Gilbert Charles Maurice Van Belle (Veldegem, 7 november 1947 – Kessel-Lo, 27 juni 2026) was een Belgisch bijbelwetenschapper, theoloog en hoogleraar.
Levensloop Van Belle volbracht zijn middelbare studies aan het Sint-Jozefscollege in Torhout. Hij studeerde vervolgens godsdienstwetenschappen aan de Katholieke Universiteit Leuven. Hij promoveerde tot licentiaat in de godsdienstwetenschappen (1972) en licentiaat in de theologie (1974). Zijn voornaamste leermeesters waren de hoogleraars Maurits Sabbe en Frans Neirynck.
Zijn masterthesis of licentiaatsverhandeling uit 1972 had als onderwerp De exegese van de evangelische wonderverhalen bij Rudolf Bultmann. Na het behalen van zijn eerste licentiaat, bleef hij aan de universiteit verbonden als aspirant fundamenteel onderzoek. Hij werd vervolgens administratief secretaris van het tijdschrift Ephemerides Theologicae Lovanienses (ETL) en vanaf 1979 van de bijhorende serie Bibliotheca Ephemeridum Theologicarum Lovaniensium (BETL).
Hij promoveerde in 1987 tot doctor in de theologie met het proefschrift Les parenthèses dans l’évangile de Jean. Voor dit proefschrift werd hem de grootste onderscheiding met felicitaties van de jury toegekend. Hij ontving voor dit proefschrift ook de Jozef Coppensprijs van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten. Hij kreeg een tweede maal diezelfde prijs voor zijn studie The Signs Source in the Gospel of John (1992).
In 1992 werd hij tot docent benoemd aan de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen van de KU Leuven. In 2006 werd hij gewoon hoogleraar en behoorde tot de onderzoekseenheid Bijbelwetenschap. Van 2003 tot 2006 was hij coördinator van de Onderzoekseenheid Bijbelstudies. Hij was ook hoofdredacteur van de Ephemerides Theologicae Lovanienses (1998-2010) en van de Bibliotheca Ephemeridum Theologicarum Lovaniensium (2000-2010). In 2013 ging hij met emeritaat, en bleef nog een tijd actief als docent en onderzoeker aan zijn Faculteit.
Als exegeet specialiseerde Gilbert Van Belle zich in de studie van het Nieuwe Testament, en in het bijzonder van het Evangelie volgens Johannes. Hij publiceerde vooral over de taal, stijl, literaire kenmerken, compositietechniek en christologie van het evangelie, en over de geschiedenis van de interpretatie. Van Belle verdedigde de literaire en theologische eenheid van het evangelie, wat hij onder meer aantoonde in zijn studies van de parenthesen en de herhalingen en variaties. Daarnaast schreef hij een kritische evaluatie van de zogenaamde 'tekenbron' of semeia-Quelle (een hypothetische, traditionele verzameling wonderverhalen), die tot dan toe door veel exegeten als grondslag van de narratieve stof in het evangelie werd aangenomen. Van Belle gold als prominent vertegenwoordiger van de 'Leuvense hypothese', die stelt dat de evangelist Johannes de synoptische evangelieën in hun uiteindelijke, geredigeerde vorm kende en creatief verwerkte - een hypothese die teruggaat op het werk van Frans Neirynck en die Van Belle verder consolideerde en ontwikkelde binnen de johanneïsche vakliteratuur.
Gilbert Van Belle behoorde tot de eerste generatie van leken die een opdracht kregen in de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen. Hij werd populair onder de studenten, zowel vanwege zijn veeleisendheid als van zijn betrokkenheid bij het studentenleven. Hij hechtte ook groot belang aan het communiceren bij een breed publiek van de academisch ontwikkelde inzichten. Hij werkte hierover samen met de Vlaamse Bijbelstichting.
