Lorenzo Gusnasco da Pavia (Pavia (?), circa 1470-1475 - Mantua, 1517) was een Italiaanse muziekinstrumentenbouwer. Zijn werkzame leven bracht hij voornamelijk door in de havenstad Venetië. Lorenzo had een goede reputatie en zijn opdrachtgevers waren afkomstig uit de hoogste kringen van Noord-Italië. Vooral markiezin Isabelle d' Este speelde een belangrijke rol in zijn leven.
Levensloop Lorenzo is waarschijnlijk geboren in de stad Pavia. Zijn geboortedatum is onbekend, maar ligt rond de periode 1470-1475.Zie: Prizer (1982) Hij had in ieder geval één broer, Giovanni Giacomo.
Zijn werkzame leven speelde zich voornamelijk af in Venetië, waar hij nog vóór 1494 zijn eigen werkplaats had opgestart. Hij woonde vanaf 1494 in de sestiere Cannaregio, in het huis van zijn weldoener en goede vriend Michele Vianello, een Venetiaanse patriciër en kunstverzamelaar.
Lorenzo zou uiteindelijk in 1517 in Mantua komen te overlijden.
Werkzaamheden Lorenzo maakte verschillende muziekinstrumenten, zoals klavecimbels, klavechords, orgels, viola's en luiten. Ook heeft hij in een brief aan Isabella d'Este vermeld dat hij van een bot een fluit kon maken, maar zij toonde toen geen interesse; het is niet bekend of hij alsnog eventuele blaasinstrumenten heeft gemaakt.
Lorenzo maakte overigens niet alleen muziekinstrumenten. Zo vervaardigde hij voor een kardinaal een kristallen spiegel in een ebbenhouten lijst. Voor Isabella maakte hij onder andere houten kistjes, een spiegel, een manicuresetje en een schaakspel.
Het was voor Lorenzo, als inwoner van de havenstad Venetië, vrij eenvoudig om aan exotische materialen te komen. Daarom kon hij voor zijn klanten allerlei voorwerpen fabriceren uit ivoor, ebbenhout en sandelhout.
Hij zal zijn werkzaamheden niet geheel alleen hebben uitgevoerd. Het is aannemelijk dat hij een werkplaats leidde met een aantal medewerkers en leerlingen.
Klantenkring De klantenkring van Lorenzo was groot en vermogend. Zo maakte hij muziekinstrumenten voor kardinaal Ippolito I d’Este, Alfonso I d’Este, Lucrezia Borgia, paus Leo X en de belangrijke adellijke families Sforza en Della Rovere.
Isabelle d'Este
Veel van Lorenzo's leven en werk is bekend uit de uitgebreide briefwisseling die hij van 1496 tot 1515 onderhield met zijn belangrijkste opdrachtgeefster: Isabella d'Este, markiezin van Mantua. Uit deze correspondentie blijkt dat zij diverse muziekinstrumenten bij hem heeft besteld, zoals een virginaal (1494), een klavechord (1496), een klavecimbel (1506), een luit en een viola. Soms ontstond hierover discussie: zo weigerde Lorenzo het door Isabella voorgestelde ebbenhout te gebruiken aangezien het voor een slecht geluid zou zorgen. Hij gaf de voorkeur aan cipressenhout omdat het instrument dan veel beter zou klinken.miniatuur|Isabella d'Este. Voorstudie door Leonardo da Vinci.Lorenzo had ook een klavechord gemaakt voor Isabella's zuster Beatrice, de hertogin van Milaan. Isabella was zo onder de indruk van dat instrument dat ze in maart 1496 een exemplaar voor zichzelf bestelde. Lorenzo was echter druk met andere bestellingen, waaronder de bouw van een klavechord voor de echtgenote van ambassadeur Antonio Visconti. Op verzoek van Isabella was Antonio overigens bereid om zijn bestelling uit te stellen, zodat Lorenzo voorrang aan Isabella's instrument kon geven. Uiteindelijk kostte het Lorenzo veel werk om het instrument gereed te krijgen - zo moest hij de toetsen kleiner maken vanwege Isabella's kleine handen - en moest hij de opleverdatum steeds vooruitschuiven. Met flinke vertraging kwam hij het instrument op kerstdag persoonlijk bij haar afleveren.
Hoewel Isabella bekend stond om het afdwingen van de laagste prijs bij al haar aankopen, lijkt ze dit niet te hebben gedaan bij Lorenzo. Ze betaalde ogenschijnlijk elk bedrag dat hij haar rekende voor een opdracht.
Contactpersoon en inkoper Isabella gaf hem niet alleen opdrachten voor muziekinstrumenten en voorwerpen als een spiegel of schaakspel, maar ze gebruikte hem ook als contactpersoon en inkoper. Zo stuurde Lorenzo ingekochte drinkbekers, schilderijlijsten en parfumingrediënten naar haar toe. Omdat hij in Venetië makkelijk aan goede verf en vernis kon komen, zond hij haar ook een flesje kwaliteitsvernis, bedoeld voor de schilder Andrea Mantegna.
