Anna Pestalozzi (Zürich, 9 augustus 1738 - Yverdon, 11 december 1815)Ook 17 december wordt als sterfdatum genoemd. was de echtgenote van de Zwitserse pedagoog Heinrich Pestalozzi. Zij was voor hem de belangrijkste steun en toeverlaat in zijn vele opvang- en onderwijsprojecten en sprong met regelmaat financieel bij.
Levensloop Anna werd geboren in een rijk koopmansgezin dat veel invloed genoot in Zürich. Vader Hans Jakob Schulthess (1711-1789) en moeder Anna Holzhalb (1711-1781) voedden hun zes kinderen - Anna had nog vijf broers - streng en religieus op.
Heinrich Pestalozzi Toen Anna 29 jaar oud was overleed haar goede vriend Johann Kaspar Bluntschli, een idealistische jongeman die streefde naar sociale en politieke verbeteringen. Via Johann maakte Anna kennis met de eveneens idealistische, acht jaar jongere Heinrich Pestalozzi (1746-1827). De twee raakten verliefd op elkaar, maar vanwege zijn eenvoudige, arme komaf hield zij de relatie strikt geheim voor haar ouders. Toen deze er alsnog achter kwamen werd Heinrich de toegang tot de woning ontzegd.
Anna en Heinrich moesten nu noodgedwongen contact houden via een briefwisseling, waarbij Anna's broers als geheime bezorgers dienden. De twee geliefden zouden tussen voorjaar 1767 en september 1769 bijna 500 brieven aan elkaar schrijven.
Huwelijk Op 30 september 1769 trouwden Anna en Heinrich in Gebenstorf. Haar ouders waren aanvankelijk tegen dit huwelijk, maar haar vader had uiteindelijk toch toegegeven. Haar moeder echter bleef verbitterd en stond slechts toe dat Anna haar kleren en piano mocht meenemen. De bruiloft verliep moeizaam en Heinrich mocht zijn bruid niet in haar ouderlijk huis ophalen: Anna moest zelf in alle stilte naar Heinrichs woning lopen. Het feest vond plaats in kleine kring, met alleen Heinrichs familie en één broer van Anna. Na het huwelijk ging het echtpaar in Mülligen wonen.
Op 18 augustus 1770 kreeg het stel een zoon: Hans Jakob, vernoemd naar de Franse filosoof Jean-Jacques Rousseau. Het jongetje bleek echter ziek te zijn: hij had epilepsie en zou op 31-jarige leeftijd overlijden. Voor Anna was haar zieke kind een zware tegenslag en ze bleef zich er altijd schuldig over voelen.
Neuhof miniatuur|De Neuhof in de jaren 1785-1790 Heinrich had het boerenleven als ideaal: hij wilde leven in eenvoud en dicht bij de natuur in plaats van in de verdorven stad. Nog vóór zijn huwelijk had hij eerst een korte agrarische opleiding gevolgd en daarna had hij landbouwgrond aangekocht bij het dorpje Birr. Daar kon hij zijn ideaal verwezenlijken: een moderne boerderij waar volgens de modernste landbouwmethoden werd gewerkt. Met een erfenis en leningen kon hij deze aankoop financieren. Het goed kreeg de naam Neuhof en er verrezen een landhuis en een schuur. Het duurde echter even voordat het huis bewoonbaar was, dus pas anderhalf jaar na het huwelijk kon het echtpaar verhuizen naar de Neuhof.
Boerderij De boerderij werd geen groot succes. Reeds in 1770 eiste de bank de lening terug, wat alleen lukte met hulp van Heinrichs moeder. Heinrich wilde meekrap verbouwen, maar de grond was niet erg geschikt voor dit gewas. Ook waren er ruzies met de buren, die hun vee lieten grazen op zijn akkers. Dit leidde tot rechtszaken. Uiteindelijk leverde de teelt van meekrap niets op, terwijl de schulden opliepen.
Anna had na de geboorte van haar zoon eindelijk haar bruidsschat ontvangen en kon daarmee de Neuhof deels financieren, maar in 1774 kwam er toch een einde aan het noodlijdende boerenbedrijf. Ook een poging om katoen in te kopen en op Neuhof te verwerken, liep op niets uit, want Heinrichs principes zaten hem in de weg: hij wilde geen winst maken ten koste van zijn werknemers, waardoor de onderneming verlies leed.
Opvanghuis Vanaf 1774 werd de Neuhof opengesteld voor de opvang van arme kinderen. Anna was verantwoordelijk voor de financiën en voor het beheer van het huis; tevens gaf ze de meisjes les in spinnen en huishoudelijk werk. Het was de bedoeling dat de kinderen opgroeiden in een gezinsomgeving, les kregen volgens moderne onderwijsinzichten en een vak leerden in de textielfabricage. Uiteindelijk woonden er 37 kinderen in de Neuhof.
