Het Nationaal Monument Ulu Kora, ook bekend als het Landelijk Moluks Monument, is een herdenkingsmonument aan de Lloydkade in Rotterdam dat op 21 juni 2026 werd ingehuldigd. Het monument is een eerbetoon aan de eerste generatie Molukkers die in 1951 per schip naar Nederland kwam. Het werd opgericht op initiatief van de Stichting Landelijk Moluks Monument.
Ontstaan
Het initiatief voor een landelijk Moluks monument aan de Lloydkade ontstond vanuit de jaarlijkse herdenkingswandeling The Walk. Deze wandeling werd voor het eerst georganiseerd in 2015 naar aanleiding van de film Jefta van The Brothers Timisela. Op 21 maart 2015 liepen ongeveer 250 deelnemers van Krimpen aan den IJssel naar de Lloydkade in Rotterdam, de locatie waar op 21 maart 1951 het schip Kota Inten arriveerde met de eerste groep Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen.
Naar aanleiding van het succes van de wandeling ontstond het idee om op de Lloydkade een permanent monument te realiseren. Vanaf 2016 werd jaarlijks een deel van de opbrengsten van The Walk gereserveerd voor dit doel. In samenwerking met het Moluks Historisch Museum vonden vanaf 2017 verkennende gesprekken plaats over de realisatie van een nationaal monument.
Om het project verder vorm te geven werd op 26 augustus 2020 de Stichting Landelijk Moluks Monument opgericht. De stichting stelde zich ten doel een monument op te richten ter nagedachtenis aan de eerste generatie Molukkers in Nederland en als erkenning van het gedeelde Nederlands-Molukse verleden. Volgens het beleidsplan wil de stichting bijdragen aan herdenking, educatie en bewustwording van de geschiedenis van de Molukse gemeenschap in Nederland.
De financiering van het project kwam tot stand via crowdfunding, particuliere donaties, bijdragen van gemeenten, sponsoracties en andere fondsenwervende activiteiten. Volgens de stichting ondersteunden 34 Nederlandse gemeenten het initiatief financieel.
Locatie
Het monument bevindt zich aan de Lloydkade in Rotterdam. Deze locatie werd gekozen vanwege haar historische betekenis voor de Molukse gemeenschap in Nederland. Op 21 maart 1951 arriveerde hier het schip Kota Inten met de eerste groep Molukse KNIL-militairen, marinemensen en hun gezinnen die vanuit voormalig Nederlands-Indië naar Nederland waren overgebracht. De Lloydkade geldt daardoor als een van de belangrijkste aankomstplaatsen van Molukkers in Nederland.
Van de twaalf schepen waarmee Molukkers in 1951 naar Nederland kwamen, meerden er acht aan in Rotterdam. Het grootste deel van de ruim 12.500 Molukkers kwam daardoor via de Lloydkade Nederland binnen. De overige vier schepen arriveerden aan de Javakade in Amsterdam.
Volgens de Stichting Landelijk Moluks Monument verwijst de locatie naar het begin van een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis van de Molukse gemeenschap in Nederland. Het monument markeert de plaats waar voor duizenden Molukkers een verblijf begon dat aanvankelijk als tijdelijk werd beschouwd, maar uiteindelijk permanent bleek.
Ontwerp en symboliek Het monument Ulu Kora is ontworpen door conceptueel kunstenaar Jaïr Pattipeilohy en beeldend kunstenaar Maurice den Boer. Het ontwerp werd in 2022 geselecteerd uit een open oproep die in 2021 door de Stichting Landelijk Moluks Monument werd georganiseerd.
Ulu Kora betekent letterlijk "de voorsteven van een kora-kora", een traditioneel Moluks roeis- en oorlogsschip. Volgens de ontwerpers symboliseert de voorsteven richting, kracht en de geschiedenis van de Molukse gemeenschap in Nederland. Het monument verwijst zowel naar de aankomst van de eerste generatie Molukkers in Nederland als naar de koers van toekomstige generaties.
