Het Dictionnaire de l’Académie française (Nederlands: Woordenboek van de Franse Academie) is het officiële woordenboek van de Académie française en behoort tot de oudste normatieve woordenboeken van de Franse taal. Het project ontstond kort na de oprichting van de Académie française in 1635, toen kardinaal de Richelieu (1585–1642) de instelling belastte met het vastleggen van regels voor het correcte gebruik van het Frans.
Volgens de statuten van de academie moest een woordenboek worden samengesteld dat de taal zou standaardiseren en codificeren. De eerste volledige editie verscheen uiteindelijk in 1694.
De eerste editie van het woordenboek onderscheidde zich door een indeling volgens woordfamilies en etymologische verwantschap, eerder dan volgens een strikt alfabetische ordening. Dit systeem werd echter als weinig praktisch ervaren, waardoor vanaf de tweede editie van 1718 een alfabetische structuur werd ingevoerd. In de achttiende eeuw droeg het woordenboek bij aan de standaardisering van de Franse spelling en grammatica, terwijl latere edities geleidelijk nieuwe termen uit wetenschap, techniek en politiek toevoegden.
Sinds de zeventiende eeuw zijn negen hoofdedities gepubliceerd. Na de eerste editie van 1694 volgden herziene versies in 1718, 1740, 1762, 1798, 1835, 1878 en 1932–1935. De negende editie werd vanaf 1992 in meerdere delen uitgebracht en in 2024 voltooid. Deze editie bevat ongeveer 53.000 lemma’s en meer dan 21.000 nieuwe woorden ten opzichte van de achtste editie.
Het woordenboek heeft traditioneel een normatieve functie: het beschrijft niet alleen het taalgebruik, maar geeft ook aanbevelingen over correcte spelling, betekenis en stijl. Daardoor heeft het een belangrijke symbolische rol gespeeld binnen het Franse taalbeleid en het culturele prestige van het Frans. De invloed ervan is echter niet juridisch bindend, en in de praktijk worden ook andere woordenboeken, zoals die van Larousse en Le Robert, veel gebruikt in onderwijs en dagelijks taalgebruik.
De samenstelling van het woordenboek gebeurt door een speciale woordenboekcommissie binnen de Académie française. Het werkproces staat bekend als langdurig en zorgvuldig; tussen de achtste en negende editie verstreken bijna negentig jaar. Critici hebben erop gewezen dat het woordenboek hierdoor soms achterloopt op actuele taalontwikkelingen, vooral op het gebied van informele woordenschat, technologische terminologie en maatschappelijke veranderingen. Voorstanders benadrukken daarentegen de historische continuïteit en de culturele betekenis van het werk.
Naast de gedrukte uitgaven beschikt het woordenboek tegenwoordig over een digitaal portaal waarop alle edities online raadpleegbaar zijn. Hierdoor vormt het niet alleen een normatief naslagwerk, maar ook een belangrijke bron voor historisch en taalkundig onderzoek naar de ontwikkeling van de Franse taal over een periode van meer dan drie eeuwen.
Categorie:Woordenboek