Het ging niet goed met het tehuis. De textielproducten waren van slechte kwaliteit en leverden niets op, terwijl er in 1776 en 1777 misoogsten waren. In 1778 wist Anna geld uit het familievermogen te verkrijgen om de schulden te kunnen betalen. In 1780 moesten ze echter door de financiële problemen opgeven en de kinderen wegsturen. De gezondheid van Anna was inmiddels achteruitgegaan door het harde werken in de voorgaande jaren. Ze vertrok voor enkele maanden naar haar vriendin gravin Franziska Romana von Halwil om bij te komen.
In de periode 1780-1798 kreeg Heinrich bekendheid wegens zijn boeken en politieke geschriften. In 1780 verscheen zijn Abendstunde eines Einsiedlers, een jaar later Lienhard und Gertrud, dat een bestseller werd. De inkomsten van het gezin bleven overigens problematisch; Heinrich en Anna verdienden wat bij door in het kantoor te gaan werken van een zijdehandelaar.
Stans en Burgdorf In 1798 werd Zwitserland bezet door Franse troepen. Heinrich was een sympathisant van de revolutie, maar schrok van de gevolgen die de oorlog in Nidwalden teweegbracht. Om de jongste slachtoffers te helpen begon hij in januari 1799 met een weeshuis in Stans, maar moest datzelfde jaar noodgedwongen opgeven door tegenwerking van de autoriteiten. Hij kwam nu terecht in Burgdorf, waar hij eerst docent was en uiteindelijk in het Slot Burgdorf een internaat leidde. Zijn moderne lesmethoden wierpen zijn vruchten af en het internaat kreeg een goede naam. Zijn pedagogisch werk Wie Gertrud ihre Kinder lehrt uit 1801 werd een succes. miniatuur|Het kasteel van Yverdon Anne was al die tijd bij haar vriendin gravin Franziska Romana von Halwil verbleven maar kwam in 1802 naar Burgdorf om haar man te ondersteunen in zijn taken. Politieke veranderingen zorgden er in 1804 echter voor dat er een einde kwam aan het internaat.
Yverdon Heinrich kreeg in 1804 de mogelijkheid om in het kasteel van Yverdon een nieuw instituut op te richten. Dit werd een succes en het instituut raakte bekend in heel Europa en zelf Noord-Amerika. Kinderen kregen 60 uur per week onderwijs, waarbij het individuele leervermogen centraal stond: cijfers werden niet onderling met elkaar vergeleken,het ging namelijk om de persoonlijke prestaties van een kind. Financieel ging het moeilijk, want Heinrich vroeg lage onkostenvergoedingen en nam ook veel arme kinderen op zonder er iets voor te vragen. Ook was hij slecht in leidinggeven en ondernemen.
Anna zou in Yverdons instituut een belangrijke rol spelen. Ze stond bekend om haar goedheid en vriendelijkheid en werd als de huismoeder beschouwd. In tegenstelling tot haar man wist zij ook de nodige rust en kalmte te brengen in het instituut. In 1813 dreigde een faillissement, maar Anna kon een deel van haar erfenis gebruiken om de school te redden.
Op 77-jarige leeftijd overleed Anna. Ze werd begraven in de tuin van het kasteel. In 1866 werd haar graf verplaatst naar de begraafplaats van Yverdon. Tot slot werd het graf verplaatst naar een herinneringsmonument dat in 1927 op de begraafplaats werd gebouwd.
Betekenis Anna werd omschreven als een aantrekkelijke vrouw. Ze was rijk en bevond zich in de hogere kringen van Zürich, dus ze had eenvoudig een welgestelde partner kunnen vinden. Ze was echter voorzichtig en gereserveerd, waardoor ze tot haar 30e ongetrouwd bleef. Uiteindelijk koos ze voor haar tegenpool: Heinrich, een arme en onaantrekkelijke jongeman die vol dromen en idealen zat en volgens Anna over een mooie ziel beschikte.Zie: Bruelmeier, Pestalozzi’s Biography for Children.
Ze had een leven in welvaart kunnen hebben maar koos voor de idealen van haar echtgenoot. Hierbij bracht ze grote financiële offers, bijvoorbeeld bij de financiering van de Neuhof. Ze was discreet maar had uiteindelijk een grote invloed op Heinrich en probeerde hem bij te sturen in de verwezenlijking van zijn idealen en dromen. Ze werd als Heinrichs beschermengel gezien die vooral op de achtergrond opereerde en hem steunde in zijn werk.
Categorie:Zwitsers persoon