De Oosterlaak is een historische watergang en restgeul tussen Houten en het dorp 't Goy, in de Nederlandse provincie Utrecht. De watergang vormt de noordoostelijke begrenzing van de Houtense stroomrug, een van de meest herkenbare stroomruggen van het Kromme Rijn-gebied.Oud Houten over de Stroomrug
Geografie De Oosterlaak loopt van de Rietdijk in de noordoosthoek van Houten via 't Goy naar de Tuurdijk in het zuiden. Ten zuiden van de Tuurdijk buigt de watergang af richting de Nachtdijk en krijgt daar de naam De Nacht. De Oosterlaak ligt in een langgerekte laagte die is ontstaan als onderdeel van een vroegere Kromme Rijn-loop.
Ontstaan De Oosterlaak is een restant van een rivierbedding die tussen circa 2500 en 4000 jaar geleden actief was. De Houtense stroomrug zelf ontstond rond 2250 v.Chr. en werd in de eeuwen daarna gevormd door opeenvolgende verleggingen van de Rijn. De Oosterlaak fungeerde in deze periode als afwateringsgeul van de hoger gelegen oeverwallen.Gebiedsbeschrijving van oeverwallen en oude rivierbedingen van de Houtense stroomrug
Geschiedenis Het woord 'laak' komt van het Middelnederlands lake, Oudnederlands laca, verwant aan Proto-Germaans lakō, met de betekenis ‘drain, ditch, stream, pool’, dus een afwaterende geul.
Prehistorie Archeologische vondsten tonen aan dat de Oosterlaak al in de Bronstijd water afvoerde van de Houtense stroomrug. Rond 1800 v.Chr. werd het gebied tijdelijk verlaten door overstromingen, veroorzaakt door een verlegging van de Rijn naar de huidige Kromme Rijn.
Middeleeuwen Tijdens de middeleeuwse ontginningen in het Kromme Rijngebied speelde de Oosterlaak een belangrijke rol als afwateringsgeul. De hoger gelegen oeverwallen langs de geul werden gebruikt voor bewoning en landbouw.Ontginningen, www.oudhouten.nl
Nieuwe tijd In de 20e eeuw werd het gebied rond de Oosterlaak betrokken bij meerdere ruilverkavelingen, waarbij kavels werden vergroot en sloten rechtgetrokken. Ondanks deze ingrepen bleef de Oosterlaak als herkenbare restgeul behouden vanwege haar hydrologische en landschappelijke betekenis. Tegenwoordig wordt de watergang beheerd door het waterschap, dat verantwoordelijk is voor peilbeheer, oeveronderhoud en periodiek baggeren. De Oosterlaak vervult daarnaast een rol in recreatieve en educatieve routes die de verdwenen rivierlopen van het Kromme Rijngebied zichtbaar maken.Geo Provincie Utrecht
Hydrologie De Oosterlaak vormt de natuurlijke afwatering van de oostzijde van de Houtense stroomrug. Deze hydrologische functie bestaat al sinds de prehistorie, toen de geul water afvoerde van de hoger gelegen oeverwallen. Ook in de middeleeuwen bleef de watergang een essentieel onderdeel van het regionale ontginnings- en afwateringssysteem. Door haar ligging in een natuurlijke laagte volgt de Oosterlaak nog altijd de contouren van een oude riviergeul, waardoor zij efficiënt regen- en kwelwater kan afvoeren richting het omliggende slotenstelsel.
Het waterpeil wordt tegenwoordig gereguleerd door het waterschap, dat verantwoordelijk is voor de doorstroming, het onderhoud van de oevers en periodiek baggerwerk. Hierdoor blijft de watergang zowel hydrologisch als ecologisch functioneren binnen het kleinschalige cultuurlandschap.
Landschap en ecologie Langs de voormalige riviergeul bevinden zich diverse historische boerderijen. Ze liggen wat verder van de Beusichemseweg, maar juist dicht bij het water, omdat vroeger de Oosterlaak werd gebruikt om goederen per boot te vervoeren.De Oosterlaak, video 'Historische Kring Tussen Rijn en Lek'
De Oosterlaak ligt in een kleinschalig cultuurlandschap met boomgaarden, graslanden, oeverwallen en oude kavelsloten. De watergang vormt een ecologische verbinding voor amfibieën, watervogels en oeverplanten.
Categorie:Beek in Utrecht Categorie:Houten Categorie:Geografie van Utrecht (provincie) Categorie:Geomorfologie