miniatuur|Palais de Hollande gezien vanaf İstiklal Caddesi Het Palais de Hollande ("Paleis van Holland", in het Turks: Hollanda Sarayi) is een historisch pand aan de İstiklal Caddesi in de wijk Beyoğlu (voorheen Pera) in Istanbul, Turkije. Van 1612 tot de jaren 1920, met een korte onderbreking van 1810 tot 1815 tijdens de Napoleontische oorlogen, was het de zetel van de diplomatieke missies van de Republiek der Nederlanden, de Bataafse Republiek, het Koninkrijk Holland en het Koninkrijk der Nederlanden bij het Ottomaanse Rijk. Sinds het einde van het Ottomaanse Rijk in 1922 en de daaropvolgende verplaatsing van de Nederlandse ambassade naar de nieuwe hoofdstad Ankara, dient het Palais als Nederlands consulaat-generaal in Istanbul.
Het Palais de Hollande is de oudste van alle diplomatieke vertegenwoordigingen van Nederland en wordt beschouwd als "waarschijnlijk de meest indrukwekkende".
Het pand was oorspronkelijk van hout en werd meerdere malen herbouwd na branden en periodes van verval. Het huidige gebouw is grotendeels het resultaat van een reconstructie in 1859.
Geschiedenis Op sloot de Nederlandse diplomaat Cornelis Haga een capitulatie (handelsovereenkomst) af met de Ottomaanse sultan Ahmed I, naar het voorbeeld van soortgelijke afspraken die het Ottomaanse Rijk had gesloten met de Republiek Venetië in 1454, het Koninkrijk Frankrijk in 1569 en het Koninkrijk Engeland in 1579. Er zijn aanwijzingen dat Haga onmiddellijk zijn intrek nam op het terrein waar nu het Palais de Hollande staat, wat betekent dat dit het oudste overzeese bezit van de Nederlandse Republiek is. In elk geval werd de Nederlandse ambassadeur in Istanbul erkend lang voordat andere Europese mogendheden de soevereiniteit van de Nederlandse Republiek bevestigden bij de Vrede van Westfalen in 1648.
miniatuur|Gezicht op Istanbul vanuit de Nederlandse ambassade in Pera (Jean Baptiste Vanmour, ca. 1720-1737) Het pand werd aanvankelijk gehuurd door de Nederlandse gezanten totdat de Republiek het in 1675 in eigendom verwierf. Het werd herhaaldelijk herbouwd na verwoesting door branden, o.a. in 1690, 1700 en 1767.
In 1810 annexeerde Napoleon het Koninkrijk Holland, waarna het Franse Keizerrijk direct bezit nam van het Palais de Hollande. De gezant of van het Oostenrijkse rijk, , huurde het als zijn residentie nadat het huis waarin hij tijdelijk was ondergebracht op door brand was verwoest, en probeerde het vervolgens van Frankrijk te aan te kopen. De onderhandelingen werden echter afgebroken vanwege de Slag bij Leipzig in oktober 1813. In 1815 kende het Congres van Wenen het Palais de Hollande toe aan het nieuw gevormde Koninkrijk der Nederlanden; de Oostenrijkse internuncio kreeg het toegewezen, waaruit hij in 1806 door Frankrijk was verdreven na de Vrede van Pressburg.
Na een brand in 1831 werd het gebouw uiteindelijk herbouwd in steen, naar een ontwerp van de architect Giovanni Battista Barborini. Het nieuwe stadspaleis werd voltooid in 1859 en heeft sindsdien dezelfde vorm gehouden.
Op het terrein van het Palais bevindt zich de Nederlandse Kapel. De huidige kapel is een stenen gebouw, in 1711 gebouwd met fondsen uit Nederland en Genève. Sinds 1857 wordt de kapel exclusief ter beschikking gesteld aan de . Uit dankbaarheid bidt de gemeente tot op de dag van vandaag wekelijks voor het Nederlandse Koninklijk Huis en de overheid.
Van 1612 is tot de jaren 1920 was het de hoofdzetel van de Nederlandse diplomatieke missie in Turkije; sinds Ankara de hoofdstad van Turkije werd, is het de zetel van het Nederlandse consulaat-generaal en de ambtswoning van de consul-generaal. Het fungeert als residentie voor de Nederlandse ambassadeur wanneer hij in Istanbul is.
In 1923 werd Ankara de hoofdstad van de nieuw gestichte Republiek Turkije. De Nederlandse ambassade werd in de hoofdstad gevestigd; het Palais de Hollande in Istanbul werd in 1946 formeel aangewezen als consulaat-generaal.
Van 1958 tot 2006 was het Nederlands Instituut in Turkije gevestigd in een van de vleugels. Sinds 2026 is het Palais beschikbaar voor ad hoc-verhuur aan derden voor evenementen.
Naam Het gebouw wordt aangeduid met zijn Franse naam Palais de Hollande, doordat Frans van oudsher als gemeenschappelijke taal wordt gebruikt in de internationale gemeenschap van Istanbul.
Zie ook Cornelis Calkoen, Nederlands gezant in Istanbul 1727-1744, en Beyaz Gül Nederlands-Turkse betrekkingen Nederlandse Turken
Categorie:Bouwwerk in Istanbul Categorie:Geschiedenis van Istanbul Categorie:Bilaterale betrekkingen van Nederland Categorie:Internationale betrekkingen van Turkije