thumb|Spoorwegwatertoren (replica) bij Station Stadskanaal in de Nederlandse provincie Groningen miniatuur|Spoorwegwatertoren bij station Denderleeuw uit 1925, vastgesteld onroerend erfgoed, wegens de slechte staat afgebroken in juni 2025
Een spoorwegwatertoren, watergebouw, waterhuis of waterreservoir is een watertoren langs het spoor voor het voorzien van water aan de stoomketels van stoomlocomotieven, stoomtrams en stoommachines.
Spoorwegwatertorens werden in Nederland rond 1840 geïntroduceerd en vormen daarmee de eerste watertorens van het land. Spoorwegwatertorens zijn meestal lager dan de watertorens die door de waterleidingbedrijven werden gebruikt.
Spoorwegwatertorens stonden vaak op stations, rangeerterreinen of emplacementen en zorgden door de druk op het water dat de enorme watertanks van de stoomlocomotieven snel konden worden gevuld met behulp van de waterkolom via een kraan. De onderbouw was voorzien van een pomp en soms een kachel tegen het bevriezen van het water in de winter.
Met de opkomst van diesel- en elektrische treinen verloren de spoorwegwatertorens hun functie. Veel torens werden vervolgens gesloopt. Een aantal is aangewezen tot industrieel erfgoed. De Nieuwe watertoren in Roermond werd erkend als rijksmonument. De watertoren van de Tramstelplaats Sint-Joris-Weert dateert uit de jaren 1900 en is eveneens vastgesteld als onroerend erfgoed.
Categorie:Watertoren Categorie:Spoorwegen