Venetië stond destijds bekend om zijn drukkerijen en Lorenzo had goede contacten met de drukker Aldo Manuzio. Hij kon daarom eenvoudig aan boeken van Ovidius, Vergilius, Dante en Petrarca komen. Op verzoek van Isabella regelde hij een aantal exemplaren voor haar.
Kunstadviseur Tot slot fungeerde Lorenzo als Isabella's adviseur bij de aankoop van kunst en het inschakelen van schilders. Toen Isabella een keer een opdracht aan de schilder Giovanni Bellini had verstrekt, adviseerde Lorenzo haar om de opdracht alsnog te gunnen aan de Florentijn Pietro Perugino. Volgens Lorenzo werkte Bellini immers veel te langzaam en had hij zelfs nog niet eens een ontwerp gemaakt. Ook kwam Bellini volgens hem met allerlei smoesjes aanzetten om zijn traagheid goed te praten.
Orgel van Vianello Lorenzo's weldoener Michele Vianello had bij hem een orgel aangeschaft. Toen Isabella in maart 1502 op bezoek was in Venetië zag zij dit orgel in Vianello's huis staan en was er erg over te spreken.
Na het overlijden van Vianello werden in mei 1506 zijn bezittingen geveild en Isabelle toonde interesse in de aankoop van dit orgel. Het instrument bleek echter in niet al te beste staat. Uiteindelijk is het orgel voor 300 dukaten verkocht, een stuk meer dan een eveneens geveild schilderij van Jan van Eyck. Vermoedelijk kocht Antonio dall'Organo, musicus aan het hof te Ferrara, het instrument voor zijn werkgever. Gezien de slechte staat van het orgel wilde het hof er echter weer snel vanaf. Lorenzo raadde Isabella aan het orgel te kopen; hij zou de gebreken dan wel herstellen. Het is niet duidelijk of zij het orgel inderdaad heeft aangekocht.
Sociale status Lorenzo verkeerde in de hoogste intellectuele en adellijke kringen. Uit onder andere de briefwisseling met Isabella blijkt dat Lorenzo veel belangrijke opdrachtgevers had, zoals de families D'Este, Sforza en Della Rovere. Tevens beschikte hij over een groot netwerk van kunstenaars. Zo onderhield hij een vriendschap met de Venetiaanse drukker Aldo Manuzio en was hij bekend met kunstenaars als Marchetto Cara, Andrea Mantegna en Giovanni Bellini. Ook had hij contacten met Leonardo da Vinci: de twee ontmoetten elkaar in 1499/1500 in Venetië, waarbij Lorenzo het door Leonardo geschilderde portret van Isabella bewonderde.
In 1515 kreeg Lorenzo het burgerrecht van Mantua aangeboden, als dank voor zijn diensten aan Isabella. Dit was opmerkelijk, omdat een dergelijke eer doorgaans was voorbehouden aan hofdienaren die reeds jaren in de stad woonden.
Bekende instrumenten Lorenzo is voornamelijk bekend gebleven van twee instrumenten: een orgel uit 1494 en een virginaal uit 1496. miniatuur|Op deze schildering in Isabella d'Estes vertrekken in het Palazzo Ducale (Mantua) is vermoedelijk het virginaal van Lorenzo te zien dat hij voor haar bouwde.
Orgel Het orgel uit 1494 zou gemaakt kunnen zijn voor Isabella d'Este, alhoewel ook Michele Vianello de mogelijke opdrachtgever was. Opmerkelijk aan het orgel zijn de pijpen: deze zijn gemaakt van papier in plaats van een gebruikelijker materiaal als metaal of hout. Lorenzo had goede contacten met Venetiaanse drukkers en de stad was een belangrijk centrum voor de fabricage van kwaliteitspapier, zodat hij eenvoudig aan papier kon komen dat geschikt was om stevige orgelpijpen van te maken.
Het orgel zou ook een stemming hebben meegekregen die pas in 1571 voor het eerst werd beschreven en dus zijn tijd vooruit was.
Van alle muziekinstrumenten die Lorenzo heeft gebouwd, is alleen dit orgel behouden gebleven. Het instrument is opgenomen in de collectie van het Museo Correr te Venetië.
Virginaal Lorenzo maakte in 1496 een virginaal voor Isabella d'Este. Dit virginaal is mogelijk afgebeeld op een schildering in het Palazzo Ducale te Mantua, waar Isabella over haar eigen vertrekken beschikte.
Het zou het oudste klavierinstrument zijn met een bereik van C/E–c‴.
Categorie:Italiaans muziekinstrumentbouwer