De familie Bouglione is een van de meest bekende en invloedrijke circusdynastieën van Frankrijk en Europa. De van oorsprong Italiaans-Sinti familie vestigde zich in Frankrijk, waar zij vanaf het begin van de twintigste eeuw uitgroeide van een rondreizende menagerie tot een internationaal vermaard circusimperium. De familie geldt als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de klassieke Europese circuscultuur en heeft een blijvende invloed gehad op de ontwikkeling van de circuskunst.
De grote doorbraak kwam in 1934, toen de vier broers Alexandre, Joseph, Sampion en Firmin Bouglione het circusgebouw Cirque d'Hiver in Parijs overnamen, dat sindsdien onlosmakelijk met hun naam is verbonden. Generaties Bougliones hebben zich onderscheiden als circusdirecteurs, dierendresseurs, ruiters, acrobaten en artistiek leiders.
Naast het Cirque d'Hiver Bouglione ontstonden uit de familie verschillende andere circusondernemingen, zoals het circus Joseph Bouglione, die beide rondtoeren door heel Frankrijk. Andere leden van de familie hebben ook het Cirque Romanès, het Cirque de Paris by Anouchka Bouglione en het Cirque Madona Bouglione opgericht en in België eveneens het circus Alexandre Bouglione en het circus Nicolas Bouglione.
Verschillende musea en archieven hebben objecten rond de familie in hun particuliere of openbare collecties.
Meerdere familieleden liggen begraven op de begraafplaats van Lizy-sur-Ourcq (Seine-et-Marne, Frankrijk).
Oorspronkelijke naam Verschillende bronnen geven verschillende versies over de oorspronkelijke achternaam van de familie. De meest betrouwbare bronnen verwijzen naar Boglione of Boglioni als de oorspronkelijke Italiaanse familienaam van de huidige familie Bouglione afkomstig uit Piëmont (regio in Noord-Italië). Waarschijnlijk niet Baglioni en ook niet Buglioni.
De belangrijkste aanwijzingen zijn de erkenning van de legendarische stamvader “Scipion Boglioni” en de vermelding dat de naam later in Frankrijk werd verfranst tot Bouglione om beter te integreren in de Franse samenleving. Geneanet noemt Boglione, Boglioni en Bouglione als varianten van dezelfde familienaam. De etymologische bronnen situeren de naam duidelijk in Piemont en verbinden hem met vormen als Boglione en Boglioni.
Daarentegen is Baglioni een aparte, oude adellijke familie uit Perugia in Umbrië. Er zijn geen genealogische bronnen die de circusfamilie Bouglione met deze familie verbindt. Echter Marie-Louise Baglioni wordt genoemd als de eerste van de familie Bouglione die begraven werd in Lizy. Buglione bestaat wel degelijk als Italiaanse naam, maar de bronnen koppelen die niet aan de Bouglione-dynastie.
Geschiedenis
Ontstaan De familie behoort tot de Sinti, een van de historische Romagroepen in Europa, en was oorspronkelijk actief met rondreizende menagerieën, dierendressuur en kermisattracties in Italië en Frankrijk. Volgens de familieoverlevering gaat de oorsprong terug tot Scipion Boglioni, een Italiaan uit Turijn en de zoon van een Italiaanse lakenhandelaar, die zich laat negentiende eeuw bij een reizende Sinti-familie aansloot nadat hij verliefd was geworden op Sonia, een Sinti-leeuwentemmer. Dit verhaal wordt vaak aangehaald maar is slechts gedeeltelijk historisch verifieerbaar. De grondlegger van de moderne circusdynastie was Joseph "Sampion" Bouglione (1875-1941). Hij verwierf bekendheid als dierendresseur en bouwde een reizende menagerie uit die zich geleidelijk ontwikkelde tot een volwaardig circusbedrijf.miniatuur|Les 4 fréres Bouglione (1934): Alexandre, Joseph, Sampion en Firmin.|linksZijn vier zonen: Alexandre, Joseph, Firmin en Nicolas ("Sampion II") namen vanaf de jaren 1920 de leiding over het familiebedrijf en gaven het een professioneler en internationaler karakter. In 1926 introduceerden de vier broers het spektakel Captain Buffalo Bill's Stadium, een productie geïnspireerd op de Amerikaanse Wilde Westen-shows. Het succes van deze onderneming leidde tot uitgebreide tournees door Frankrijk, België, Nederland en Spanje. In de daaropvolgende jaren trad het gezelschap onder verschillende namen op, waaronder Cirque International en Cirque Franco-Belge des Quatre Frères Bouglione, waarbij het repertoire geleidelijk evolueerde van een menagerie naar een modern circusprogramma met acrobatiek, paardensport en dierennummers.
