Ambroise Croizat (Notre-Dame-de-Briançon, 28 januari 1901 – Suresnes, 11 februari 1951) was een Frans syndicalist en politicus.
Leven en werk Croizat begon zijn loopbaan als fabrieksarbeider en engageerde zich vroeg in de socialistische, antioorlogs- en antikoloniale bewegingen. Bij de splitsing tussen socialisten en communisten in 1920, koos hij voor de Franse Communistische Partij (PCF). Later werd hij algemeen secretaris van de Confédération Générale du Travail (CGT), een strijdbare vakbondsfederatie, waar hij zou aanblijven tot zijn overlijden.
Van 1936 tot 1940 zetelde hij namens Parijs in het parlement. Toen de communistische partij werd verboden in 1939, werd Croizat aangehouden, werd hem begin 1940 zijn parlementair mandaat ontnomen en veroordeelde een militair tribunaal hem vervolgens tot 5 jaar celstraf.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog, na de landing van de geallieerden in Noord-Afrika, vaardigde de clandestiene CGT hem af naar het Assemblée consultative provisoire van het vrije Frankrijk. Al in 1944 nam hij het werk op om de oprichting van een sociale zekerheid te bestuderen. Bij de bevrijding werd hij herverkozen als communistisch parlementslid, wat hij zou blijven tot aan zijn dood. Hij vertegenwoordigde het departement Seine.
Van 1945 tot 1947 – in de kabinetten De Gaulle II, Gouin, Bidault I en Ramadier I – was hij minister van Arbeid en Sociale Zekerheid. Hij wordt beschouwd als een van de grondleggers van de Franse sociale zekerheid, met bijnamen als 'minister van de arbeiders' en 'vader van de sociale zekerheid'.
thumb|160px|left|Grafsteen van Croizat op de begraafplaats Père Lachaise Croizat overleed in 1951 aan de gevolgen van longkanker. Er liepen een miljoen mensen mee in de rouwstoet naar Père Lachaise. Verschillende straten en bouwwerken zijn postuum naar hem vernoemd. Hoewel hij grotendeels vergeten is in de mainstreamgeschiedschrijving, blijft Croizat een belangrijk figuur voor politiek links. In 2021 lanceerde L'Humanité, met de steun van onder andere Jean-Luc Mélenchon (LFI), Olivier Faure (PS), Fabien Roussel (PCF) en Philippe Martinez (CGT), een oproep voor zijn opname in het Panthéon.
Categorie:Frans minister van Arbeid Categorie:PCF-politicus Categorie:Frans parlementslid Categorie:Arbeider