De boerderij aan het Middendorp 17-19 is een monumentale dwarshuisboerderij in het Drentse esdorp Wachtum, gelegen in de gemeente Coevorden. De boerderij is een provinciaal monument en staat op een beeldbepalende locatie in het dorpscentrum.
Geschiedenis en bouw Hoewel de officiële monumentenomschrijving de boerderij rond 1915 dateert, werd het pand in werkelijkheid gebouwd in de periode 1907-1908. De boerderij kwam uiterlijk in juni 1908 gereed. De opdrachtgever voor de bouw was Johannes Harmannus Lanning, die getrouwd was met Grietje Kwint.
Vanwege sterke stilistische overeenkomsten met de boerderij de Mannihof in Schoonebeek, schreef de lokale Coevorder historicus H.D. Minderhoud het ontwerp van het complex toe aan de architect Johannes Diederik Meppelink.
In latere jaren heeft de boerderij verschillende wijzigingen ondergaan. In 1965 werd de gevelindeling van de westelijke zijgevel van de schuur aangepast om plaats te maken voor een keukenvenster met een deur. Datzelfde jaar werd er een rechthoekige, platte aanbouw tegen de oostzijde van het voorhuis geplaatst. De dakkapellen op het voorhuis en de geheel vernieuwde achtergevel van de schuur zijn eveneens later toegevoegd.
Architectuur en exterieur De boerderij is gebouwd in een ambachtelijk-traditionele bouwstijl met eclectische elementen. Het complex bestaat uit een dwars op de schuur geplaatst voorhuis van één bouwlaag op een gedeeltelijk onderkelderde, samengestelde plattegrond. De muren zijn opgetrokken in bruinrode baksteen op een gepleisterde plint.
Voorhuis Het voorhuis wordt gedekt door een schilddak met gesmoorde platte Muldenpannen in kruisverband. Op het dak staan twee gemetselde nokhoekschoorstenen met decoratieve kappen. De gepleisterde daklijst is versierd met kruizen van rode baksteen.
De voorgevel is symmetrisch ingedeeld met een verhoogd middenrisaliet dat uitmondt in een gemetselde dakkapel onder een zadeldak met overstek. Deze topgevel heeft een houten betimmering, een geprofileerde windveer en een decoratieve makelaar met een smeedijzeren ornament. De vensters in de gevels zijn H-vensters onder een rood bakstenen segmentboog met aanzet- en sluitstenen, waarbij elk boogveld is voorzien van een uniek tegelmozaïek. Twee lagen gele baksteen sieren de gevels als horizontale gevelbanden.
De hoofdentree bevindt zich in een ondiepe rondboogportiek in het middenrisaliet. De rondboog van rode baksteen rust op wit gepleisterde kapitelen. De toegang bestaat uit een houten paneeldeur met een smeedijzeren sierrooster, een koperen trekbel en een bovenlicht met een geprofileerd kalf. Aan weerszijden van de deur is een gevelsteen ingemetseld met de initialen JHK (voor opdrachtgever Johannes Harmannus Lanning) en GK (zijn vrouw Grietje Kwint).
Schuur De aangebouwde schuur is opgetrokken in roodbruine baksteen op een grijs gepleisterde plint onder een afgewolfd zadeldak, eveneens met gesmoorde platte Muldenpannen. Zowel aan de voor- als achterzijde bevindt zich een uilenbord met een decoratieve makelaar. De zijgevels worden geleed door getoogde gietijzeren stalvensters onder een rollaag. De achtergevel van de schuur is in het verleden volledig opnieuw opgemetseld met een gewijzigde indeling en valt buiten de provinciale bescherming.
Interieur Het voorhuis bevat waardevolle historische interieuronderdelen, waaronder decoratieve tegels en tegeltableaus. Een gedeelte van de centrale hal is voorzien van sjabloonwerk dat is gesigneerd met de tekst "J. Zilverberg juli 1917".
Erf en tuin De boerderij ligt op een beeldbepalende locatie aan de doorgaande weg in het centrum van Wachtum. Het complex beschikt over een diepe voortuin met een gazon en een rondlopende oprijlaan, die wordt geflankeerd door oude kastanje- en beukenbomen. Andere bouwwerken op het perceel zijn van recente datum en vallen niet onder de monumentenzorg.
Monumentale waardering De dwarshuisboerderij is door de provincie Drenthe aangewezen als provinciaal monument. Het complex is van algemeen belang vanwege: De cultuurhistorische waarde als uitdrukking van de ontwikkeling van het Drentse gemengde boerenbedrijf aan het begin van de twintigste eeuw. De architectuurhistorische waarde vanwege de ambachtelijk-traditionele stijl met eclectische elementen, het kenmerkende materiaalgebruik, de zorgvuldige detaillering en de esthetische kwaliteiten van het gebouw. De stedenbouwkundige en ensemblewaarde door de prominente ligging op een ruim erf aan de doorgaande weg en de rol van het pand als representant van de historische Drentse boerderijstructuur. De redelijke mate van gaafheid van de boerderij en het interieur in relatie tot de historische structuur van de omgeving. De zeldzaamheid van dit type dwarshuisboerderij binnen de provincie.
Zie ook Lijst van provinciale monumenten in Drenthe
Categorie:Bouwwerk in Coevorden Categorie:Provinciaal monument in Drenthe