De Naktuinbouw (Stichting Nederlandse Algemene Kwaliteitsdienst Tuinbouw) keurt het zaaizaad en plantmateriaal op rasechtheid en gezondheid. In opdracht van de Raad voor plantenrassen voert de stichting het wettelijk voorgeschreven technisch onderzoek uit naar de onderscheidbaarheid, uniformiteit en stabiliteit (DUS) van nieuwe rassen, evenals voor Europees kwekersrecht bij het Communautair Bureau voor Plantenrassen (CPVO) te Angers (Frankrijk). Bij de Naktuinbouw geregistreerde bedrijven zijn veredelaars, vermeerderaars en plantenkwekers.
Het Centrum voor Plantenveredelings- en Reproductieonderzoek (CPRO) voerde eerder het onderzoek van nieuwe rassen op onderscheidbaarheid, uniformiteit en stabiliteit (DUS) uit voor de Raad voor het Kwekersrecht, maar dit is met de inwerkingtreding van de nieuwe Zaaizaad- en plantgoedwet 2005 op 1 februari 2006 formeel overgegaan naar de Naktuinbouw, die onder het oude regime ook al soortgelijk identiteitsonderzoek verrichtte.
In 2000 is de Naktuinbouw ontstaan uit een fusie tussen de keuringsdiensten NAKB, NAKS en NAKG. NAKB: Nederlandse Algemene Keuringsdienst van Boomkwekerijgewassen (opgericht in 1943), NAKS: Nederlandse Algemene Keuringsdienst van Siergewassen (opgericht in 1947), en NAKG: Nederlandse Algemene Keuringsdienst van Groentegewassen (opgericht in 1941). Het is een zelfstandig bestuursorgaan (ZBO). In dat jaar is de stichting Vermeerderingstuinen Nederland opgericht die de vermeerderingstuinen van de NAKB overnam. De stichting levert gecertificeerd voortkwekingsmateriaal voor fruitgewassen, laanbomen en houtige siergewassen alsmede onderstammen voor de aanleg van moerbedden.stichting Vermeerderingstuinen Nederland
De wettelijke taken van de Naktuinbouw op basis van de Zaaizaad- en plantgoedwet zijn:Selectielijst voor de neerslag van handelingen van Nederlandse Algemene Kwaliteitsdienst Tuinbouw (Naktuinbouw) en haar rechtsvoorgangers (NAKG, NAKB, NAKS). Gearchiveerd op 7 juli 2026. uitvoeren van kwaliteitsinspecties; uitvoeren van fytosanitaire inspecties; uitvoeren van import- en exportinspecties; beoordelen en onderzoeken van monsters; uitvoeren van rassenonderzoek (toelatings- en kwekersrechtonderzoek); behandelen van klachten met betrekking tot geleverd teeltmateriaal; informeren en beantwoorden van vragen (in kader uitvoering wettelijke taken).
In 1973 kwam de Beschikking Toelating Groenterassen tot stand. Hierdoor konden groenterrasen op de zogenaamde b-lijst (bijlage van de Beschikking Toelating Groenterassen) worden geplaatst. Het identiteisonderzoek voor placement op deze lijst werd indertijd verricht door de NAKG. Naast dit onderzoek werd voor plaatsing op de lijst ook gebruik gemaakt van kweker- en praktijkgegevens. De grondslag hiervoor was de Bijlage bij de Beschikking Toelating Groenterassen 1973, waarvan een gewaarmerkt exemplaar bij de secretaris van de Commissie Toelating Groenterassen te Roelofarendsveen ligt en op aanvraag werd toegezonden aan belanghebbenden en had betrekking op de zogenaamd b-lijst. Nu is er een bedrijfproef voor in de plaats gekomen.Bedrijfsproeven groentegewassen. Gearchiveerd op 19 juni 2026.
Door de EU is in 2004 een beproevingszaadregeling in het leven geroepen, waardoor teeltmateriaal van rassen die nog niet officieel zijn toegelaten in de handel kunnen worden gebracht. Het doel van deze regeling is om met het nieuwe ras ervaring in de praktijk op te doen. De duur van de toelating is één jaar en kan maximaal twee keer met een jaar verlengd worden.Autorisatie: verhandeling materiaal van nog niet toegelaten rassen. Gearchiveerd op 4 juli 2026.Beproevingszaadregeling EU
Externe links Naktuinbouw Keuringsregelement Naktuinbouw Selectielijst voor de neerslag van handelingen van Nederlandse Algemene Kwaliteitsdienst Tuinbouw (Naktuinbouw) en haar rechtsvoorgangers (NAKG, NAKB, NAKS)
Bronnen, noten en/of referenties
Categorie:Plantenras