De Gau Ost-Hannover (Nederlands: Gouw Oost-Hannover) was een bestuurlijke indeling van de NSDAP het noordoostelijke deel van de Pruisische provincie Hannover, destijds bestaande uit de Regierungsbezirke Stade en Regierungsbezirke Lüneburg binnen hun toenmalige grenzen. Het gouw bestond van 1928 tot 1945.
Door de toenemende onderwerping van het hele openbare bestuur aan de invloed van de NSDAP na de Machtergreifung, eigende de gouwen zich tussen 1933 en 1935 echter steeds meer functies toe van het provinciale bestuur en de bovengeschikte Vrijstaat Pruisen. Nadat de Duitse deelstaten in 1935 de facto werden afgeschaft, namen de gouwen hun taken over.
Geschiedenis Op 1 oktober 1928 ontstond de partijgouw in het kader van de herstructurering van de gouwen. Van 27 februari 1925 tot 1 oktober 1928 droeg deze de naam gouw Lüneburg-Stade, waarvan de leraar Bernhard Rust de gouwleider was. Door de herstructurering moest de gouw Oost-Hannover samenvallen met het gebied van het rijksdagkiesdistrict 15, Oost-Hannover. Het gebied van de gouw werd begrensd door de rivieren de Elbe en de Wezer, het Mittellandkanal en de oostgrens van de Pruisische provincie Hannover. Tegenover de partijgouw stond op staatsniveau de Oberpräsident (Eerste President) van de Pruisische provincie Hannover: tot 1941 SA-leider Viktor Lutze, daarna de gouwleider van de gouw Zuid-Hannover-Brunswijk, Hartmann Lauterbacher, met wie er spanningen waren over de bevoegdheden. Daaronder vielen het Regierungsbezirk Lüneburg onder Kurt Matthaei (1934–1943) en het Regierungsbezirk Stade. Vooral sinds het begin van de oorlog in 1939 werd de gouw de dominante regionale instantie met veel staatstaken, zonder een rijksgouw te worden.
Het hoofdkantoor van de gouwleiding bevond zich aanvankelijk in Buchholz in der Nordheide, vervolgens in Harburg en vanaf 1937 in Lüneburg (gouwleiding: Am Sande 5). Qua omvang kwam de gouw ongeveer overeen met het latere Regierungsbezirk Lüneburg, binnen de grenzen zoals die vanaf 1978 bestonden.
Als opleidingscentrum voor gouw-functionarissen diende het Hermann-Göring-Haus in Steinbeck (Buchholz in der Nordheide).Buchholz in der Nordheide. p.31. Geraadpleegd op 23 juli 2026.
Het concentratiekamp Bergen-Belsen was gevestigd in de gouw. Op 15 april 1945 werd het kamp door het Britse leger bevrijd, zij troffen de resterende 60.000 gevangenen aan, uitgehongerd en op sterven na dood, terwijl het kamp bezaaid was met de onbegraven lichamen van overleden gevangenen.Yad Vashem: Bergen-Belsen . Geraadpleegd op 23 juli 2026. Van de circa 120.000 gevangenen die daarheen werden gedeporteerd, kwamen ongeveer 70.000 om het leven.Wayback Machine: Bergenbelsen.de - Chronik. Geraadpleegd op 23 juli 2026.
De gouw Oost-Hannover werd – net als alle structuren van de nazipartij – ontmanteld na de nederlaag van nazi-Duitsland in 1945. In 1946 herstelde de Control Commission for Germany - British Element (CCG/BE) de provincie Hannover als de staat Hannover. Later dat jaar fuseerde deze met drie kleinere naburige, herstelde Duitse staten tot de nieuwe deelstaat Nedersaksen binnen de Britse bezettingszone. De gemeente Amt Neuhaus werd destijds toegewezen aan Mecklenburg-Voor-Pommeren, maar keerde in 1993 terug naar Nedersaksen.
Ambtsbekleders De volgende personen behoorden tot de gouwleiding:
Gauleiter: Bernhard Rust (22 maart 1925 - 30 september 1928Höffkes 1986, p.277. / 1 oktober 1928Miller & Schulz 2017, p.416.), Otto TelschowJohn 2007, p.463. (1 oktober 1928 - 8 mei 1945Miller & Schulz 2021, p.428.Höffkes 1986, p.342.) Gauleiterstellvertreter: Georg Weidenhöfer (april 1930 - september 1933), Otto Gakenholz (november 1933 - oktober 1936), Heinrich Peper (oktober 1936 - september 1944), Christian Opdenhoff (september 1944 - 8 mei 1945) Gaugeschäftsführer: Otto Gakenholz Amt für Kommunalpolitik: Wilhelm Wetzel (later burgemeester van Lüneburg) Gauinspekteur: Adolf Heincke Gauwirtschaftsberater: Rudolf Rühle (1933) Gauschulungsleiter: Albert Rodegerdts, Heinrich Schneider (1944 - 8 mei 1945)
Kreise Bremervörde Burgdorf Celle Dannenberg Elbmündung (Cuxhaven) Fallingbostel Gifhorn Harburg-Land Harburg-Stadt Land Hadeln Lüneburg Osterholz Rotenburg Soltau Stade Uelzen Verden Wesermünde
Zie ook Gauliga Osthannover, de hoogste voetbalcompetitie in de gouw van 1943 tot 1945. Gauehrenzeichen Gouw (NSDAP)
Externe links Territorial.de: Gau Ost-Hannover der NSDAP Calvin University: German Propaganda Archive: geïllustreerde lijst van gouwleiders Zukunft-braucht-erinnerung.de: Übersicht der NSDAP-Gaue, der Gauleiter und der Stellvertretenden Gauleiter 1933–1945 Wayback Machine: Verwaltungsgeschichte.de: Der Gau Ost-Hannover
Ost-Hannover Categorie:Geschiedenis van Hannover