La Settimana Enigmistica is een Italiaans puzzelblad dat sinds 1932 in Italië wordt uitgegeven.
Het behoort tot de populairste puzzelbladen van Italië. Er zijn meer dan 4900 nummers verschenen en is het ook in het buitenland te koop. Sinds 2014 verschijnt het op donderdag; daarvoor op zaterdag; sinds de zomer van 2014 kan het ook digitaal worden gedownload op iPadOS, Android en Kindle-tablets.
De uitgeverij en redactie zijn gevestigd in Milaan, aan de Palazzo Vittoria aan Piazza Cinque Giornate 10, terwijl het historische hoofdkantoor, zoals te lezen is in nummer 1, ook in Milaan was op Enrico Noë 43.
Redactionele geschiedenis La Settimana Enigmistica werd in 1932 opgericht door Giorgio Sisini, geïnspireerd door het Oostenrijkse puzzelblad Das Rätsel. Het eerste nummer verscheen op 23 januari 1932, telde 16 pagina’s en kostte 50 cent lira. Na Sisini’s overlijden werd het tijdschrift geleid door Raoul de Giusti, vervolgens van 1987 tot 2022 door Francesco Baggi Sisini en sinds 2022 door Alessandro Bartezzaghi.
Het blad kende slechts twee onderbrekingen in de wekelijkse verschijning, in 1943 en 1945, als gevolg van de oorlog. Vanaf het begin werkten bekende Italiaanse puzzelmakers mee, onder wie Sisini zelf, Piero Bartezzaghi en Giancarlo Brighenti. Dankzij zijn grote populariteit groeide het uit tot het toonaangevende Italiaanse puzzelblad.
Het blad accepteert geen externe reclame. Alleen in de zomermaanden promoot het zichzelf. In 2008 verscheen het 4000ste nummer, in 2018 het 4500ste, en in 2022 werd het 90‑jarig bestaan gevierd met een speciale editie.
Sinds 1995 verschijnen er ook aanvullende uitgaven, waaronder Il Mese Enigmistico, later gevolgd door Il Weekend Enigmistico (2019), La Settimana Corta (2020), Bar Vacanze (2024) en La Vacanza Enigmistica (2023). Daarnaast bestaat sinds 2017 het wekelijkse La Settimana Enigmistica – i Sudoku, volledig gewijd aan sudoku’s.
Typografie De vormgeving van het tijdschrift is al jarenlang vrijwel hetzelfde. Het heeft altijd 48 pagina’s en veel puzzels staan al decennia op precies dezelfde plek. De kop op de voorpagina verschijnt afwisselend in blauw, groen of rood. Op de cover staat altijd een eenvoudige kruiswoordpuzzel met een zwart-witfoto van een bekende persoon uit de showbizz, sport of cultuur. Bij even nummers is dat een man, bij oneven een vrouw. De foto staat in een hoek van de puzzel en roteert wekelijks een kwartslag. Onderaan de cover staat een strook met korte teksten of verwijzingen naar puzzels of abonnementen. Sinds 1995 gebruikt het blad ook kleurenfoto's.
Vanaf nummer 4519 gebruikt het tijdschrift nieuwe lettertypes: Myriad en Times Roman. Vanaf nummer 4604 wordt de voorkant een beetje vernieuwd: de titel wordt groter, de datum staat voortaan in cijfers, de informatie over abonnementen verhuist naar pagina 2 en bij Parole crociate komt het ®‑teken om te laten zien dat het een geregistreerd merk is. Vanaf nummer 4645 (1 april 2021) krijgen de extra moeilijke puzzels een rood vierkantje als herkenning.
