e sessie van het Werelderfgoedcomité op de Werelderfgoedlijst van UNESCO geplaatst. De aanvraag was in 2017 ingediend door de Organisatie voor Cultureel Erfgoed, Ambachten en Toerisme, een overheidsinstantie van Iran. Iran had de archeologische vondsten rond Firuzābād al in 1997 op de voorlopige lijst voor UNESCO-werelderfgoed geplaatst
In haar besluit stelde het Werelderfgoedcomité vast dat de punten (ii), (iii) en (iv) van de criteriacatalogus voor de lijst van cultureel werelderfgoed werden vervuld. De drie criteria hebben betrekking op (ii) de uitwisseling van verschillende culturen die tot uiting komen in het beschermde culturele erfgoed, (iii) de uitstekende representativiteit van een (in dit geval architectonische) culturele traditie, en (iv) bijzondere vormen van het gebruik van natuurlijke hulpbronnen en de interactie tussen mens en milieu. De UNESCO-website vat het archeologisch landschap van de Sassaniden in de regio Fars als volgt samen:
Locaties De archeologische sites die gezamenlijk op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staan bevinden zich in de omgeving van drie steden in de provincie Fars: Firuzabad, Bishapur en Sarvestan. SiteAfbeeldingLocatieBeschrijvingGhal'eh Dokhtar150x150pxFiruzabadEen zwaar versterkt, representatief paleis van de eerste Sassanidische heerser, Ardashir I, gebouwd in de beginfase van zijn regering, vóór de overwinning op het Parthische Rijk, op een steile rots nabij zijn nieuwe hoofdstad, Ardashir Khurreh (zie hieronder).Investituurrelief van Ardashir150x150pxFiruzabadRotsreliëf nabij Ghal'eh Dokhtar, ervan gescheiden door een rivier. Afgebeeld is de kroning van Ardashir I door de Zoroastrische scheppergod Ahura Mazda.Overwinningsrelief van Ardashir150x150pxFiruzabadHet grootste van de Sassanidische rotsreliëfs, eveneens vervaardigd onder Ardashir I, bevindt zich tussen Ghal'eh Dokhtar en de tweede residentie van de heerser. Het beeldt de overwinning van de koning op de laatste Parthische heerser, Artabanus IV, uit.Gur150x150pxFiruzabadDe cirkelvormige woonplaats van de stichter van het rijk, Ardashir I, ook wel bekend als "Gur". Twintig straten leidden naar het stadscentrum, waar een groots paleis of regeringsgebouw stond, waarvan tegenwoordig alleen nog een torenachtig bouwwerk over is.Paleis van Ardashir150x150pxFiruzabadDe tweede residentie van Ardashir I, gelegen op acht kilometer van Gur, was meer ontworpen voor representatieve doeleinden dan voor lichte verdediging, in tegenstelling tot de Ghal'eh Dokhtar. Het complex bestond uit een entreehal en twee zijhallen, elk overdekt met een koepel. Een betegelde vijver, gevoed door een natuurlijke bron, maakte ook deel uit van het complex.Bishapur150x150pxBishapurDe hoofdstad van de tweede Sassanidische heerser, Shapur I, werd aangelegd volgens een rasterpatroon gebaseerd op Grieks-Romeinse modellen. In de directe omgeving bevinden zich de overblijfselen van een groots paleiscomplex en zes rotsreliëfs uit de 3e en 4e eeuw die Shapur en zijn opvolgers verheerlijken.Grot van Shapur150x150pxBishapurGrot in de bergen ten noordoosten van de woonstad Bishapur, waarin het acht meter hoge kolossale standbeeld van Shapur I stond, dat uit een stalagmiet was uitgehouwen. Dit kan het graf van deze koning zijn.Sarvestan-paleis150x150pxSarvestanLeemsteenruïnes ten zuiden van de huidige stad Sarvestan, die wordt geïnterpreteerd als een paleiscomplex of een vuurtempel uit de Sassanidische periode, daterend uit de 7e eeuw, dat wil zeggen de late fase van de Sassanidische architectuur.
sassaniden Categorie:Sassanidische architectuur