Een ommeloper (ook overloper genoemd) is een veel gebruikte term om een pre-kadastraal boek uit het ancien régime aan te duiden. Het werd vooral gebruikt voor het kadasterboek van een waterschap, een heerlijkheid of van een parochie.
Ommelopers kwamen voornamelijk voor in de kustgebieden van Zuidwest-Nederland en België. Er is geen ommeloper uit de periode voor 1400 bekend.
De naam verwijst naar de landmeter (de omloper) de rond alle percelen liep om ze op te meten. Een ommeloper was onderverdeeld in sekties die 'beginnen' werden genoemd: dit is de plaats waar de landmeter begon te lopen om een gebied heen, tot hij weer bij het beginpunt aankwam). De landmeter gaf ook de hoek aan waarin hij begon te stappen.
Gerelateerde begrippen
landboek: ook veldboeken genoemd is een latere benaming vergelijkbaar met ommeloper maar beschreef enkel een aantal losse percelen die toebehoorden aan bv. een kerkelijke instelling, niet alle percelen van een parochie ligger, ook register van landen genoemd belegheren: de landmeter gaf alle gegevens die nodig waren om het zo nauwkeurig mogelijk te situeren in een bepaalde parochie vergrondynghe: het registreren van percelen grond. De Franse term : terrier werd gebruikt voor het landboek van een leenhof Hoofden: de landmeter moest de eigenaar van ieder perceel te weten komen en noteren kleine verhoofding: per begin tekende de landmeter de namen van de eigenaars op met de de oppervlakte van alle percelen die ieder binnen een begin bezat. Het boek met de kleine verhoofding wordt ontvangstboek genoemd omdat het diende voor de ontvanger, die daarin de betaling van de jaarlijkse belasting (bv. het watergeld) noteerde Verhouden: het registreren van de percelen met de namen van de eigenaars
Inhoud Elk begin bevat:
de naam van de eigenaar en de vorige eigenaar; soms ook de manier van bezitsoverdracht (door koop, door deling, door zijn echtgenote, ... de pachter de vorm van het perceel de ligging van het perceel de aanpalende eigenaars de oppervlakte de pachter bij belangrijke eigendommen
Categorie:Middeleeuws recht Categorie:Burgerlijk recht Categorie:Kadaster