Gerbrand Gerrit Volger (Wormer, 11 juli 1940) is een Nederlands kunstschilder, tekenaar, etser, aquarellist en lithograaf. Hij verwierf bekendheid met monumentale schilderijen, tekeningen en sculpturen waarin industriële landschappen, mythologie en de verhouding tussen mens en natuur een belangrijke rol spelen.
Leven en werk
Volger werd geboren in Wormer. Het RKD-Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis volgt als geboortedatum 11 juli 1940, hoewel oudere naslagwerken van Scheen en Jacobs 6 juni 1940 vermelden. Hij studeerde van 1960 tot 1964 aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam en vervolgde zijn opleiding in 1970 en 1971 aan de Rijksakademie van beeldende kunsten.
Aan het begin van zijn loopbaan schilderde Volger voornamelijk portretten, landschappen en stadsgezichten. Rond 1980 maakte hij een duidelijke artistieke koerswijziging. Tijdens reizen door Spanje en Portugal ontwikkelde hij een fascinatie voor verlaten industriële complexen en de sporen die economische veranderingen in het landschap achterlaten.
Samen met zijn levenspartner Willeke van Tijn werkte Volger vervolgens gedurende een jaar in de verlaten fabriekshallen van de voormalige Van Gelder-papierfabriek in Wormer. Het tweetal vervaardigde schetsen, schilderijen en tekeningen geïnspireerd door deze industriële ruimte. Het project vormde het begin van een langdurige artistieke samenwerking.
In de tweede helft van de jaren tachtig kregen Volger en Van Tijn toegang tot de installaties van de Koninklijke Hoogovens in IJmuiden. Daar maakten zij een omvangrijke serie werken waarin het productieproces van staal centraal stond.
Na afronding van het Hoogovensproject veranderde zijn werk opnieuw. In een reeks monumentale tekeningen verscheen de figuur van Don Quichot, die volgens kunstcriticus Bas Roodnat symbool stond voor een vertrek uit de industriële wereld naar een meer romantische en mythische beeldtaal.
Vanaf 1990 woonde en werkte Volger enige tijd in Antwerpen. Later vestigden hij en Van Tijn zich in het Kasteel van Heurne in Vechmaal in België, waar beiden een eigen atelier betrokken en gezamenlijk verschillende monumentale opdrachten uitvoerden. Volgens het RKD had Volger rond 2005 een atelier in Zaandam, terwijl hij woonachtig was in Amsterdam.
Oeuvre en onderscheidingen
In 1976 ontving Volger de Jeanne Oosting Prijs, een onderscheiding voor figuratieve beeldende kunst.
Het oeuvre van Volger omvat schilderijen, tekeningen, etsen, aquarellen, lithografieën en sculpturen. Hoewel zijn stijl gedurende zijn loopbaan sterk veranderde, keren thema's als vergankelijkheid, menselijke kwetsbaarheid, natuurkrachten en klassieke mythologie voortdurend terug.
Zijn vroege werk bestaat voornamelijk uit portretten, stadsgezichten en landschappen. Vanaf circa 1980 richtte hij zich op industriële landschappen, verlaten fabriekshallen en staalproductie. Deze periode culmineerde in het omvangrijke Hoogovensproject, waarin vuur, vloeibaar staal en de relatie tussen mens en techniek centraal staan.
In latere jaren verschoof zijn aandacht naar meer verhalende en symbolische voorstellingen. Figuren uit de klassieke mythologie, dieren en allegorische personages spelen daarin een belangrijke rol. Zijn sculpturen sluiten inhoudelijk aan bij deze ontwikkeling.
Tijdens de KunstRAI van 2024 presenteerde Volger het sculptuur In Dialogue with Fellow Animals, gebaseerd op de Griekse mythe van Aristaios en Eurydice. Het beeld toont de berouwvolle Aristaios met een dood lam in zijn armen, als verwijzing naar de straf die hem volgens de mythe trof nadat Eurydice tijdens haar vlucht voor hem door een slangenbeet was overleden. Kunstcriticus Edo Dijksterhuis zag hierin een menselijk en emotioneel geladen verbeelding van schuld en berouw.
Tentoonstellingen
Volger exposeerde sinds de jaren zestig regelmatig in Nederlandse musea, galeries en kunstenaarsverenigingen. Zijn gezamenlijke projecten met Willeke van Tijn werden onder meer getoond in Galerie Aorta in Amsterdam, het Rijksmuseum Twenthe in Enschede en het Frans Hals Museum in Haarlem. De tentoonstelling Vervolg Project Hoogovens in het Rijksmuseum Twenthe (1991) vormde de afsluiting van hun jarenlange werk in de staalindustrie.
Na de val van het IJzeren Gordijn reisden Volger en Van Tijn meerdere malen door de voormalige Sovjet-Unie. Hun indrukken resulteerden in een omvangrijke serie schilderijen en tekeningen, die onder meer werd geëxposeerd in het National Centre for Contemporary Arts in Nizjni Novgorod.
In 2025 organiseerde Arti et Amicitiae in Amsterdam de overzichtstentoonstelling Willeke van Tijn en Gerbrand Volger – 45 jaar samenwerking. De tentoonstelling gaf een overzicht van hun gezamenlijke projecten, waaronder Van Gelder, Hoogovens en de series die ontstonden naar aanleiding van reizen door Rusland en Oost-Europa.
Collecties
Werk van Volger bevindt zich onder meer in de collectie van Museum van Bommel van Dam in Venlo.
Daarnaast bevinden werken van zijn hand zich in particuliere collecties in Nederland en daarbuiten.
Publicaties
Project Van Gelder. Tentoonstellingscatalogus verschenen naar aanleiding van het gezamenlijke project van Willeke van Tijn en Gerbrand Volger in de voormalige Van Gelder Papierfabrieken te Wormer. Project Hoogovens. Tentoonstellingscatalogus verschenen naar aanleiding van de gezamenlijke tentoonstellingen over het Hoogovensproject, circa 1991. Willeke van Tijn en Gerbrand Volger – 45 jaar samenwerking. Tentoonstellingspublicatie bij de overzichtstentoonstelling in Arti et Amicitiae, Amsterdam, 2025.
Literatuur
P.M.J. Jacobs, Beeldend Benelux. Biografisch handboek, deel 6. Tilburg, 2000, p. 227. H. Redeker, Hedendaagse portretkunst in Nederland. Haarlem, 1986, p. 284–285. P.A. Scheen, Lexicon Nederlandse beeldende kunstenaars 1750–1950, deel 2. Den Haag, 1970, p. 529.
Externe links
Officiële website
Categorie:Nederlands kunstschilder