Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Amsterdam (1859-1878) geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Amsterdam in de periode 1859-1878.
Het kiesdistrict Amsterdam was al ingesteld in 1850. De indeling van het kiesdistrict werd in 1858 gewijzigd door een aanpassing van de Kieswet; tevens werd het aantal afgevaardigden van het kiesdistrict Amsterdam naar de Tweede Kamer verhoogd.De feitelijke uitbreiding van het aantal Kamerleden vond niet plaats in 1858, maar als gevolg van de tussentijdse verkiezingen op 25 januari 1859. Tot het kiesdistrict behoorden vanaf dat moment de volgende gemeenten: Amsterdam, Diemen, Nieuwer-Amstel, Ouder-Amstel, Sloten en Watergraafsmeer.
In 1864 werd de indeling van het kiesdistrict gewijzigd. De gemeente Sloten werd toegevoegd aan het kiesdistrict Haarlem.
In 1869 werd de indeling van het kiesdistrict wederom gewijzigd. De gemeenten Diemen, Nieuwer-Amstel, Ouder-Amstel en Watergraafsmeer werden toegevoegd aan het nieuw ingestelde kiesdistrict Haarlemmermeer.
Het kiesdistrict Amsterdam was in deze periode een meervoudigEen enkelvoudig district vaardigde per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer, een meervoudig kiesdistrict twee of meer leden. kiesdistrict: het vaardigde zes leden af naar de Tweede Kamer. In de periode 1859-1878 traden om de twee jaar drie van deze leden af; er werd dan een periodieke verkiezing gehouden voor de vrijgevallen zetels. Bij algemene verkiezingen (na ontbinding van de Tweede Kamer) bracht elke kiezer zes stemmen uit. Om in de eerste verkiezingsronde gekozen te worden moest een kandidaat minimaal de districtskiesdrempelDe districtskiesdrempel werd bepaald door de volgende formule: 50% van het aantal uitgebrachte geldige stemmen, gedeeld door het aantal in het district te verkiezen zetels. behalen; indien nodig werd een tweede ronde gehouden.
Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.
25 januari 1859 De verkiezingen waren tussentijdse verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de verhoging van het aantal afgevaardigden naar de Tweede Kamer vanuit het kiesdistrict Amsterdam.In 1859 werd het aantal leden van de Tweede Kamer uitgebreid van 68 naar 72. Daarom werden op 25 januari in vier kiesdistricten tussentijdse verkiezingen gehouden.
25 januari 8 februariOmdat geen van de kandidaten er in de eerste ronde in slaagde de districtskiesdrempel te overschrijden, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 4.368 4.368 Opkomst 1.505 2.088 Geldige stemmen 1.504 2.070 Blanco stemmen 2 10 Kandidaten C. van Heukelom 616 1.157 J. van Lennep 578 913 A. Vrolik 283
27 december 1859 Harm Stolte, gekozen bij de verkiezingen van 10 juni 1856, overleed op 30 november 1859. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
27 december Kiesgerechtigden 4.318 Opkomst 1.284 Geldige stemmen 1.281 Blanco stemmen 1 Kandidaten J. Heemskerk Azn. 716 W. Poolman 515
20 maart 1860 Michel Godefroi, gekozen bij de verkiezingen van 10 juni 1856, trad op 23 februari 1860 af vanwege zijn benoeming als bewindspersoon in het kabinet-Van Hall-Van Heemstra. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
20 maart 3 april Kiesgerechtigden 4.318 4.318 Opkomst 1.385 1.893 Geldige stemmen 1.381 1.882 Blanco stemmen 2 5 Kandidaten W. Poolman 449 1.095 J.G. Rijnders 509 787 A. Vrolik 352 T.J. Stieltjes 48
12 juni 1860 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van drie gekozen leden.
12 juni Kiesgerechtigden 4.318 Opkomst 1.364 Geldige stemmen Het Huygens Instituut vermeldt 1.358 geldige stemmen, maar houdt hierbij geen rekening met drie verkiesbare zetels.4.074 Blanco stemmen 30 Kiesdrempel 679 Kandidaten J. Heemskerk Azn.Aftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Amsterdam. 1.232 C. van Heukelom 1.190 S. Cool 688 W. Poolman 627 P.J. Teding van Berkhout 144 E.W. Cramerus 143
10 juni 1862 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van drie gekozen leden.
