Het pand Vaart Zuidzijde 131-133 is een dubbel woonhuis in de Drentse hoofdstad Assen. Het gebouw is ontworpen in de stijl van het eclecticisme. Het is aangewezen als gemeentelijk monument en maakt deel uit van het beschermde stadsgezicht.
Geschiedenis Het woonhuis werd op 12 oktober 1888 aanbesteed. Het werd gebouwd in opdracht van Albert van der Veen, een handelaar in goud en zilver die afkomstig was uit Gorredijk. Zijn zwager, de latere toneelschrijver Jan Fabricius (die destijds als journalist in Haarlem werkzaam was), was mede-eigenaar van het pand.
Het gebouw is ontworpen door de architect Gerhardus Berend Broekema. Het betreft een vroeg bouwwerk uit zijn oeuvre. Broekema vertrok enige tijd later uit Assen en werd uiteindelijk stadsarchitect van Kampen. Voor zover bekend is dit het enige overgebleven pand van zijn hand in Assen. Oorspronkelijk had de dakkapel een torenachtig dak.
Omschrijving Het op de Vaart georiënteerde, verdiepingloze pand heeft een met betonnen gegolfde Friese pannen en ruitvormige daktegels gedekt afgeknot schilddak. De symmetrische voorgevel heeft een gepleisterde plint en wordt geleed door lisenen en doorgetrokken onderdorpels. De gevelbeëindiging is uitgevoerd in de vorm van een houten entablement.
De middenpartij heeft een portiek met een liggende, verblendstenen ellipsboog en gepleisterde sluit- en aanzetstenen. In het portiek staan twee originele paneeldeuren met een gebroken fronton en smeedijzeren raamijzers onder een bewerkt kalf en een rondboog bovenlicht met sluit- en aanzetstenen. De lisenen aan weerszijden van de entree zijn boven de plint voorzien van diamantkoppen.
In de twee-assige gevelpartijen aan weerszijden staan twee rechtgesloten vensters boven een trasraam met ruw gepleisterde, liggende rechthoekige velden. De vensters zijn voorzien van bewerkte kozijnneggen en hebben bovenramen binnen een omlijsting van gepleisterde kaders als aanzet voor de liggende, verblendstenen ellipsbogen met sluitsteen. De boogtrommels zijn ingevuld met baksteenmozaïekjes en een tegeltje. Tussen de vensters staan lisenen met een kapiteelachtige beëindiging.
De gevel wordt aan de bovenzijde begrensd door een houten entablement met casementen, een bloktand en een geprofileerde gootlijst. De middenpartij wordt bekroond door een brede houten dakkapel met gecanneleerde pilasters met diamantkoppen. De twee ramen in het linker deel van de dakkapel hebben rondboog bovenranden. De andere twee ramen zijn rechtgesloten.
De rechter zijgevel is met kalkmortel gevoegd en voorzien van een keldervenster en een klein, niet-oorspronkelijk venster. De linker zijgevel heeft vergelijkbare kenmerken en is tevens voorzien van een dichtgemetseld roosvenstertje. De goten van beide zijgevels rusten op klossen.
Waardering Het huis wordt beschouwd als een mooi gedetailleerd en vrij gaaf voorbeeld van een negentiende-eeuws dubbel woonhuis en heeft derhalve architectuurhistorische waarde. Omdat het deel uitmaakt van de waardevolle negentiende- en vroeg-twintigste-eeuwse bebouwing aan de Vaart heeft het tevens ensemblewaarde. Afbeeldingen
Zie ook Lijst van gemeentelijke monumenten in Assen
Categorie:Gemeentelijk monument in Assen