Inhoud Varianten van kruiswoordpuzzels - Speciale vormen van kruiswoordpuzzels, zoals zonder schema, met ringen, cryptisch of met verplichte kruisingen. Vaste wekelijkse puzzels - Terugkerende puzzels, zoals Il Bersaglio. Klassieke puzzels - Traditionele raadsels, rebussen en klassieke kruiswoordrubrieken. Quizzen - Korte kennisquizzen, waar/ niet‑waar‑vragen en thematische quizrubrieken. Beeldspelletjes - Puzzels met plaatjes: zoek de verschillen, wat ontbreekt, vergelijkingen. Eenvoudige puzzels - Gemakkelijke spelletjes voor voor wie iets eenvoudigs zoekt of beginnende puzzelaars. Juridische vraag - Een echt rechtszaakverhaal waarbij de lezer moet raden wat de rechter beslist. Detectiveverhaal - Een kort misdaadraadsel waarin de dader moet worden gevonden. Logica en wiskunde - Denkpuzzels, schaak/dam/bridgeproblemen en sudoku. Humor - Moppen, grappige vragen van lezers en strips. Wedstrijden - Elke week minstens een puzzel waarmee prijzen kunnen worden gewonnen. Kleurenpagina’s - Sinds 1995 regelmatig puzzels in kleur. Strikte nummering - Alle puzzels hebben vaste nummers zodat oplossingen makkelijk terug te vinden zijn
Het blad bevat ook humoristische rubrieken. Er staan moppen in, zoals Risate a denti stretti en Domande bizzarre, waarbij lezers soms 15 euro winnen. Er zijn ook veel grappige tekeningen, sommige met vaste titels die bekende situaties uitbeelden, zoals Le ultime parole famose. Andere vaste strips zijn Lillo il cane saggio, Osvaldo, Lo spot mitologico (humoristische striprubriek) en Schegge di follia, waarin soms kleine quizjes of grapjes zitten. Verzamelpagina’s met cartoons heten Antologia del buon umore en Per rinfrancar lo spirito… tra un enigma e l’altro. Elke week staat er minstens één prijsvraag in het blad. Vanaf 2005 verschijnt er in elk nummer een nieuw sudokuschema, wat laat zien dat het blad zich blijft vernieuwen. Die vernieuwing blijkt ook uit nieuwe puzzelvormen zoals Verbis, Imago en Crittonews.
Het tijdschrift maakt alle puzzels heel precies vindbaar. Elke puzzel krijgt een uniek nummer, wat handig is voor verzamelaars en voor mensen die oplossingen willen opzoeken.
Het nummer op de kruiswoordpuzzel op de voorpagina geeft het totaal aantal gepubliceerde puzzels aan. Tot 1995 liep die nummering ook door in de binnenpagina’s. Vanaf 1995 krijgen de puzzels binnenin een ander systeem: de eerste twee cijfers zijn de laatste twee cijfers van het nummer van het tijdschrift; de volgende cijfers geven de volgorde van de puzzel in dat nummer en bij nummers onder de 10 komt er een nul vooraan.
Voorbeeld: Parole intrecciate 2956 (13 juni 2009) is de 56e puzzel in nummer 4029. Dit systeem maakt het makkelijk om oplossingen terug te vinden (meestal in het nummer van de week erna). Bij prijsvragen staan de oplossingen pas drie nummers later. Er is één bijzonderheid: Als de derde positie van het interne nummer een nul is, wordt die niet geschreven als 0002 of 00100, maar als 20002, 20003, 200100, enzovoort.
Vaste plaats van puzzels en rubrieken Het blad ziet er al jarenlang bijna hetzelfde uit. Veel puzzels staan altijd op dezelfde pagina, zodat vaste lezers precies weten waar alles te vinden is. Voorbeelden van vaste plekken Parole crociate (klassieke kruiswoordpuzzel) - pagina 1 Oplossingen van prijsvragen - pagina 2 La pagina della Sfinge - pagina 3 Korte weetjes (Leggendo qua e là) - pagina 4 Encyclopedische quiz - pagina 5 Rebus‑bijlagen → pagina 6 La pista cifrata - een puzzel waarbij een gecodeerd spoor moet worden ontcijferd - pagina 14 Humor (Antologia del buon umore) - pagina 15 Foto‑kruiswoord (Una gita a…) - pagina 21 Il Bersaglio - pagina 28 Sudoku en logische puzzels - pagina 12 Moeilijke puzzels zoals Parole crociate senza schema - pagina 44 Oplossingen uit dit nummer - pagina 46 Oplossingen uit het vorige nummer - pagina 47–48 Wekelijkse rubrieken zonder vaste paginaplaats Cryptische kruiswoordpuzzels Cornici concentriche - een kruiswoordpuzzel opgebouwd uit concentrische ringen. Sommige quizzen Het detectiveverhaal Zoek‑de‑verschillen‑spelletjes Af en toe terugkerend Pazza Parola — grappige, absurde definities