Het vier meter hoge monument is uitgevoerd in brons en geplaatst aan de Lloydkade met uitzicht op de rivier de Maas. Het ontwerp is geïnspireerd op de voorsteven van een traditionele Molukse kora-kora. Volgens Pattipeilohy verbindt het monument verleden, heden en toekomst en herinnert het aan de offers van eerdere generaties en de veerkracht van de Molukse gemeenschap in Nederland.
Het ontwerp werd in juni 2023 publiek gepresenteerd. Een schaalmodel van het monument werd later tentoongesteld in het Wereldmuseum Rotterdam. Het uiteindelijke monument werd op 21 juni 2026 onthuld.
Ontwerpers Jaïr Pattipeilohy (1985) is een Nederlands kunstenaar en sociaal werker van Molukse afkomst. In zijn werk staan thema's als herinnering, identiteit en verbondenheid centraal. Eerdere projecten van Pattipeilohy zijn onder meer Apa Datang Dari Muka, Mahina – Een ode aan de vrouw, MENA – De strijd van de Molukse gemeenschap, Rumah Tua – Onderweg naar thuis en Tanda Mata.
Maurice den Boer (1975) is een Nederlands beeldend kunstenaar en verantwoordelijk voor de uitvoering en vormgeving van het ‘Nationaal Monument Ulu Kora’. Hij werkte het concept uit tot een monumentaal bronzen sculptuur. Zijn werk gaat over de menselijke conditie, over kracht en kwetsbaarheid en de voortdurende poging van de mens om boven zichzelf en zijn omstandigheden uit te stijgen.
Pattipeilohy en Den Boer werkten eerder samen aan meerdere projecten waaronder het Molukse monument Di Tengah Ombak in Lunteren.
Inhuldiging Het Nationaal Monument Ulu Kora werd op 21 juni 2026 officieel ingehuldigd tijdens een herdenkingsbijeenkomst aan de Lloydkade in Rotterdam. De ceremonie maakte deel uit van een dagprogramma onder het thema Haluan Maluku ("Vanuit oorsprong, met nieuwe energie vooruit"). Onder de sprekers bevonden zich onder meer initiatiefnemer Yordi Tahamata, voorzitter van de RMS-regering in ballingschap John Wattilete, minister-president Rob Jetten, burgemeester Carola Schouten en kunstenaar Jaïr Pattipeilohy.
De inhuldiging vormde de afronding van een project dat meer dan tien jaar in voorbereiding was geweest.
Excuses van de Nederlandse regering Voorafgaand aan de officiële onthulling van het monument bood minister-president Rob Jetten op 21 juni 2026 namens de Nederlandse regering excuses aan aan de Molukse gemeenschap in Nederland. De excuses hadden betrekking op de behandeling van de eerste generatie Molukkers na hun aankomst in Nederland in 1951.
Jetten noemde daarbij onder meer het "harteloze en eerloze ontslag als militair", de gebrekkige opvang en huisvesting, het niet gezien en in de steek gelaten worden, het onvervulde verlangen naar terugkeer en het verdriet dat hierdoor in veel Molukse gezinnen was ontstaan.
De excuses werden uitgesproken tijdens de ceremonie rond de inhuldiging van het Nationaal Monument Ulu Kora aan de Lloydkade in Rotterdam, een van de locaties waar Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen in 1951 aankwamen. Volgens Jetten krijgen de excuses pas betekenis door de maatregelen die erop volgen en zou nader onderzoek moeten uitwijzen welke vervolgstappen passend zijn.
De aankondiging van de excuses was vooraf niet openbaar gemaakt. Binnen de Molukse gemeenschap werd de toespraak door veel aanwezigen ontvangen als een belangrijke vorm van erkenning van de ervaringen van de eerste generatie Molukkers in Nederland.
Categorie:Beeld in Rotterdam Categorie:Geschiedenis van de Molukkers in Nederland Categorie:Monument in Nederland Categorie:Beladen erfgoed