Allegorie van de Inclinatie (Italiaans: L'Allegoria dell' Inclinazione) (gedateerd ca. 1615-1616) is een olieverf op doek van de Italiaanse barokkunstenares, Artemisia Gentileschi (Rome, 1593 - Napels, ca.1654). De precieze datum van haar overlijden is niet bekend, maar uit een document blijkt dat ze in augustus 1654 nog in Napels woonde. Het plafondstuk bevindt zich in de Galleria Buonarrotiana, het huismuseum ter nagedachtenis aan een van de belangrijkste kunstenaars uit de Italiaanse renaissance, Michelangelo Buonarroti (Caprese, 1475 - Rome,1564), in Casa Buonarroti in Florence.
Onderwerp Een jonge vrouw, haar naaktheid bedekt met een draperie en zijden sluier, gezeten op een wolkendek, haar blik omhoog gericht, met in haar handen een kompas en boven haar een stralende ster, is de allegorische personificatie van de 'inclinatie' (de natuurlijke aanleg, het talent om kunst te maken).
In het genre van de allegorie wordt gebruik gemaakt van een figuurlijke voorstellingswijze om een complexere en abstractere boodschap over te brengen. De door Artemisia geschilderde jonge vrouw heeft als attribuut een kompas in haar handen. Via de Allegorie van de Inclinatie zou Artemisia, toen tweeëntwintig jaar oud, mogelijk ook haar eigen artistieke aanleg hebben uitgebeeld. Het toont zowel het artistieke talent van Artemisia als haar vermogen om, als vrouw, het vrouwelijk lichaam centraal te stellen op het doek. Die naaktheid werd echter gênant bevonden door Leonardo Buonarroti, de achterneef van de opdrachtgever. Hij gaf in 1684 Baldassare Franceschini, bekend als il Volterrano, de opdracht om een blauwe draperie en zijden sluier te schilderen om de naaktheid van de afgebeelde jonge vrouw te bedekken, waardoor het beter zou aansluiten bij een idee van fatsoen dat voortkomt uit een strengere moraal.
Geschiedenis Artemisia Gentileschi verbleef zeven jaar in Florence. In die periode (1613-1620) werd zij de eerste vrouwelijke kunstenaar die werd toegelaten tot de Accademia delle Arti del Disegno. In de Allegorie van de Inclinatie is mogelijk een verwijzing opgenomen naar een persoonlijke vriend van Artemisia, de astronoom, natuur- en wiskundige Galileo Galilei - en als amateurschilder ook lid van de academie - waarmee ze ook correspondeerde. De ster is door Artemisia geschilderd in een stijl die lijkt op de manier waarop Galileo sterren afbeeldde in zijn verhandeling uit 1610, Sidereus Nuncius (The Starry Messenger), de allereerste gepubliceerde verhandeling over waarnemingen die met een telescoop waren gedaan.
Allegorie van de Inclinatie werd geschilderd in opdracht van de Florentijnse dichter Michelangelo Buonarroti il Giovane (1568-1646), als onderdeel van een iconologisch programma ter ere van de talloze en uitzonderlijke virtù van zijn oudoom Michelangelo Buonarroti. Andere Florentijnse kunstenaars die meewerkten aan de schilderijencyclus waren onder andere Giovanni Biliverti, Domenico Cresti en Cristofano Allori. De gelaatstrekken van de afgebeelde jonge vrouw doen denken aan de uiterlijke kenmerken van bepaalde portretten (zoals de gravure van Jérome David) en vermeende zelfportretten in het oeuvre van Artemisia.
Restauratie In november 2022 begonnen de werkzaamheden aan de restauratie van het schilderij. Uit diagnostisch onderzoek kwamen de oorspronkelijke bedoelingen van Artemisia, de voorbereidende schets en het oorspronkelijke schilderij aan het licht. Het was niet mogelijk om de later toegevoegde draperie fysiek te verwijderen zonder het werk te beschadigen. De restaurateurs besloten een digitale replica van het origineel te maken "met behulp van ultraviolet licht, diagnostic imaging en röntgenstralen om de penseelstreken van Gentileschi te onderscheiden van die van de kunstenaar die de wijziging had aangebracht." Vanaf september 2023 werd het gerestaureerde werk tentoongesteld naast een simulatie van de originele ongecensureerde versie.
Zie ook Lijst met werken van Artemisia Gentileschi
Externe links Casa Buonarroti Gentileschi and Galileo artemagazine Restoration Diaries: Artemisia UpClose conservators and scientists share highlights
Categorie:Zelfportret Categorie:Barokschilderkunst