Collapse: How Ukrainians Destroyed the Evil Empire is een documentaireminiserie uit 2021 op de Oekraïense openbare televisiezender Persjy ("Eerste") van Suspilne. De serie onthult details over de Oekraïense revolutie van 1989–1991, het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en de Augustusstaatsgreep in Moskou (1991) die decennialang geheim waren gehouden, en plaatst deze in een bredere historische context. Het concept is ontwikkeld door Jaroslav Lodyhin, geregisseerd door Serhii Lysenko, geschreven door Oleksandr Zintsjenko, geproduceerd door Vitaliy Sjeremetjev, Olha Bregman, Iryna Boednova, Serhii Nedzelsky en Jaroslav Lodyhin. De tv-serie vertelt het verhaal van de afscheiding van Oekraïne van de Sovjet-Unie en de rol van de Oekraïners in de ineenstorting van het zogenaamde 'Kwaadaardige Imperium' (ontleend aan Ronald Reagan, die in 1983 de Sovjet-Unie een 'Evil Empire' noemde). Dit is waarschijnlijk de eerste poging om een volledig Oekraïens perspectief te schetsen, los van de visies van welke buitenlandse staat dan ook.
De serie ging op 23 augustus 2021 in première op televisie. Op 23 augustus zond Persjy vanaf 17.00 uur vier afleveringen achter elkaar uit. Op 24 augustus 2021, op de 30e verjaardag van Oekraïnes onafhankelijkheid, werden vanaf 18.00 uur de overige drie afleveringen uitgezonden.
Achtergrond Jaroslav Lodyhin liet zich inspireren door het boek van Serhii Plokhy The Last Empire: The Final Days of the Soviet Union (2015). Met Collapse probeerden de documentairemakers het meest omvattende verhaal te vertellen over hoe de onafhankelijkheid van Oekraïne het voortbestaan van de Sovjet-Unie onmogelijk maakte. Het project presenteert geheime documenten van de CIA van de KGB, die nog nooit eerder zijn gebruikt om deze gebeurtenissen te beschrijven. Bovendien bevat het getuigenissen van deelnemers en ooggetuigen van de gebeurtenissen, die nog nooit eerder zijn onderzocht, en informatie van Amerikaanse, Oekraïense, Russische en Poolse politici en historici die nog nooit zo gedetailleerd over de gebeurtenissen van 1991 hebben gesproken. Dertig jaar na de val van het ‘Kwaadaardige Imperium’ zijn er nu documenten van de KGB en de CIA vrijgegeven die voorheen geheim waren, evenals de memoires van degenen die de beslissingen namen en van degenen die directe getuigen en deelnemers waren aan de massaprocessen die de hele Sovjet-Unie overspoelden. De makers kwamen er echter achter dat er tot nu toe nog geen enkele film of serie was verschenen die een uitgebreid overzicht gaf van de ineenstorting van de Sovjet-Unie. Meestal wordt het gebeuren vanuit een Moskou-centrisch perspectief weergegeven, waardoor belangrijke processen die tot het uiteenvallen van de Sovjet-Unie hebben geleid in de schaduw blijven. Sommige van deze gebeurtenissen vonden niet in Moskou plaats, maar in Kyiv (met name in de Verchovna Rada), Luchthaven Boryspil, in de datsja van Michail Gorbatsjov op de Krim of elders in Oekraïne. De producenten hebben verklaard dat dit project de eerste poging is om op een toegankelijke manier te vertellen hoe de Oekraïners het Kwaadaardige Imperium ten val brachten.
Productie De serie is geproduceerd door een team van documentairemakers van Esse Production House, bekend vanwege het winnen van de Kristallen Beer voor de Oekraïense lgbt-speelfilm op de 71e Berlinale (maart 2021).
De serie is geschreven door de auteur en historicus Oleksandr Zintsjenko. De regie was in handen van Serhii Lysenko, die eerder de Oekraïense historische actiefilm Ex regisseerde. De cinematografen waren Serhii Mychaltsjoek (winnaar van prijzen op de filmfestivals van Berlijn en San Sebastián, regisseur van de films Mamay, The Guide, Ex en The Wild Fields uit 2018) en Dmytro Sanin (Alleen een wonder).
