thumb|Gevelsteen (2011) Rozengracht 81 te Amsterdam is een gebouw aan de Rozengracht in Amsterdam-Centrum.
Achtergrond Die Rozengracht werd aangelegd tijdens het volbouwen van de Jordaan in de 17e eeuw. Dat betekende dat perceel voor perceel werd bebouwd in een tijd dat er nog geen adressen bestonden. Bijna alle gebouwen kregen daardoor een ander uiterlijk mee. Rond 1890 werd de gracht gedempt onder meer vanwege de stankoverlast van stilstaand grachtenwater. Na die demping ontwikkelde de straat Rozengracht zich tot een van de belangrijkste verkeersaders naar Amsterdam Oud-West en later Amsterdam Nieuw-West.
Gebouw Rozengracht 81 dateert duidelijk uit de grachtperiode. Het gebouw is sinds 23 september 1970 opgenomen in het monumentenregister met de opmerking:Monumentenregister over Rozengracht 55 (geraadpleegd 6 mei 2026) Amsterdam Monumentenstad voegt daaraan nog toe: een sobere trapgevel in stijl Amsterdamse renaissance en gevelsteen 3 Spaerpotten. Amsterdam monumentenstad (geraadpleegd 6 mei 2026) Het gebouw viel eerder onder monumentenzorg, die het gebouw nog in 1962 liet fotograferen. Alle foto’s van het gebouw laten een pand zien dat de uitstraling heeft van een grachtenpand. Vanaf de straat is er een souterrain te zien met daarboven op de beletage een woning. Die woning is te bereiken via een bordes waaraan in hout de toegangsdeur, maar via een apart opstapje ook de toegangsdeur naar de etage. Boven dit bouwdeel loopt een houten lijst. Vlak boven de lijst zijn drie gevelstenen te zien; twee blanco gevelstenen flankeren een gevelsteen met drie spaarpotten. De stenen zijn weggewerkt tussen de vensters van de eerste verdieping. Boven die lijst is het voornamelijk baksteen wat te zien is, afgewisseld door witte banden en sluitstenen. De eerste verdieping heeft twee vensters onder ontlastingsbogen. Daarboven volgt een tweede verdieping, die aan de raampartij te zien minder hoog is dan de verdieping eronder. Die raampartij is al deels in de trapgevel geplaatst. Daarboven nog een kleiner venster met hijsbalk. De “trappen” van de gevel zijn afgedekt met natuurstenen platen.
Bijzonderheden Die gevelsteen met 3 Spaerpotten wijst volgens “Gevelstenen van Amsterdam” op de vestiging van een bank in dit gebouw in de zeventiende eeuw. Dit herkende men aan de horizontale spaarpotgleuf, die toen opkwam (in de 16e eeuw was de gleuf verticaal).Gevelstenen van Amsterdam, 3 Spaerpotten (geraadpleegd 6 mei 2026), meldden hem in de fries, maar het gebouw heeft geen fries In de jaren zeventig was in het souterrain een podium voor amateurtoneel (met piano). Acteurs en instrumentarium van BATA van Elsy Banting had zo te lijden van vochtigheid, dat uitgeweken moest worden. Vlak daarop werd het pand gerestaureerd door monumentenzorg. Er werd in de jaren uitgegaan van bouw rond 1620. Onder het gebouw liep via het souterrain de Driespaarpottengang (onder de rechterdeur), later weggewerkt; ten oosten van het gebouw ligt de 17e eeuwse Slagtersgang.Gangen en sloppen in Amsterdam; geraadpleegd 6 mei 2026)
Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Centrum Categorie:Rijksmonument in Amsterdam-Centrum