Jurjen Bruns, ook wel Jurjen Daniël Bruns genoemd (Emden, 18 februari 1841 – Leeuwarden, 12 mei 1904) was een Nederlandse architect die hoofdzakelijk actief was in Leeuwarden en de rest van Friesland. Hij speelde een rol in de professionalisering van de Friese bouwsector en ontwierp in de tweede helft van de negentiende eeuw een groot aantal burgerwoningen, winkelpanden, kerken en grotere utilitaire projecten.
Biografie Bruns werd in 1841 geboren in het Duitse Emden als zoon van Daniël Jurjen Bruns, een meester-timmerman, en Alberdina Penning. In 1862 vestigde hij zich als architect in Leeuwarden. Vanaf 1865 begon hij zijn bouwkundige activiteiten actiever te adverteren en gaf hij, zoals destijds gebruikelijk, ook lessen in de bouwkunde. In datzelfde jaar nam hij het initiatief om een 'Friesche Bouwkundige Vereeniging' op te richten.
Het gezinsleven van Bruns werd gekenmerkt door zware omstandigheden. Hij was getrouwd met Ynske Hosbach. Tussen 1867 en 1874 kreeg het echtpaar vijf kinderen, van wie er vier binnen enkele maanden na de geboorte overleden. Alleen het eerstgeboren kind bereikte de leeftijd van drie jaar.
Loopbaan en werken In de beginjaren van zijn loopbaan, tot de jaren 1870, richtte Bruns zich voornamelijk op het ontwerpen van burgerhuizen in Leeuwarden. Vanaf 1866, toen hij gevestigd was aan het Naauw 15, tot aan 1898 ontwierp hij een groot aantal winkelhuizen en verbouwingen van winkelpanden in de Friese hoofdstad.
In 1872 kreeg hij de opdracht van de arbeidersvereniging 'Help u zelven' om de eerste vijftig arbeiderswoningen te ontwerpen voor het terrein Werkmanslust, gelegen nabij de Groningerstraatweg. Dit project groeide snel; in 1877 werd de 154e woning voltooid en verrees er tevens een hoofdgebouw met een winkelruimte en een bovenzaal. De gehele buurt Werkmanslust is later gesloopt.
Naast woningbouw ontwierp en restaureerde Bruns diverse beeldbepalende gebouwen en monumentale objecten: Burmaniahuis (1874): Gelegen aan de Nieuwestad 9 in Leeuwarden. Het pand heeft de status van gemeentelijk monument. Villa Vaartzicht (1874): Gelegen aan De Oerset 18 in Leeuwarden. Het pand is een rijksmonument. Pastorie Wirdum (1875): Een pastorie inclusief koetshuis aan het Hôf 1 in Wirdum. Het pand is een rijksmonument. Winkelpand Eewal 90 (1882): Een winkel met voormalige bovenwoning in Leeuwarden. Het pand is een rijksmonument. Hervormde kerk Kollumerzwaag (1888): Bruns voerde in 1888 een restauratie uit aan deze kerk in Kollumerzwaag, die is aangewezen als rijksmonument. Uitbreiding Fries Museum (1891-1892): Een uitbreidingsproject aan de Voorstreek 38c in Leeuwarden dat hij gezamenlijk ontwierp met de architecten H. Kramer en J.D. van der Weide. Het pand is een rijksmonument. Winkelpand Eewal 67 (1892): Een kapperswinkel met bovenwoning in Leeuwarden, waarvan het ontwerp aan Bruns wordt toegeschreven. Het pand is een rijksmonument. Andreaskerk Wijnaldum (1904): Vlak voor zijn overlijden ontwierp hij een nieuwe kerktoren voor deze kerk in Wijnaldum, die in 1904 is gebouwd. De gehele kerk is een rijksmonument.
Afbeeldingen
Zie ook Lijst van Nederlandse architecten
Categorie:Nederlands architect Categorie:Architectuur in Friesland