De Kroniek van Mezjyhirja (Oekraïens: , Mezhyhirsjkyj litopys) is een Oekraïense kroniek uit de 17e eeuw, geschreven in het laat-Roetheens, ook wel bekend als vroegmodern Oekraïens. De auteur wordt verondersteld Ilja Kosjtsjakivsky te zijn, de abt van het voormalige klooster van Mezjyhirja in de huidige oblast Kyiv. Het eerste manuscript bevat een beschrijving van historische gebeurtenissen in Wolynië en de regio Kyiv in 1393–1620. Het tweede manuscript bevat informatie uit de periode 1608–1700 over de bevrijdingsstrijd van het Oekraïense volk tegen de Poolse adel en de invallen van de Turken en Tataren. Als monument van de historische literatuur neemt de Kroniek van Mezjyhirja een belangrijke plaats in binnen de Oekraïense geschiedschrijving van de 17e eeuw. De editio princeps werd gepubliceerd in de Verzamelde kronieken over de geschiedenis van Zuid- en West-Roes (1888).
Beschrijving Dit is een typisch voorbeeld van de zogenaamde korte Kozakkenkroniek uit de 17e eeuw (zie ). Gezien de aard, de patriottische toon en de bijna levendige volkstaal ervan, kan men stellen dat de auteur een van de geschoolde Kozakken was die zijn leven in het klooster van Mezjyhirja doorbracht. De kroniek bestaat uit 41 verhalen over historische gebeurtenissen uit de periode 1608–1700. Hiervan houden er 13 direct of indirect verband met het klooster zelf, dat gedurende zijn tweehonderdjarige geschiedenis de nauwste banden onderhield met de Zaporozka Sitsj (in de tweede helft van de 17e eeuw beschouwden de Zaporozje-Kozakken de Vrije Landen van de Zaporovische Laaglandtroepen als een 'parochie' van het klooster van Mezjyhirja). De kroniek beschrijft de belangrijkste historische en politieke gebeurtenissen uit de eerste helft van de 17e eeuw in heel Oekraïne, met name de anti-Poolse Kozakkenoorlogen onder leiding van de hetmans Marko Zjmaylo, Vasyl Tomylenko, Pavlo Pavljoek, Jakiv Ostryanyn en kolonel Karpo Skydan. De auteur schrijft dat de nederlaag van laatstgenoemden verband hield met de stichting van de Tsjoehoeiv Sloboda, evenals met de benoeming van Poolse kolonels in de Kozakkenregimenten in 1638. In het werk worden vooraanstaande Oekraïense culturele en kerkelijke figuren genoemd, zoals Job Boretsky, Petro Mohyla, Sylvester Kosiv en Innokenti Gizel, evenals de namen van Poolse koningen, generaals, Moskovitische tsaren, woiwoden en patriarchen.
De kroniek noteert uitvoerig het verloop van de Chmelnytsky-opstand geleid door Bohdan Chmelnytsky. De auteur beschrijft het beleid van de opvolgers van Bohdan Chmelnytsky, van Joeriy Chmelnytsky tot Ivan Mazepa, en de alliantie van Petro Dorosjenko met de Ottomaanse sultan Mehmet IV, en de politiek belangrijke Russisch-Oekraïense betrekkingen. Wat betreft de historische gebeurtenissen in de tweede helft van de 17e eeuw wijst hij met name op de verwoesting van Kyiv door het leger van de Litouwse groothetman Janusz Radziwiłł en de nederlaag van Vasily Sjeremetevs troepen in de Slag bij Tsjoedniv (1660), de veldtocht van de Poolse koning Jan II Casimir Wasa. Voorts bericht hij over de verslechtering van de betrekkingen tussen de hetman van Linkeroever-Oekraïne Ivan Brjoechovetsky en Moskou, de mislukte veldtocht van I. Samoilovytsj en prins V. Holitsyn naar de Krim (tijdens de Krim-campagnes van 1687 en 1689), de campagne van Ivan Mazepa en B. Sjeremetjev naar het fort van Kazikerman (nu Beryslav) en de deelname van Kozakse regimenten onder leiding van Y. Lyzohub aan de verovering van Azov (tijdens de Azov-Dnipro-campagnes van 1695–1696).
De Kroniek van Mezjyhirja beschrijft enkele Tataars-Turkse invallen in Oekraïne en de verwoesting van Poltava, Pereiaslav, Tsjyhyryn, Kamjanets (tegenwoordig Kamjanets-Podilsky) en gebeurtenissen die zich in het laatste kwart van de 17e eeuw in Moskou hebben afgespeeld. Sommige verhalen gaan over natuurrampen: de brand in het , droge jaren, strenge vorst, sprinkhanenplagen, de pest, aardbevingen, een zonsverduistering, enzovoort.
Zie ook Chlebnikovcodex Datsja § Oekraïne – Mezjyhirja, voormalige woning ex-president Viktor Janoekovytsj van Oekraïne Geschiedenis van de Roethenen (Istoriya Rusiv) Galicisch–Wolhynische Kroniek – kroniek van West-Oekraïne van 1200 tot 1292 Hrabianka-Kroniek Hypatiuscodex Kroniek van Bychowiec – derde redactie van de Litouwse Kronieken Kroniek van Hoeklyvy – kroniek van Transkarpatië in Zuidwest-Oekraïne van 1660 tot 1812 Kroniek van Hoestynja Kroniek van Lviv – kroniek van West-Oekraïne van 1498 tot 1649 Kroniekschrijver van Ostroh – kroniek van Noordwest-Oekraïne van 1500 tot 1636 Kroniekschrijvers van Wolynië en Oekraïne – compilatie van kronieken over Wolynië en Oekraïne uit de vroege 17e eeuw Ooggetuigekroniek Velytsjko-Kroniek
Externe links
"Межигірський літопис" (Kroniek van Mezjyhirja) in: Літературознавча енциклопедія (Literaire Encyclopedie) : in 2 delen. Auteur-samensteller Joeriy Ivanovytsj Kovaliv. Kyiv: Akademia-uitgeverij 2007. Vol. 2 : М — Я. p. 22.
Categorie:Oekraïense kroniek Categorie:Geschiedenis van Oekraïne Categorie:Vroegmoderne Tijd Categorie:Kozakken