Publicaties Gilbert Van Belle De bibliografie van Gilbert Van Belle is te vinden op de webstek van de KU Leuven, faculteit theologieBibliografie Van Belle, G., Katholieke Universiteit Leuven, faculteit theologie., en in het Festschrift dat aan hem is opgedragen (D.R.M. Godecharle, Selected bibliography of Gilbert Van Belle, in J. Verheyden, G. Van Oyen, M. Labahn & R. Bieringen (eds.), Studies in the Gospel of John and Its Christology. Festschrift Gilbert Van Belle (BETL, 265), Leuven, Peeters, 2014. Les parenthèses dans l'évangile de Jean. Aperçu historique et classification. Texte grec de Jean (SNTA, 11), Leuven, University Press - Peeters, 1985. Johannine Bibliography 1966-1985: A Cumulative Bibliography on the Fourth Gospel (BETL, 82), Leuven, University Press - Peeters, 1988. The Signs Source in the Fourth Gospel: Historical Survey and Critical Evaluation of the Semeia Hypothesis (BETL 116), Leuven, University Press and Peeters, 1994. Style Criticism on the Fourth Gospel, in P. Chatelion Counet & U. Berges (eds.), One Text, A Thousand Methods. In Memory of S. van Tilborg (BIS, 71), Leiden, Brill, 2005, pp. 291-316. Tradition, Exegetical Formation, and the Leuven Hypothesis, in T. Thatcher (ed.), What We Have Heard from the Beginning: The Past, the Present, and Future of Johannine Studies, Waco, TX, Baylor University Press, 2007, pp. 325-337. (ed.), The Death of Jesus in the Fourth Gospel (BETL, 200), Leuven, Peeters - University Press, 2006. Samen met M. Steegen, Leven ondanks dood: Het passieverhaal volgens Johannes (Averbodes Bijbelgidsen), Averbode, Altiora, 2007. Samen met M. Labahn & P. Maritz (eds.), Repetitions and Variations in the Fourth Gospel: Style, Text and Interpretation (BETL, 223), Leuven, Peeters, 2009. Johannine Scholarship in Dutch-Speaking Belgium and the Netherlands, Ephemerides Theologicae Lovanienses; 2013; Vol. 89; iss. 4; pp. 540 – 560. Samen met D.R.M. Godecharle, C.H. Dodd on John 13:16 (and 15:20): St. John’s Knowledge of Matthew Revisited. Engaging with C.H. Dodd on the Gospel of John: Sixty Years of Tradition and Interpretation, Cambridge University Press; Cambridge, 2013; pp. 86-106. The Criticism of the Miracles in the Fourth Gospel: A Reflection on the Ideological Criterion of the Semeia Hypothesis, in T. Nicklas & J.E. Spittler (eds.), Credible, Incredible: The Miraculous in the Ancient Mediterranean (WUNT, 321), Mohr Siebeck; Tübingen 2013, pp. 302-321. The Sings of the Messiah in the Fourth Gospel: The Problem of a 'Wonder-working Messiah''', in B.J. Koet (et al.), The Scriptures of Israel in Jewish and Christian Tradition. Essays in Honour of Maarten J.J. Menken (SupplNT, 148), Leiden-Bosten, Brill, 2013, pp. 159-178 The Resurrection Stories as Signs in the Fourth Gospel: R. Bultmann’s Interpretation of the Resurrection Revisited, Resurrection of the Dead: Biblical Traditions in Dialogue, 2012, Vol. 249; pp. 249 - 264 Peeters, Leuven - Paris. “Gelukkig zij die zonder gezien te hebben toch tot geloof komen”. De interpretatie van de johanneïsche “tekenen” in de exegese van Rudolf Bultmann, Afscheidscollege gehouden op donderdag 12 december 2013 om 16.00 uur aan de Katholieke Universiteit Leuven in de Promotiehal. Publicatie: "Blessed are those who have not seen and yet have come to believe". Rudolf Bultmann's Interpretation of the "Signs" in the Fourth Gospel, Ephemerides Theologicae Lovanienses, 2015; Vol. 91; iss. 3; pp. 521-546.
Literatuur Lieven Boeve, Gilbert Van Belle: een leven in, met en voor de exegese en de faculteit, laudatio bij de afscheidsviering van emeritus Gilbert Van Belle, 2014. Publicatie: Lieven Boeve. Gilbert Van Belle. A Life in, with and for his Discipline and Faculty, in J. Verheyden, G. Van Oyen, M. Labahn & R. Bieringen (eds.), Studies in the Gospel of John and Its Christology. Festschrift Gilbert Van Belle'' (BETL, 265), Leuven, Peeters, 2014. In memoriam Gilbert Van Belle
Categorie:Belgisch theoloog Categorie:Hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Leuven