miniatuur|Cirque d'Hiver in Paris (2011) thumb|Cirque d'Hiver binnenin Overname van het Cirque d'Hiver Een beslissend moment in de geschiedenis van de familie volgde in 1934, toen ondernemer Gaston Desprez door financiële problemen het Cirque d'Hiver in Parijs verkocht aan de vier broers Bouglione. Op 28 oktober 1934 namen zij officieel bezit van het gebouw, dat sindsdien onafgebroken met de familie verbonden is. Onder hun leiding kreeg het historische circus een nieuwe artistieke impuls met grootschalige circusvoorstellingen en spectaculaire pantomimes zoals La Perle du Bengale, La Princesse Saltimbanque en Les Aventures de la Princesse de Saba. Tegelijkertijd bleef de familie tijdens de zomermaanden met een eigen circustent door Frankrijk en andere Europese landen reizen.
Het Duitse gezelschap Busch nam bij het begin van de Tweede Wereldoorlog in december 1940 zijn intrek in het Cirque d'Hiver. De familie Bouglione wist het gebouw echter terug te winnen in maart 1941, met de vliegende trapezeartiesten Alizé en Alixon, Dario-Bario en zanger Charles Trenet. Het Cirque d'Hiver Bouglione bleef, ondanks de Duitse bezetting van Frankrijk en de moeilijke economische omstandigheden, voorstellingen organiseren. De activiteiten werden noodgedwongen beperkt door schaarste, reisbeperkingen en de oorlogsomstandigheden, maar het circus bleef functioneren en wist zo de continuïteit van het familiebedrijf te bewaren.
Naoorlogse ontwikkeling Na de bevrijding hervatten de Bougliones hun internationale tournees en herwonnen zij geleidelijk hun prominente positie binnen de Europese circuswereld. De jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw vormden een periode van internationale expansie met tournees in onder meer Duitsland, Nederland, Brazilië en Marokko, terwijl het Cirque d'Hiver zich ontwikkelde tot een van Europa's belangrijkste circuszalen. Het circus ontving talrijke internationaal gerenommeerde artiesten en verwierf ook bekendheid als decor voor film-, televisie- en modeproducties, waaronder de romantische circusfilmTrapeze (1956) van de Britse filmregisseur Carol Reed (1906-1976) en de iconische foto Dovima with the Elephants uit 1955 van de Amerikaanse fotograaf Richard Avedon (1923-2004). thumb|Cirque Medrano (c.1898)Na de dood van Alexandre, de oudste van de broers en zussen, in 1954, werd Joseph I het hoofd van de familie Bouglione. Omdat de belangstelling voor radiospellen in de naoorlogse periode sterk toenam, experimenteerde het Franse circus met nieuwe formats die circus en radio-uitzendingen combineerden. Radiospellen deden hun intrede in 1958 in het circus van Bouglione. Het beroemde Franse televisieprogramma had vanaf 1960 zijn intrek genomen in het Cirque d'Hiver.
In 1963 namen de Bougliones de leiding over het Cirque de Montmartre (voorheen het Cirque Medrano, ontstaan in 1897 uit het Cirque Fernando dat in 1873 ontstond) over. Het was actief tot 1972 en het gebouw werd een jaar later afgebroken. Het circus van de Bougliones stopte in 1981 met reizen en een paar jaar later hielden ook de voorstellingen in het Cirque d'Hiver op.
