Het koorboek voor aartshertog Karel (Österreichische Nationalbibliothek, Musiksammlung, VienNB 15496) is een muziekhandschrift dat vervaardigd werd in het atelier van Petrus Alamire. Het is een van de dertien muziekhandschriften uit dit atelier dat door deze bibliotheek bewaard wordt. Het handschrift bevat zeven missen. Al deze composities zijn van Pierre de la Rue, de favoriete componist van het Bourgondisch- Habsburgse hof. Van het totale oeuvre van 51 bewaard gebleven muziekhandschriften van Alamire is dit een van de zes handschriften die geheel bestaat uit het werk van de la Rue. De drukker Ottaviano Petrucci bracht in het eerste decennium van de zestiende eeuw de eerste muziekdrukken op de markt die met een drukpers gezet werd. Vooral de uitgaven van misboeken die allemaal van een zelfde componist waren bleken goed te verkopen. Waarschijnlijk heeft het atelier van Alamire dat idee van Petrucci overgenomen. Al die zes handschriften met alleen composities van de la Rue alsmede twee handschriften die geheel bestaan uit composities van Josquin Des Prez dateren dan ook van na dat eerste decennium zestiende eeuw.
Dit handschrift werd vervaardigd voor aartshertog Karel, de latere keizer Karel V. De pagina waarmee het handschrift opent toont de Bourgondisch-Habsburgse wapens met bovenaan het opschrift Karolus Archidux Austrie, Dux Bourgondie, Princeps Castille. Op een andere pagina is het wapenschild van Maximiliaan I aanwezig met zijn motto HALT MAS IИ ALИ DIИ (Betracht in alles gematigdheid) Het wordt hiermee duidelijk dat het handschrift in ieder geval vervaardigd werd voor 1519, het jaar van het overlijden van Maximiliaan en de verkiezing van aartshertog Karel tot keizer. Karel nam in maart 1516 afstand van zijn titel Princeps Castille. Hij werd in die maand uitgeroepen tot koning van Spanje. Op andere folia in het manuscript komen ook de wapenschilden van Hongarije en Bohemen voor. Het is de eerste keer dat de emblemen van die gebieden in relatie worden gebracht met het Habsburgse keizerrijk. De achtergrond daarbij zijn de huwelijken van twee andere kleinkinderen van Maximiliaan, Ferdinand en Maria met resp. Anna van Bohemen en Hongarije en Lodewijk II van Hongarije in juli 1515. Op basis van al deze gegevens wordt duidelijk dat het handschrift tussen juli 1515 en maart 1516 vervaardigd moet zijn.
Kort nadat Karel in 1515 was uitgeroepen tot landsheer van de Nederlanden werd ook een hof voor hem in Brussel gecreëerd met een daarbij behorende hofkapel. Het is mogelijk dat Maximiliaan dit muziekhandschrift van Alamire als een geschenk voor zijn kleinkind besteld had om dit in de hofkapel te gebruiken. Het handschrift is echter nooit in Brussel aangekomen. Het handschrift werd met enkele andere handschriften van Alamire, het koorboek van Maximiliaan I en Bianca Maria Sforza en het koorboek van Ulrich Pfintzing, in de bibliotheek van Maximiliaan in Innsbruck bewaard.
Ook tijdens de periodes van de keizers Karel V en Ferdinand I bleef deze bibliotheek in Innsbruck. Na het overlijden van Ferdinand I kwam deze bibliotheek in het bezit van Ferdinand II van Tirol. Na het overlijden van Philippine Welser met wie hij een morganatisch huwelijk had werd de bibliotheek verhuisd naar Schloss Ambras. In 1665 stierf de Tiroolse linie van de Habsburgers uit. Alle bezittingen van de linie vervielen aan keizer Leopold I. De bibliotheek wordt opnieuw verhuisd en nu naar Wenen. Deze drie handschriften van Alamire werden echter opzettelijk achter gehouden. Deze bleven tot begin negentiende eeuw in Schloss Ambras voordat ze naar Wenen verhuisden. Vanaf 1890 werden de handschriften bewaard in het Kunsthistorisches Museum. In 1936 ging een groot deel van de voormalige bibliotheek van Schloss Ambras waaronder deze drie handschriften van Alamire deel uitmaken van de collectie van de Nationalbibliotheek.
Zie ook De overige handschriften van Petrus Alamire in de Österreichische Nationalbibliothek zijn Koorboek voor Emanuel I van Portugal en Maria van Aragón Koorboek van Ulrich Pfintzing Koorboek van Maximiliaan I en Bianca Maria Sforza Koorboeken van Raimund Fugger. Negen handschriften
Voor alle 51 bewaarde handschriften van Alamire Lijst van muziekhandschriften van Petrus Alamire
Categorie:16e-eeuws boek Categorie:Verlucht handschrift