Delftsche Slaolie is een affiche uit 1894 van de Nederlandse kunstenaar Jan Toorop. Het werd vervaardigd in opdracht van de Nederlandsche Oliefabriek (NOF, tegenwoordig Calvé) te Delft ter promotie van het product Delftsche slaolie. Het ontwerp groeide uit tot een van de bekendste vroege voorbeelden van de Nederlandse jugendstil (art-nouveau)-beweging, en gaf aanleiding tot de bijnaam 'slaoliestijl' voor deze stroming in Nederland en België.
Omschrijving Het affiche is uitgevoerd als kleurenlithografiedruk. De voorstelling wordt grotendeels ingenomen door twee gracieuze vrouwenfiguren met lange, golvende haren en zwierige gewaden. Deze elegante figuren doen denken aan wajangpoppen, een teken van de onmiskenbare invloed van Toorops jeugd in Nederlands-Indië. Een van de vrouwen zit en maakt sla aan in een grote schaal, terwijl de ander haar blik en handen omhoog richt.
Kenmerkend voor het ontwerp is het ritmische, golvende lijnenspel waarmee het haar van de vrouwen en de omliggende vlakken zijn ingevuld. Toorop vermeed dieptewerking en benaderde het affiche niet als een schilderij, maar als een vlakdecoratief ontwerp waarin contouren, lijnen en ornamenten de compositie bepalen. De nadrukkelijke stilering van de vrouwenfiguren leidt de aandacht deels af van het geadverteerde product, maar droeg daarnaast juist bij aan de bekendheid van het affiche.
Schrift Het opschrift en de flessen slaolie aan weerszijden van de tekst maken duidelijk dat het om reclame voor Delftsche slaolie gaat. Onder de tekst bevindt zich het gekroonde wapen van de NOF-fabriek met links daarvan een decoratief vlak met pinda’s weergegeven, een hoofdingrediënt van de Delftsche slaolie. Rechtsonder staat Toorops monogram ‘J.T.’.
Invloed In Rotterdam, Delft en Den Haag kreeg de florale Belgische art nouveau met zijn golvende constructies een flinke aanhang. De Haagse Toorop ontwikkelde een lineair idealisme in een religieus gerichte art-nouveaustijl, waarmee hij de richting van het symbolisme insloeg. Toorop was met dit afficheontwerp een van de eerste uitingen van de Nederlandse jugendstil. Het affiche verwierf brede bekendheid en werd een typisch voorbeeld van de lokale beweging, welke naar aanleiding van dit ontwerp soms ook spottend of denigrerend werd aangeduid als 'slaoliestijl' in Nederland en België. Daarmee werd vooral verwezen naar de langgerekte, golvende lijnen, gestileerde lange haren van de dromerige vrouwen die typerend werden geacht voor deze nieuwe kunststroming. Ook in andere werken van Toorop, zoals zijn boekbandontwerpen voor Louis Couperus, komen vergelijkbare lineaire en decoratieve elementen voor. In zekere zin heeft Toorop als voorbeeld gediend voor een andere grote (Oostenrijkse) jugendstilkunstenaar, Gustav Klimt.
Voor de promotie van Delftsche slaolie schakelde de NOF ook andere bekende kunstenaars in, onder wie George Hendrik Breitner, Theo Nieuwenhuis, Jan Rinke en Jacques Zon. Het affiche van Toorop verwierf echter de meeste bekendheid en geldt als een icoon van de Nederlandse jugendstil.
Collectie De originele prent is onder andere in de collecties van: Rijksmuseum Amsterdam Stedelijk Museum Amsterdam Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam Kunstmuseum Den Haag
Galerij
Zie ook Prentkunst Affiche
Categorie:Affichekunst Categorie:Art nouveau