Girolamo Scotto (Milaan, circa 1505 - Venetië, 3 september 1572Jane Agar Bernstein noemt in Music printing in Renaissance Venice (1998) een sterfdatum van 23 september 1572, maar vermeldt in Grove Music Online (2001) een datum van 2 september 1572.) was een Italiaanse boekdrukker, boekverkoper en componist. Hij wist zijn drukkerij te ontwikkelen tot een van de meest vooraanstaande muziekuitgeverijen van de 16e eeuw.
Levensloop Scotto werd geboren in een drukkersfamilie. Zo werkten zijn oudere broer Ottaviano (1495-1566) en zijn neven Ottaviano (†1498) en Melchiorre (1540-1613) allen als drukkers en boekverkopers in Venetië. Zijn broer Paolo was actief als componist en boekverkoper, maar hield zich niet met de drukkerij bezig.
In 1536 werd Scotto vermeld in een aanvraag voor een privilege als drukker. Hij werkte in deze periode samen met zijn broer Ottaviano in de familiedrukkerij, maar het is niet duidelijk welke bijdrage hij in deze jaren precies leverde.
Hoofd van de drukkerij In 1539 nam Girolamo de directie van de drukkerij over van Ottaviano. Het is is niet bekend waarom Ottoviano zich terugtrok uit de leiding, maar mogelijk was hij ziek. Overigens bleef hij op de achtergrond nog steeds betrokken bij het bedrijf.
Als hoofd van de drukkerij publiceerde Girolamo Scotto muziekalbums van de componisten Adriaan Willaert en Nicolas Gombert en een commentaar op het werk van Aristoteles. Hij gaf in 1540 het album Madrigali a quatro voci … con la gionta di sei altri di Arcadelth della misura a breve uit van Claudio Veggio; deze madrigalen waren geschreven in de destijds nieuwe 'note nere'-stijl.
Met de publicatie in 1541 van de Canzoni villanesche van Giovanni Domenico da Nola introduceerde Scotto dit Napolitaanse muziekgenre in Venetië.
Uit de jaren 1545-1547 is slechts één muziekboek van Scotto bekend: het muziektheoretische werk Lucidario van Pietro Aaron. Wel zijn er in deze periode 22 muziekboeken verschenen maar daar staat geen naam van de drukker op vermeld. Mogelijk was Scotto in deze periode te druk bezig met boekuitgaves in andere genres en had hij het drukwerk van de muziekboeken tijdelijk uitbesteed, bijvoorbeeld aan zijn neef Ottaviano di Amadio.
Madrigalen In de jaren 50 en 60 richtte Scotto zich vooral op het drukken van motetten en madrigalen van een nieuwe generatie componisten als Alessandro Striggio, Baldassare Donati en Hoste da Reggio. Daarnaast publiceerde hij in 1556 het Spaanstalige liedboek Villancicos de diversos autores. Tussen 1565 en 1568 gaf de zanger Giulio Bonagiunta een aantal verzamelalbums uit via Scotto.
Na de dood van de dichter Annibale Caro in 1566 verzorgde Scotto de uitgave van het herdenkingsboek Corona della morte. Vijftien componisten en dichters hadden hiervoor madrigalen aangeleverd, waarbij de teksten vaak waren gebaseerd op de naam Caro.
In 1568 en 1570 publiceerde Scotto twee albums met madrigalen van componiste Maddalena Casulana: Primo libro de madrigali a quattro voci en Il secondo libro de madrigali. Dit was de eerste keer ooit dat een muziekalbum van een vrouw werd gepubliceerd.
Overlijden Scotto werd in 1571 verkozen tot de eerste prior van het Venetiaanse gilde van drukkers en boekverkopers, maar hij overleed reeds een jaar later, in september 1572. Hij werd begraven in de San Francesco della Vigna. Zijn echtgenote Cesaria Sinistri handelde conform het testament de erfenis af. Het stel was kinderloos gebleven, waardoor de drukkerij en alle bezittingen werden geërfd door Melchiorre, de zoon van zijn oudste broer Ludovico.
