De vestingwerken van Almelo omvatten het stelsel van verdedigingswerken in de Nederlandse stad Almelo, provincie Overijssel.
Geschiedenis Almelo kreeg tussen 1363 en 1374 zijn stadsrechten van de heer van Almelo. Naast het stadje hadden de heren van Almelo in de 12e of 13e eeuw hun kasteel gebouwd. Vanaf 1363 diende dit kasteel tevens als open huis voor de bisschop van Utrecht. Almelo bleek in 1363 al te beschikken over een 'veste', waarbij de stadsgrachten aansloten op de slotgracht van het kasteel.
In de eerste helft van de 16e eeuw had Almelo te lijden van binnenvallende Gelderse troepen. De Tachtigjarige Oorlog bracht opnieuw bezetting en plundering. Het kasteel bleek echter moeilijker in te nemen en werd enkele malen belegerd. Uiteindelijk was het kasteel dermate beschadigd dat het midden 17e eeuw herbouwd moest worden.
De grachten werden in de 19e eeuw gedempt. Een kaart uit 1817 laat ook geen stadspoorten meer zien: op beide locaties zijn dan bruggen aanwezig. Door grootschalige bouwwerkzaamheden na de Tweede Wereldoorlog is de loop van de oude grachten uit het straatbeeld verdwenen.
Beschrijving De verdedigingswerken van Almelo waren zeer eenvoudig. Rondom de plaats waren grachten gegraven; langs de grachten stonden vermoedelijk doornhagen om de doorgang te bemoeilijken. Er zijn geen aanwijzingen van een echte omwalling. Verder had Almelo vooral profijt van zijn ligging in een drassig gebied.
Almelo bestond in de middeleeuwen in feite uit slechts een noord-zuid lopende weg. Er waren dan ook maar twee stadspoorten nodig om Almelo af te sluiten:
Eschpoort: deze poort lag aan de noordzijde. Nijstadspoort: deze poort lag aan de zuidzijde en was mogelijk niet meer dan een slagboom die als 'stadsrönneboom' bekend stond. Op de 16e-eeuwse kaart van Jacob van Deventer staat op die locatie echter een poort ingetekend; wellicht was de slagboom in de tussentijd uitgebreid met een poortgebouw.
Over de aard van de twee poorten bestaat geen duidelijkheid. Het lijkt niet aannemelijk dat het om stenen poorten ging, gezien het gebrek aan een muur of omwalling. Mogelijk waren het dus houten poorten. In ieder geval konden ze wel worden afgesloten.
In 2022 en 2023 zijn de locaties van de twee stadspoorten weer zichtbaar gemaakt in het straatbeeld.
Categorie:Vestingwerk in Nederland Categorie:Geschiedenis van Almelo