Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Amsterdam (1878-1888)

Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Amsterdam (1878-1888) geeft een overzicht van verkiezingen voor de Nederlandse Tweede Kamer in het kiesdistrict Amsterdam in de periode 1878-1888.

Het kiesdistrict Amsterdam was al ingesteld in 1850. De indeling van het kiesdistrict werd in 1878 gewijzigd door een aanpassing van de Kieswet; tevens werd het aantal afgevaardigden van het kiesdistrict Amsterdam naar de Tweede Kamer verhoogd.In 1878 werd het aantal leden van de Tweede Kamer uitgebreid van 80 naar 86. Daarom werden op 26 februari 1878 in zes kiesdistricten tussentijdse verkiezingen gehouden. Tot het kiesdistrict behoorden vanaf dat moment de volgende gemeenten: Amsterdam, Nieuwer-Amstel en Ouder-Amstel.

Het kiesdistrict Amsterdam was in deze periode een meervoudigEen enkelvoudig district vaardigde per zittingsperiode één lid af naar de Tweede Kamer, een meervoudig kiesdistrict twee of meer leden. kiesdistrict: het vaardigde zeven leden af naar de Tweede Kamer. In de periode 1878-1888 traden om de twee jaar drie resp. vier van deze leden af; er werd dan een periodieke verkiezing gehouden voor de vrijgevallen zetels. Bij algemene verkiezingen (na ontbinding van de Tweede Kamer) bracht elke kiezer zeven stemmen uit. Om in de eerste verkiezingsronde gekozen te worden moest een kandidaat minimaal de districtskiesdrempelDe districtskiesdrempel werd bepaald door de volgende formule: 50% van het aantal uitgebrachte geldige stemmen, gedeeld door het aantal in het district te verkiezen zetels. behalen; indien nodig werd een tweede ronde gehouden.

Legenda cursief: in de eerste verkiezingsronde geplaatst voor de tweede ronde; vet: gekozen als lid van de Tweede Kamer.

26 februari 1878 De verkiezingen waren tussentijdse verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de verhoging van het aantal afgevaardigden naar de Tweede Kamer vanuit het kiesdistrict Amsterdam.

26 februari 12 maartOmdat geen van de kandidaten er in de eerste ronde in slaagde de districtskiesdrempel te overschrijden, was een tweede verkiezingsronde nodig. Deze werd gehouden tussen de twee kandidaten die in de eerste ronde de meeste stemmen behaald hadden. Kiesgerechtigden 4.602 4.602 Opkomst 1.974 1.725 Geldige stemmen 1.965 1.704 Blanco stemmen 9 17 Kandidaten G. van Tienhoven 763 866 A.S. van Nierop 741 838 M.J. van Lennep 452

23 juli 1878 Thomas Stieltjes, gekozen bij de verkiezingen van 12 juni 1877, overleed op 23 juni 1878. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

23 juli Kiesgerechtigden 4.602 Opkomst 1.030 Geldige stemmen 1.012 Blanco stemmen 19 Kandidaten W.A. Froger 857 A.F. de Savornin Lohman 144

10 juni 1879 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van drie gekozen leden.

10 juni Kiesgerechtigden 4.760 Opkomst 1.768 Geldige stemmen 5.243 Blanco stemmen 55 Kiesdrempel 874 Kandidaten M.H. GodefroiAftredend en herkiesbaar Tweede Kamerlid voor Amsterdam. 1.092 C. van Heukelom 1.070 S.A. Meinesz 1.070 J.A.N. Travaglino 461 A.H.M. van Berckel 460 J.R. Corver Hooft 441 W. Hovy 198 L.W.C. Keuchenius 177 H.W. van Marle 176

13 januari 1880 Gijsbert van Tienhoven, gekozen bij de verkiezingen van 26 februari 1878, trad op 21 december 1879 af vanwege zijn benoeming als burgemeester van Amsterdam. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

13 januari Kiesgerechtigden 4.760 Opkomst 1.532 Geldige stemmen 1.518 Blanco stemmen 12 Kandidaten J.P.R. Tak van Poortvliet 952 A.M.J. Henrichs 420 H.W. van Marle 125

3 augustus 1880 Cornelis van Heukelom, gekozen bij de verkiezingen van 10 juni 1879, overleed op 11 juni 1880. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

3 augustus 17 augustus Kiesgerechtigden 4.888 4.888 Opkomst 1.716 1.778 Geldige stemmen 1.708 1.678 Blanco stemmen 5 85 Kandidaten J.G. Gleichman 808 1.025 J. Kappeyne van de Coppello 494 653 A.H.M. van Berckel 392

15 februari 1881 Sjoerd Meinesz, gekozen bij de verkiezingen van 10 juni 1879, trad op 21 januari 1881 af vanwege zijn benoeming als burgemeester van Rotterdam. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

15 februari Kiesgerechtigden 4.888 Opkomst 1.028 Geldige stemmen 1.022 Blanco stemmen 6 Kandidaten J. Dirks 779 J.J.W. van den Biesen 158 A. Wiegel 77

14 juni 1881 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van vier gekozen leden.