Werkzaamheden Girolamo Scotto is vooral bekend geworden als boekdrukker. Hij was echter ook actief als boekverkoper en als componist.
Boekdrukker In de 33 jaar dat Scotto actief was als drukker heeft hij ruim 800 publicaties verzorgd, waarvan de helft gericht op muziek. Van zijn publicaties zijn uiteindelijk 409 stuks bewaard gebleven. De hoge productie was te danken aan een vernieuwende druktechniek waar Scotto dankbaar gebruik van maakte. Hij was daarom reeds in de jaren 40 in staat om jaarlijks twintig nieuwe boeken uit te geven, een aantal waar men voorheen meerdere jaren over deed.
Scotto gaf vooral boeken uit van individuele componisten, in tegenstelling tot de drukkers in Noord-Europa die vooral verzamelalbums uitbrachten.
Zijn drukwerk kenmerkt zich door het gebruik van een vaste vorm van muzieknotatie, waarschijnlijk omdat hij de druktekens in eigen bezit had. Vanaf 1554 gebruikte hij een grotere muzieknotatie. Voor de teksten wisselde hij overigens regelmatig af in lettertypes. Om zijn boeken te merken, gebruikte Scotto rond de twintig verschillende merktekens, maar hij had een voorkeur voor drie tekens waarin Venetiaanse symbolen waren verwerkt.
In 1544 bracht hij een zestal boeken uit in een afwijkend rechtopstaand formaat in plaats van het gebruikelijke oblongformaat. Een van deze boeken betreft Dialogo della musica van Doni. Hierna zou het echter nog twintig jaar duren voordat hij het oblongformaat definitief zou verlaten.
Naast muziekboeken bracht Scotto ook werken uit op het gebied van liturgie, rechten, geneeskunde, theologie, geschiedenis en klassieke literatuur. Vooral zijn publicaties op het terrein van de scholastiek brachten hem succes, zoals de Latijnse vertalingen van de werken van Aristoteles.
Scotto was niet de enige drukker in Venetië. Dikwijls werkten de verschillende drukkers met elkaar samen, zoals in twee boekuitgaven van 1555 en 1556 die werden verzorgd samen met Francesco Rampazetto. Hij kende ook de drukker Ricciardo Amadino, die als getuige optrad bij de opmaak van Scotto's testament.
De relatie met de drukker Antonio Gardano was onduidelijker. Ze publiceerden regelmatig precies dezelfde boeken en vaak ook nog in hetzelfde jaar. Zo verscheen bij Scotto in 1540 de Madrigali italiani, et canzoni francese a due voci van Jhan Gero, terwijl Gardano een jaar later - met goedkeuring van Scotto - precies hetzelfde album uitbracht. Ondanks dat de twee elkaar wel eens beschuldigden van plagiaat, lijkt er geen sprake te zijn geweest van echte rivaliteit.
Componist Scotto componeerde ook zelf muziek. Hij gaf ruim 220 van zijn composities zelf uit, waaronder vijf boeken met madrigalen en twee boeken met Napolitaanse liederen. In 1542 publiceerde hij zijn Madrigali a quattro voci, waarmee hij qua genre goed aansloot op de destijds heersende mode. In zijn composities maakte hij dikwijls gebruik van populaire teksten van andere componisten.
Tot zijn meest succesvolle muziekalbums behoorde Il primo libro de i madrigali dat tussen 1541 en 1572 zeker vijf keer is verschenen.
Overige werkzaamheden Naast het uitbrengen van muziekboeken was Scotto ook actief in de boekpromotie. Dit deed hij niet alleen in Italië maar ook in de rest van Europa. Hij had tevens financiële belangen in verschillende boekwinkels in Italiaanse steden.
Afbeeldingen
Categorie:Italiaans drukker Categorie:Italiaans componist