miniatuur|Provinciale indeling van Dioces Hispania vanaf 293 Didymus en Verenianus waren twee broers, leden van de Hispano-Romeinse elite en verwanten van keizer Honorius. Olympiodorus noemt hun zijn nevenOlympiodorus, fragmenten16 . Volgens Paulus Orosius behoorden zij tot de nobiles ac divites (notabelen en zeer rijken) Orosius 7.40.5 — een aristocratische bovenlaag die haar rijkdom en invloed baseerde op omvangrijk grondbezit in Hispania.
Keizerlijke familie De broers waren door geboorte nauw verbonden met de Theodosiaanse dynastie, waarvan de grondlegger Flavius Theodosius (330-376) eveneens afkomstig was uit Hispania. Naast Honorius maakt ook diens broer Arcadius, keizer van het oostelijke rijksdeel en Serena, de vrouw van Flavius Stilicho, opperbevelhebber van het Romeinse leger hier deel vanuit. Verder hadden Didymus en Verentianus nog twee jongere broers, Theodosiolus en Lagodius.
Geschiedenis Aan het begin van de 5e eeuw, in de nasleep van de Rijnoversteek van 406, kwam het Westen van het Romeinse Rijk als gevolg van een burgeroorlog onder zware druk te staan. In deze context kozen Didymus en Verinianus de zijde van de legitieme keizer Honorius tegen de usurpator Constantijn III, die vanuit Gallië zijn macht uitbreidde naar Hispania. Het is onduidelijk of Didymus en Verinianus in direct contact stonden met het keizerlijke hof, een duidelijk bewijs hieroor ontbreekt. Toch was hun actie logisch als men de familierelatie erbij betrekt, want Stilicho -die leiding gaf aan de operaties van het leger- had een zeker belang bij hun deelname.
Aanvankelijk waren Didymus en Verinianus echter verdeeld door onderlinge spanningen of rivaliteit — vermoedelijk over macht, invloed of bezit. Volgens de overlevering legden zij hun conflict bij toen de politieke situatie veranderde Sozomenus IX, 9.4. Deze verzoening stelde hen in staat gezamenlijk op te treden ter verdediging van hun belangen én die van het keizerlijk gezag in Hispania. Na hun verzoening mobiliseerden Didymus en Verenianus strijdkrachten, vermoedelijk slaven en boeren gerekruteerd van hun eigen landgoederen en organiseerden het verzet mogelijk vanuit Emerita Augusta tegen de aanhangers van Constantijn III. Dit onderstreept hun positie als grootgrondbezitters met aanzienlijke lokale macht: zij konden zelfstandig militaire middelen inzetten in een tijd waarin het centrale gezag verzwakte.
Hun succes was echter van korte duur, want de opstand werd uiteindelijk neergeslagen door de troepen van Constans II, de zoon van Constantijn III, onder leiding van zijn generaal Gerontius. Didymus en Verinianus werden met hun vrouwen gevangen genomen en afgevoerd naar Arles waar Constantijn verbleef. Daar werden zij uiteindelijk geëxecuteerd, waarmee hun poging om de Theodosiaanse loyaliteit in Hispania te handhaven mislukte.
Hun executie Orosius noemt hun dood tragisch en onrechtvaardig, want deze vond plaats op een moment dat Honorius (onder druk van o.a. Alarik I) Constantijn tijdelijk erkende als medekeizer. Hun executie roept daarom bij historici vragen op die het beste kan worden begrepen vanuit Constantijns' standpunt. In zijn ogen waren de broers meer dan alleen familie van de keizer. Zij vormden voor hem een bedreiging voor zijn macht over Hispania, want Didymus en Verinianus beschikten over een eigen krijgsmacht en vertegenwoordigden de macht van de Hispano-Romeinse landadel. Toen hij de kans kreeg liet hij hen uit de weg ruimen.
Zie ook Romeinse burgeroorlog (407-415)
Categorie:Huis van Theodosius Categorie:Persoon in de 5e eeuw