14 juni Kiesgerechtigden 4.993 Opkomst 2.261 Geldige stemmen 8.633 Blanco stemmen 403 Kiesdrempel 1.079 Kandidaten J.P.R. Tak van Poortvliet 1.478 P.H. Holtzman 1.355 H.O. Wichers 1.255 H.J. Kist 1.173 H.W. van Marle 640 K.A. Godin de Beaufort 638 I.A. Levy 507 B.R.F. van Vlijmen 400 A.H.M. van Berckel 362 D.P.D. Fabius 245 J.W.H. Rutgers van Rozenburg 193 B.H. Heldt 183 M.J. van Lennep 120

18 oktober 1881 Michel Godefroi, gekozen bij de verkiezingen van 10 juni 1879, trad op 22 september 1881 af. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

18 oktober Kiesgerechtigden 4.993 Opkomst 1.641 Geldige stemmen 1.589 Blanco stemmen 34 Kandidaten J.W.H. Rutgers van Rozenburg 1.017 K.A. Godin de Beaufort 538

27 maart 1883 (I) Justus Dirks, gekozen bij de verkiezingen van 15 februari 1881, trad op 2 maart 1883 af vanwege het ondernemen van een dienstreis naar Chili. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

27 maart 10 april Kiesgerechtigden 5.192 5.192 Opkomst 1.955 1.652 Geldige stemmen 1.927 1.639 Blanco stemmen 27 7 Kandidaten J. Dirks 787 997 H.W. van Marle 569 642 A. Gildemeester 483

Vanwege zijn verblijf in het buitenland vond de installatie van Dirks niet plaats.

27 maart 1883 (II) Petrus Holtzman, gekozen bij de verkiezingen van 14 juni 1881, trad op 3 maart 1883 af vanwege gezondheidsredenen. Om in de ontstane vacature te voorzien werd een tussentijdse verkiezing gehouden.

27 maart 10 april Kiesgerechtigden 5.192 5.192 Opkomst 1.957 1.652 Geldige stemmen 1.936 1.639 Blanco stemmen 21 8 Kandidaten A. Gildemeester 819 1.006 A. Schimmelpenninck van der Oye 588 633 J. Kappeyne van de Coppello 475

12 juni 1883 De verkiezingen waren periodieke verkiezingen; zij werden gehouden vanwege de afloop van de zittingstermijn van drie gekozen leden.

12 juni Kiesgerechtigden 5.299 Opkomst 1.818 Geldige stemmen 5.378 Blanco stemmen 64 Kiesdrempel 896 Kandidaten J.W.H. Rutgers van Rozenburg 1.178 J. Dirks 1.174 J.G. Gleichman 1.162 A. Schimmelpenninck van der Oye 620 H.W. van Marle 611 M.A. de Savornin Lohman 604

28 oktober 1884 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.De Tweede Kamer was ontbonden na aanvaarding van een voorstel tot grondwetsherziening in eerste lezing.

28 oktober Kiesgerechtigden 5.595 Opkomst 3.553 Geldige stemmen 23.580 Blanco stemmen 1.207 Kiesdrempel 1.684 Kandidaten J.W.H. Rutgers van Rozenburg 2.497 J. Dirks 2.470 A. Gildemeester 2.398 H.J. Kist 2.365 J.T. Cremer 2.346 W.H. de Beaufort 2.316 J.G. Gleichman 1.890 J.P.R. Tak van Poortvliet 1.085 W. Hovy 834 J.C. Fabius 810 A.F. de Savornin Lohman 782 A.W. van Beeck Calkoen 777 B.J.L. de Geer van Jutphaas 767 J.J.W. van den Biesen 612 J.A.N. Travaglino 598 H.W. van Marle 332 A.P.R.C. van der Borch van Verwolde 316 H.O. Wichers 273

15 juni 1886 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.De Tweede Kamer was ontbonden nadat het kabinet-Heemskerk Azn.zijn functie ter beschikking had gesteld.

15 juni Kiesgerechtigden 6.059 Opkomst 3.335 Geldige stemmen 23.069 Blanco stemmen 248 Kiesdrempel 1.648 Kandidaten J.W.H. Rutgers van Rozenburg 2.370 W.H. de Beaufort 2.368 J.T. Cremer 2.361 A. Gildemeester 2.350 J.G. Gleichman 2.347 H.J. Kist 2.346 A.F.K. Hartogh 2.298 C. Hartsen 671 J.R. Corver Hooft 664 J.J.W. van den Biesen 635 F.J.M.A. Reekers 632 A.H.M. van Berckel 628 P.J.F. Vermeulen 615 P.H. Smithuijzen 605 Æ. Mackay 311 T. Heemskerk 303 J.C. Fabius 302 W. Hovy 299 H.W. van Marle 299 B.J.L. de Geer van Jutphaas 291 A.F. de Savornin Lohman 286

1 september 1887 De verkiezingen waren algemene verkiezingen; zij werden gehouden na ontbinding van de Tweede Kamer.De Tweede Kamer was ontbonden na aanvaarding van een voorstel tot grondwetsherziening in eerste lezing.

1 september Kiesgerechtigden 6.001 Opkomst 1.579 Geldige stemmen 10.710 Blanco stemmen 315 Kiesdrempel 765 Kandidaten J.T. Cremer 1.202 J.G. Gleichman 1.198 A. Gildemeester 1.195 W.H. de Beaufort 1.191 A.F.K. Hartogh 1.190 H.J. Kist 1.158 A. Kerdijk 1.113 W. Hovy 313 T. Heemskerk 301 H.W. van Marle 298 Æ. Mackay 298 J.C. Fabius 295 B.J.L. de Geer van Jutphaas 287 A.F. de Savornin Lohman 286

Voortzetting In 1888 werd door een wijziging van de Kieswet het aantal afgevaardigden van het kiesdistrict Amsterdam naar de Tweede Kamer verhoogd van zeven naar negen. Tevens werd de indeling van het kiesdistrict gewijzigd. De gemeente Ouder-Amstel werd toegevoegd aan het kiesdistrict Hilversum.

Zie ook Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Amsterdam (1850-1858) Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Amsterdam (1859-1878) Tweede Kamerverkiezingen in het kiesdistrict Amsterdam (1888-1897)

Categorie:Geschiedenis van Amsterdam Categorie:Politiek in Amsterdam Amsterdam 1878