Personages In La Settimana Enigmistica komen veel vaste figuren voor die in verschillende puzzels en rubrieken terugkeren. Pen en Nello – twee schilders die tegen elkaar strijden in I due pittori. Anselmo en zijn familie – hoofdrolspelers in Come fareste, voi?, waarin je moet raden hoe zij een probleem oplossen. Victor – een beeldhouwer uit de rubriek Rottam‑art, waarin kunst op humoristische wijze wordt ‘gerecycled'. Magda en Lena – twee roddeltantes in Le due pettegole. Astolfo – een illusionist in L’uomo invisibile. Prestigino – een andere goochelaar in Gioco di prestigio. Meneer Gedeone – verschijnt in sommige intelligentietests. Meneer Brando – de hoofdpersoon van Suspense!, een deductiespel met mysterieuze gebeurtenissen. Mevrouw Matilde – uit L’oscura ragione, een raadselrubriek. Oscar – L’amico degli animali, een dierenvriend. Professor De Nuvolis – maakt denkbeeldige tijdreizen in Immaginari viaggi nel tempo. Policarpo Chilossà – in een spel waarin een beroemde auteur moet worden geraden. Guerrin La Volpe – slimme vos uit Le astuzie di Guerrin La Volpe, opvolger van inspecteur Bracco. Viviana – een bijna onfeilbare waarzegster in Il tuo oroscopo dice che…. Susi – bekend van een prijsvraagrubriek waarin lezers prijzen kunnen winnen. De sprekende raaf – geeft aanwijzingen in een puzzel waarbij een object in een tekening moet worden gevonden. Detectives – zoals Rufus, Leo, Martin, Volponi, Arrigo, Bencipensa, Parix, en anderen. Ze lossen elke week een misdaadraadsel op. Proteus – een stuntelende dief die altijd mislukt. Max, Bananas, Martan, Mac, Smart, Paul Rock, Ferri, Fibbs, Riva en Pilade – nieuwere personages uit de politierubrieken. Personages uit oudere edities Gianni Telodice – met onmogelijke problemen. G. Dubol – een onhandige pechvogel. Inspecteur Malcivede – een detective die zijn naam eer aandoet: hij ziet het vaak verkeerd. Agente Zero – zijn opvolger. Inspecteur Lupin – een briljante speurneus (geen verband met Arsène Lupin). Inspecteur Renard en inspecteur Varga – klassieke detectives uit vroegere jaren. Inspecteur Bracco – een hond‑detective die veel van dieren weet. Meneer Sonquì – uit L’uomo giusto al posto giusto al momento giusto. Ricky – een figuur uit kinderpuzzels. Busillis – uit Il cavalier Busillis la sa lunga…. Regisseur Burberoni – een perfectionistische filmregisseur. Stripfiguren die in het blad verschenen Andy Capp – in het Italiaans Carlo e Alice. Willy ’n Ethel – in het Italiaans Diego e Norma. Drabble – in het Italiaans La famiglia Belbelli. Il tenero Giacomo – een klassieke Italiaanse stripfiguur. Schegge di follia – korte, absurde stripjes. The Born Loser – in het Italiaans Renato, perdente nato. La bisbetica Martina, Osvaldo, Duplex, Zits (Il mondo di Bruno), Fred Basset (Lillo), Non sequitur, Bound & Gagged. Humorfiguren Le ultime parole famose – een vaste cartoon met “laatste beroemde woorden”. Severino en Loretta – een echtpaar dat vaak in moppen voorkomt. Che tormento… – een humorstrip die vroeger op pagina 12 stond.
Culturele Invloeden De bekendheid van de rubrieken uit La Settimana Enigmistica heeft een tv‑personage geïnspireerd. In de jaren tachtig speelde komiek Maurizio Ferrini in het programma Quelli della notte een man die beweerde zijn kennis uit het tijdschrift te halen. Hij citeerde zogenaamd feiten mét het nummer van het betreffende tijdschriftnummer erbij — maar die waren niet te controleren, omdat ze volgens hem uit de oudste edities stamden. Het tijdschrift werkte ook mee aan de productie van de tv‑quiz Parole crociate, uitgezonden door de zender Iris.
Redacteuren, illustratoren en bijdragers Onder de redacteuren en illustratoren van het vroegere tijdschrift bevinden zich Piero Bartezzaghi, Giancarlo Brighenti, Maria Ghezzi, Aldo Sacchi, Aldo Nugnes, Bruno Bozzoli, Attilio Ghilardi, Guido Iazzetta, Fortunato Oliviero, Mario Bortolato, Claudio Medaglia, Elio Tonelli, Paolo Piffarerio, Umberto Grati.
Onder de huidige Alessandro Bartezzaghi, Mario Sacchi, Alfredo Baroni, Giuliano Di Muro, Massimo Malaguti, Andrea Ravasio.
Tot de medewerkers uit het verleden behoren Gianni Corvi, Pietro Carraturo, Bruno Makain, Ignazio Antinoro, Carlo Squillante.
Onder de huidige: Andrea Maraventano, Riccardo Benucci, Stefano Andreoli, Riccardo Nardelli.
In de populaire cultuur In het nummer Sotto le stelle del jazz van Paolo Conte wordt La Settimana Enigmistica gebruikt als maat voor tijd. het blad werd zo’n bekend begrip dat de naam soms als soortnaam wordt gebruikt. Conte zingt bijvoorbeeld dat de tijd voorbijgaat 'in momenten en settimane enigmistiche'.
Categorie:Italiaans tijdschrift