De slag bij Vienne vond plaats begin 411 tussen de strijdkrachten van Gerontius, die een opstand had ontketend, en co-keizer Constans II, wiens poging om de opstand te bezweren mislukte en op de vlucht sloeg. De veldslag bij Vienne is feitelijk het slotstuk in deze gebeurtenis, waarin Constans werd gedood.
Achtergrond Historisch gezien geldt dit gevecht als niet meer dan een voetnoot in de geschiedenis. Vrijwel alles wat we weten, is dat het plaatsvond en dat Constans II werd verslagen en kort daarna om het leven kwam. Dat gebrek aan detail komt doordat de belangrijkste bronnen uit deze periode - Olympiodorus van Thebe, Orosius en Prosper Tiro - deze episode slechts summier vermelden en dat geldt tevens voor de latere samenvattingen bij Sozomenus en Zosimus. Voor hen maakte het deel uit van een bredere politieke en militaire context.
Tijdens de Romeinse burgeroorlog (407-415) had Constantijn III zijn zoon tot medekeizer benoemd. Hij stuurde Constans naar Spanje om daar zijn gezag te vestigen, een taak die deze met succes volbracht. In 409 keerde Constans terug naar het hof in Arles. De precieze reden daarvoor ontbreekt, maar hangt ongetwijfeld samen met de instabiliteit van hun rijk. Romeinse troepen waren weggetrokken van de grenzen, het bestuur was ondermaats en lokale elite namen het initiatief - factoren die nieuwe opstanden in de hand werkten. Vanuit dynastiek oogpunt was daarom de aanwezigheid van zijn zoon belangrijk voor Constantijn. Desalniettemin kwam er uit onverwachte hoek een opstand. In Spanje keerde Gerontius, generaal van Constans leger, zich tegen het regime.
De campagne van Constans Confrontatie in Spanje Het is bekend dat Constans in de zomer van 409 terug keerde naar Spanje. Of dit voor de opstand van Gerontius plaatsvond of juist als reactie daarop is onduidelijk. Volgens Zosimus, die een honderd jaar later ons bericht over deze episode, vreesde Gerontius de militaire kracht van Constans en zette hij de barbaarse groepen (die sinds de Rijnoversteek in het noordenwesten van Gallië verbleven), ertoe aan naar het zuiden te bewegen, waar zij de rijke gebieden van Aquitaine en Narbonensis verwoestten.Zosimus, VI.5.2.
Omtrent het verdere verloop van de campagne geven de bronnen weinig tot geen details. Historici gaan er vanuit dat Gerontius zich vooral richtte op de komst van Constans en daarom de passen van de Pyreneeën onbewaakt liet. Evenmin is duidelijk waar en hoe beide legers elkaar troffen. Volgens Kulikowski namen de campagne van Constans het grootste deel van 410 in beslag. De uitkomst van de confrontatie tussen Constans en Gerontius was wel duidelijk, een groot deel Constans’ leger liep over naar GerontiusZosimus, VI,5.
Aftocht naar Arles Zonder het merendeel van zijn troepen restte Constans niets anders dan zich terug te trekken. Kulikowski wijst erop dat de bronnen getuigen van een terugtrekking nadat een gewapende strijd was mislukt. Halverwege 410 keerde Constans terug naar Arles, waarna hij met zijn vader overleg voerden over de volgende stappen. Naast de dreiging van Gerontius verwachtte men ook uit Italië gevaar, maar Gerontius vormde op dat moment de grootste bedreiging. Deze had inmiddels in Spanje Maximus tot tegenkeizer uitgeroepen en marcheerde nu met zijn leger richting Arles om het bewind van Constantijn te beëindigen.
De slag bij Vienne Constantijn stuurde zijn zoon opnieuw ten strijde, maar ook ditmaal werd Constans door Gerontius verslagen.Sozomenus 9.13.1Aangenomen wordt dat er een veldslag ergens langs de route van Arles naar Spanje plaatsvond. Wat betreft de grote van de legers tasten we in het duister en rest slechts speculatie, waarbij Gerontius leger groter was dan Constans. Na zijn nederlaag zocht Constans zijn toevlucht in Vienne, maar Gerontius achtervolgde hem en in het gevecht dat mogelijk bij of in de stad plaatsvond versloeg hij Constans en doodde hem.
Gevolgen De nederlaag van Constans leidde tot een ernstige verzwakking van het regime van Constantijn III. Naast dat de keizer zijn zoon en medekeizer verloor, liep een groot deel van zijn leger over naar Gerontius en zijn gezag in Spanje stortte in. Hierdoor kreeg Gerontius de strategische bovenhand en de keizer raakte steeds meer in het nauw. De weg naar Arles kwam hierdoor open te liggen. Hij kon oprukken en het machtscentrum van Constantijns belegeren. Uiteindelijk droeg dit alles direct bij aan de ondergang van Constantijn III zelf.
Zie ook Slag bij Arles (411)
Vienne Vienne Categorie:Vienne (Isère)