10 juni Kiesgerechtigden 4.570 Opkomst 1.420 Geldige stemmen 4.222 Blanco stemmen 35 Kiesdrempel 704 Kandidaten G.C.J. van Reenen 1.376 M.H. Godefroi 1.198 J. Heemskerk Bzn. 755 J.D. van Herwerden 506 S.R. van Franck 320
14 juni 1864 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van drie gekozen leden.
14 juni 28 juniOmdat niet het vereiste aantal kandidaten er in de eerste ronde in slaagde de districtskiesdrempel te overschrijden, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de vier niet-direct gekozen kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 4.441 4.441 Opkomst 1.762 2.534 Geldige stemmen 5.240 5.033 Blanco stemmen 22 11 Kiesdrempel 873 1.258 Kandidaten S. Cool 1.118 C. van Heukelom 828 1.332 J. van Swieten 842 1.331 J. Heemskerk Azn. 789 1.218 J.J.A. Santhagens 695 1.152 J.J. Hasselman 663 J.J. Teding van Berkhout 126 J. van Eik 125
3 november 1864 Simon Cool, gekozen bij de verkiezingen van 14 juni 1864, overleed op 9 oktober 1864. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
3 november Kiesgerechtigden 4.441 Opkomst 1.610 Geldige stemmen 1.578 Blanco stemmen 24 Kandidaten J.J. Rochussen 975 D.A. van Heemskerk Veeckens 553
12 juni 1866 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van een gekozen lid.
12 juni Kiesgerechtigden 4.249 Opkomst 1.647 Geldige stemmen 4.914 Blanco stemmen 13 Kiesdrempel 819 Kandidaten G.C.J. van Reenen 1.597 M.H. Godefroi 1.491 J. Heemskerk Bzn. 1.113 J. Messchert van Vollenhoven 435 J.J. Teding van Berkhout 112 L.W.C. Keuchenius 107
30 oktober 1866 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.De Tweede Kamer was ontbonden nadat deze een motie had aangenomen waarin het kabinetsbeleid op het gebied van Koloniën werd afgekeurd.
30 oktober 13 novemberOmdat niet het vereiste aantal kandidaten er in de eerste ronde in slaagde de districtskiesdrempel te overschrijden, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de zes niet-direct gekozen kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 4.249 4.249 Opkomst 3.341 2.965 Geldige stemmen 19.871 8.023 Blanco stemmen 109 860 Kiesdrempel 1.656 1.337 Kandidaten G.C.J. van Reenen 3.032 M.H. Godefroi 1.881 J. Heemskerk Bzn. 1.716 J.J. Rochussen 1.616 1.773 H.A. Insinger 1.366 1.748 M.J. Pijnappel 1.574 1.650 P.P. van Bosse 1.406 1.313 J. van Swieten 1.332 1.294 J. de Bosch Kemper 1.368 240 J.J.W. van den Biesen 1.279 C. van Heukelom 1.259 J.W. van Loon 334 H.J. Koenen 309 G. Groen van Prinsterer 307 J.J. Teding van Berkhout 306 J. van Eik 299 C.F. Gülcher 277 C.P. van Eeghen 77
22 januari 1868 De verkiezingen werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.Nadat de begroting voor Buitenlandse Zaken door de Tweede Kamer verworpen was, bood het kabinet-Van Zuylen van Nijevelt zijn ontslag aan. Hierop ontbond de Koning de Tweede Kamer.