Protagonisten
Tot de geïnterviewden behoren: Leonid Kravtsjoek — destijds voorzitter van de Opperste Sovjet van Oekraïne / Verchovna Rada, daarna eerste president van Oekraïne Oksana Zaboezjko — een Oekraïense schrijfster en dichter. Lech Wałęsa — de President van Polen van 1990 tot 1995. Vitaly Portnikov — een Oekraïense journalist, columnist en schrijver. Hij was een van de eerste parlementaire verslaggevers in de Sovjet-Unie en werkt sinds 1991 voor Radio Free Europe/Radio Liberty. Nadiya en Robert McConnell – twee vooraanstaande pleitbezorgers van de Oekraïense onafhankelijkheid in de Verenigde Staten. Serhii Plokhy — een Oekraïens-Amerikaanse historicus en hoogleraar Oekraïense geschiedenis aan de Harvard-universiteit, directeur van het Harvard Ukrainian Research Institute en vooraanstaande deskundige over de geschiedenis van Oost-Europa. Joeri Kostenko — een Oekraïense politicus die vier termijnen lid van het parlement is geweest. — een Oekraïense zangeres die in 1989 meedeed aan het festival "Chervona Ruta". Jevgeny Kiseljov — een Russische journalist en politiek commentator. — de eerste directeur van de Veiligheidsdienst van Oekraïne. Daarvoor was hij lid van de regering van de Oekraïense SSR. Adam Michnik — een Poolse dissident, journalist en uitgever. Verbonden met Solidarność en een naaste medewerker van Lech Wałęsa. – een Poolse vakbondsactivist van Solidarność Kateryna Joesjtsjenko-Tsjoematsjenko — een Oekraïense econome en de echtgenote van de derde president van Oekraïne, Viktor Joesjtsjenko. — een Oekraïense journalist en televisiepresentator werkzaam voor de BBC World News . In 1991, na het mislukken van de Augustusstaatsgreep en de aanname van de Onafhankelijkheidsverklaring van Oekraïne, hees hij de blauw-gele vlag boven het gebouw waar nu de presidentiële administratie is gevestigd. Viktor Pynzenyk — een Oekraïense econoom, wetenschapper en politicus. Zes termijnen lang lid van het Oekraïense parlement. Marta Dyczok — een Canadese wetenschapper van Oekraïense afkomst. Artemy Troitsky — een Russische journalist en muziekcriticus. Gennady Boerboelis — een Russische politicus die Rusland vertegenwoordigde bij de ondertekening van het Akkoord van Białowieża. — een Oekraïense politicus die vier termijnen lid van het parlement is geweest. – een Oekraïense oppositiepoliticus van de Roech (Volksbeweging van Oekraïne) Jaroslav Kendzior – een Oekraïense journalist (maakte veel camerabeelden hergebruikt in de documentaire), mensenrechtenactivist en voormalig parlementslid voor Roech Oleksandr Moroz – een Oekraïense communistische politicus Roman Popadiuk – persvoorlichter buitenlandse zaken van president George H. W. Bush, vanaf 1992 eerste ambassadeur van de Verenigde Staten in Oekraïne
Afleveringen De serie bestaat uit 7 afleveringen. In principe beslaat elke aflevering één dag. De laatste aflevering beschrijft de gebeurtenissen die zich over een periode van ongeveer zes maanden hebben afgespeeld. Elke aflevering gaat ook (met flashbacks) in op een van de belangrijkste oorzaken van de ineenstorting van de Sovjet-Unie en de Onafhankelijkheidsverklaring van Oekraïne: economische factoren en de internationale context. Bijvoorbeeld het domino-effect dat zich tussen 1989 en 1991 in Midden- en Oost-Europa voltrok. Welke invloed heeft Polen gehad op Oekraïne? Wat was de aanleiding voor de kettingreactie in Oekraïne? Het was een turbulente reeks gebeurtenissen. De auteurs zijn er tijdens de productie in geslaagd om een verloren gewaande opname te vinden van de zitting van de Verchovna Rada van Oekraïne van 24 augustus 1991, toen de Onafhankelijkheidsverklaring van Oekraïne werd aangenomen.
Titels van de afleveringen:
19 augustus: "The Day of Fear" («День страху», "De Dag van Angst"). 20 augustus: "The Night of Anger" («Ніч гніву», "De Nacht van Woede"). 21 augustus: "No Euphoria" («Без ейфорії», "Geen Euforie"). 22 augustus: "Default" («Дефолт», "Bankroet"). Bevat een uitgebreid overzicht van de economische crisis vanaf het Brezjnev-tijdperk van stagnatie tot en met de jaren negentig. 23 augustus: "The Domino Effect" («Ефект Доміно», "Het Domino-Effect"). 24 augustus: "Independence" («Незалежність», "Onafhankelijkheid"). 25 augustus t/m december 1991: "On the Verge of Nuclear War. The Collapse at Christmas" («На межі ядерної війни. Колапс на Різдво», "Op Voet van Kernoorlog. De Instorting tijdens Kerst.").
Externe links "Collapse" op YouTube – 7 afleveringen
Categorie:Documentaireprogramma op televisie Categorie:Geschiedenisprogramma Categorie:Oekraïense televisieserie