Ontstaan van meerdere familiecircussen (jaren 1980 - heden) In de daaropvolgende decennia ontstonden verschillende Bouglione-circussen, waaronder het Circus Joseph Bouglione, het Belgische Circus Alexandre Bouglione en later ook het Cirque Romanès en het Circus Madona Bouglione waardoor de familie zich over meerdere ondernemingen vertakte.miniatuur|Logo Cirque Madona Bouglionesminiatuur|Reclameauto Firmin Bouglione
Na de dood in 1987 van Joseph Bouglione vertrouwde Rosa Bouglione de leiding van het bedrijf toe aan hun zoon, Sampion III.
In 1992 richtten André-Joseph en Sandrine Bouglione het Cirque Joseph Bouglione op. Alexandre en Lydie Romanès-Bouglione richtten in 1994 het Cirque Romanès op, het eerste Roma-circus in Europa. Een deel van de familie Bouglione toerde door België met het Cirque Firmin Bouglione. In de winter van 1997 heropenden Cirque d'Hiver het waterpark voor de show "Crescendo".
In 1999 gaven Rosa, Emilien en Sampion III hun zegen aan het besluit om de circusactiviteiten over te dragen aan hun kinderen en kleinkinderen. Sindsdien staat het Cirque d'Hiver Bouglione onder leiding van een nieuwe generatie familieleden. Zij combineerden het behoud van de traditionele circuskunst met eigentijdse producties en brachten opnieuw een vaste winterprogrammatie naar Parijs. Naast het circus beheert de familie een omvangrijke historische collectie in het privémuseum, waarin kostuums, affiches, foto's en andere objecten uit de Franse circusgeschiedenis worden bewaard. De familie Bouglione blijft daarmee een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het klassieke circus in Europa en speelt nog steeds een actieve rol in het behoud en de promotie van het circus als cultureel erfgoed. miniatuur|Cirque Joseph Bouglione 2017) Rosa Bouglione vierde haar 100e verjaardag met haar familie op 21 december 2010. Na het overlijden van de matriarch Rosa Bouglione (2018) en Sampion Bouglione (2019) kwam de dagelijkse leiding steeds meer in handen van verschillende leden van de vierde en vijfde generatie. Odette Bouglione vervult de functie van voorzitter van het familiebedrijf, terwijl Louis-Sampion Bouglione, zoon van Émilien Bouglione, optreedt als mede-directeur, historicus van de familie en verantwoordelijke voor het behoud van het erfgoed van het Cirque d'Hiver. De artistieke productie van de jaarlijkse wintervoorstellingen wordt verzorgd door verschillende familieleden, waarbij onder meer Joseph Bouglione verantwoordelijk is voor de regie en artistieke vormgeving van de producties. De familie blijft nauw betrokken bij alle aspecten van het circusbedrijf, van programmering en artistieke leiding tot publieksontvangst, merchandising en communicatie, waardoor het Cirque d'Hiver een van de laatste grote Europese circussen is dat nog volledig door één familie wordt beheerd.
Vanaf 2015 begint het Cirque d'Hiver in Frankrijk terug rond te toeren. In 2018 sloeg het Cirque Joseph Bouglione een nieuwe artistieke en ecologische richting in en werd het omgedoopt tot ÉcoCirque André-Joseph Bouglione.
Familileden (selectie)
De vier broers Bouglione De vier broers Bouglione (Frans: les 4 Frères Bouglione) waren de broers Alexandre (Alfred), Joseph, Sampion (Nicolas) en Firmin Bouglione, die uitgroeiden tot de grondleggers van een van de beroemdste circusdynastieën van Frankrijk. Zij bouwden de rondreizende menagerie van hun vader, Joseph "Sampion" Bouglione, uit tot een modern circus en specialiseerden zich elk in een eigen discipline: Alexandre in de organisatie, Joseph in de olifantendressuur, Firmin als roofdierendresseur en Sampion in de paardensport. De vier broers verwierven het beroemde Cirque d'Hiver, waarmee de naam Bouglione onlosmakelijk verbonden raakte met de Franse circusgeschiedenis. Onder hun leiding groeide het circus uit tot een internationaal vermaard instituut met grootschalige producties en gerenommeerde artiesten. Hun werk legde de basis voor generaties Bougliones die de circustraditie tot ver in de 21e eeuw voortzetten.
Rosa Bouglione
Émilien Bouglione