22 januari Kiesgerechtigden 4.322 Opkomst 2.946 Geldige stemmen 17.442 Blanco stemmen 222 Kiesdrempel 1.454 Kandidaten G.C.J. van Reenen 2.785 H.A. Insinger 1.556 J.J. Rochussen 1.538 M.J. Pijnappel 1.536 M.H. Godefroi 1.490 P.P. van Bosse 1.445 J.R. Thorbecke 1.395 J. Heemskerk Bzn. 1.394 T.J. Stieltjes 1.351 D. Koorders 1.328 J. Wertheim 1.193 J. Dirks 172 J.W. Gefken 151
13 februari 1868 Op grond van de uitslag van de eerste ronde van de algemene verkiezingen op 22 januari 1868 had er voor de zesde beschikbare zetel een tweede verkiezingsronde moeten plaatsvinden tussen Pieter van Bosse (liberalen) en Jan Rudolf Thorbecke (thorbeckianen). Van Bosse en Thorbecke waren echter beiden in de eerste ronde al gekozen in een ander kiesdistrict (Van Bosse in Dordrecht en Thorbecke in Assen)Het was volgens de vigerende wetgeving geoorloofd zich in meer dan één kiesdistrict kandidaat te stellen. Als iemand in meerdere districten gekozen werd, diende hij vervolgens aan te geven voor welk district hij in de Tweede Kamer zitting wilde nemen; in het andere district c.q. de andere districten werd dan een naverkiezing gehouden. waaraan zij de voorkeur gaven, zodat de tweede ronde in Amsterdam geen doorgang kon vinden. Om in de ontstane vacature te voorzien werd in Amsterdam een naverkiezing gehouden.
13 februari Kiesgerechtigden 4.322 Opkomst 2.534 Geldige stemmen 2.530 Blanco stemmen 2 Kandidaten J. Heemskerk Bzn. 1.352 E.H. s' Jacob 1.174
8 juni 1869 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van drie gekozen leden.
8 juni Kiesgerechtigden 3.964 Opkomst 2.386 Geldige stemmen 7.110 Blanco stemmen 24 Kiesdrempel 1.185 Kandidaten T.J. Stieltjes 1.524 J. Heemskerk Bzn. 1.493 M.J. de Lange 1.360 M.J. Pijnappel 953 G.C.C. Pels Rijcken 767 H.A. Hartogh 721 J.J. Teding van Berkhout 89 J.W. van Loon 88 J. van Eik 84
12 oktober 1869 Gerlach van Reenen, gekozen bij de verkiezingen van 22 januari 1868, trad op 20 september 1869 af. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
12 oktober Kiesgerechtigden 3.964 Opkomst 1.985 Geldige stemmen 1.977 Blanco stemmen 2 Kandidaten E.H. s'Jacob 1.087 J. Bosscha 722 N.J. den Tex 149
8 februari 1870 Michel Godefroi, gekozen bij de verkiezingen van 22 januari 1868, trad op 13 januari 1870 af vanwege persoonlijke redenen. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
8 februari Kiesgerechtigden 3.964 Opkomst 2.054 Geldige stemmen 2.049 Blanco stemmen 4 Kandidaten G.C.J. van Reenen 1.039 T.M.C. Asser 939 J.J. Teding van Berkhout 56
13 juni 1871 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van drie gekozen leden.
13 juni 27 juniOmdat niet het vereiste aantal kandidaten er in de eerste ronde in slaagde de districtskiesdrempel te overschrijden, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee niet-direct gekozen kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 3.959 3.959 Opkomst 2.424 2.018 Geldige stemmen 7.223 2.011 Blanco stemmen 43 5 Kiesdrempel 1.204 1.006 Kandidaten C. Fock 1.262 G.C.J. van Reenen 1.216 E.H. s'Jacob 1.153 1.017 J.P. de Bordes 1.127 994 A.S. van Nierop 1.071 H.A. Insinger 1.051 J.J. Teding van Berkhout 118 L.W.C. Keuchenius 103 M.D. van Otterloo 92
5 december 1871 Cornelis Fock, gekozen bij de verkiezingen van 13 juni 1871, trad op 30 november 1871 af vanwege zijn benoeming als Commissaris des Konings in Zuid-Holland. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
5 december Kiesgerechtigden 3.959 Opkomst 1.799 Geldige stemmen 1.798 Blanco stemmen 2 Kandidaten M.H. Godefroi 1.020 H.A. Insinger 766
22 oktober 1872 Jan Heemskerk Bzn., gekozen bij de verkiezingen van 8 juni 1869, trad op 29 september 1872 af vanwege zijn benoeming als lid van de Raad van State. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.
22 oktober 5 november Kiesgerechtigden 4.022 4.022 Opkomst 1.968 1.748 Geldige stemmen 1.953 1.738 Blanco stemmen 5 6 Kandidaten J.A. Jolles 616 948 G. Fabius 643 790 A.S. van Nierop 536 J.J. Teding van Berkhout 155
10 juni 1873 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van drie gekozen leden.