Leon Feldhendler (Turobin, 1 juni 1910 – Lublin 6 april 1945) was een Poolse verzetsstrijder van Joodse afkomst. Hij leidde samen met Alexander Petsjerski de opstand in het vernietigingskamp Sobibór.
Levensloop Feldhendler werd geboren als een van de zes kinderen van rabbi Symcha Feldhendler en Gitla Fersztendik. Het gezin verhuisde in 1911 van Turobin naar Żółkiewka, waar Feldhendlers vader opperrabbijn werd.
Leon Feldhendler trouwde in 1935 met Toba Wainberg, de dochter van een graanhandelaar. Samen kregen zij twee kinderen. Verder is er weinig bekend over zijn leven, omdat het lokale archief niet goed bewaard is gebleven. Mogelijk werkte Feldhendler als molenaar.
Na de Duitse inval trad Feldhendler aan als voorzitter van de plaatselijke Joodse Raad. Hierbij moest hij dun koord bewandelen tussen voldoen aan de eisen van e Duitse bezetter en opkomen aan de eisen van de Joodse bezetting. Hij gebruikte zijn positie om zijn begin te beschermen, maar kon toch niet voorkomen dat hele Joodse gemeenschap in oktober 1942 werd overgebracht naar het nabijgelegen Getto van Izbica. Kort daarna werden zijn ouders en een zus aangewezen voor deportatie, maar al doodgeschoten op het plaatselijke treinstation. Feldhendler probeerde met een aantal familieleden te ontkomen in vooraf aangelegde schuilplaats, maar begin november 1942 werden zij ontdekt. Zij werden via Trawniki naar Sobibór gestuurd.
Na aankomst in Sobibór werd Feldhendler geselecteerd voor dwangarbeid nadat een neef van hem de Duitsers vertelde dat hij een uitstekende houthakker was. De rest van de familie werd doorgestuurd naar de gaskamers. Feldhendler werkte in de barak waar alle bagage van de omgebrachte gevangenen werd uitgezocht. Een dag na aankomst trof hij de spullen van familieleden aan, waaronder een trouwring van zijn zwager. Hij drukte de ring achterover en nam hem mee toen hij uiteindelijk wist te ontsnappen.
In de lente van 1943 ontstond er een kleine verzetsgroep met Feldhendler aan het hoofd die plannen maakte voor een ontsnapping. Het eerste plan was om de kampbewaking te vergiftigen en vervolgens te overmeesteren. De Duitsers ontdekten het plan en schoten vijf Joden dood. Een tweede plan om brand te stichten en vervolgens massaal te ontsnappen was onpraktisch, omdat er overal mijnen om het kamp lagen.
Pas na de aankomst van een groep Russisch-Joodse krijgsgevangenen uit het Getto van Minsk kwam het plan om te ontsnappen in een stroomversnelling. Feldhendler bedacht samen met hun leider Alexander Petsjerski een plan, waarbij eerst zoveel mogelijk SS'ers om het leven zouden worden gebracht en waarna vervolgens een massale ontsnappingspoging zou volgen via de hoofdpoort. Daar lagen geen mijnen.
De opstand vond plaats op 14 oktober 1943. Verschillende SS'ers werden met smoesjes naar de verschillende werkplaatsen gelokt en daar gedood. Tegen de avond waren er twaalf van hen dood. Omdat de kans op ontdekking steeds groter werd liet Petsjerski de oproep voor het appel uitgaan, waarna aan zeshonderd gevangen werd verteld dat er een opstand was. Daarop bestormden zij de poorten. Ongeveer driehonderdtwintig van het wisten te ontsnappen, maar een groot deel daarvan werd in de dagen daarna opgespoord en gedood. Een deel van de overlevenden voegde zich bij partizanen. Tweeënzestig mensen haalden het einde van de oorlog.
Feldhendler zelf verborg zich tot het einde van de oorlog in Lublin. Op 24 juli 1944 bevrijdde het Rode Leger die stad. In de periode daarna was in Lublin het hoofdkwartier gevestigd van de door Sovjet-Unie ingestelde voorlopige Poolse regering.
Feldhendler werd op 2 april 1945 neergeschoten, dwars door de deur van zijn appartement. Hij werd naar het ziekenhuis overgebracht, waar hij vier dagen later aan zijn verwondingen overleed. De achtergrond van de moord is nooit opgeklaard. In eerste instantie werd aangenomen dat de daders behoorden tot een rechts-conservatieve anti-communistische verzetsgroep. Een latere verklaring ging uit van een mislukte roofoverval, omdat Feldhendler lokaal bekend stond als goudhandelaar.
Eerbetoon In 2018 bij de vijfenzeventig jarige herdenking van de opstand ontving Feldhendler postuum van de Poolse president Andrzej Duda de Orde Polonia Restituta. De Russische president Vladimir Poetin reikte in 2020 de Orde voor Dapperheid uit aan Feldhendler. In de film Escape from Sobibor uit 1987 werd Feldhendler gespeeld door Alan Arkin.
Categorie:Kampgevangene in Sobibór Categorie:Pools Holocaustoverlevende Categorie:Pools verzetsstrijder in de Tweede Wereldoorlog