thumb|Jacob Olie: Weteringschans 225 opgeleverd in 1892, 223 wordt afgebouwd thumb|Tegelwerk in portiek (2026) Weteringschans 225 te Amsterdam is een woongebouw aan de Weteringschans te Amsterdam-Centrum.
Achtergrond De Weteringschans, dan nog alleen Schans geheten, diende eeuwenlang als vesting- dan wel stadswal van Amsterdam. Dit in combinatie met Lijnbaansgracht en Singelgracht. In het eerste kwart van de 19e eeuw, toen Amsterdam (alweer) aan uitbreiding dacht, werden die stadswallen afgebroken. Op de vrijkomende plek moest woningbouw komen, maar er kwamen in eerste instantie ook bedrijventerreinen, eind 19e eeuw weer vervangen door woningbouw. De woonbebouwing van de Weteringschans tussen de Weteringplantsoenen en het Frederiksplein kwam pas op gang in het laatste kwart van de 19e eeuw, toen Amsterdam ook begon te bouwen aan haar 19e-eeuwse gordel buiten de Singelgracht. Ter plaatse was dat De Pijp. Daar waar in de Pijp revolutiebouw plaatsvond (kopen grond, goedkoop bouwen, verkopen/verhuren, volgende stuk grond kopen), werden aan de Weteringschans woningen van het betere soort neergezet voor de gegoede burgerij. De gevelwand laat daarbij binnen bebouwen van perceel tot perceel een opmerkelijke samenhang in architectuur zien; (bijna) alle gebouwen werden in historiserende of neostijlen opgetrokken.
Gebouw Weteringschans is een enkel woongebouw dat is geklemd tussen een complex van drie gebouwen Weteringschans 219-223 en twee gebouwen Weteringschans 227-229, beide ontworpen door Harmanus Hendrikus Baanders. Voor 225 (in 1892 217C) werd Alphonsus Maria Leonardus Aloysius Jacot en Willem Oldewelt ingeschakeld. Op de terreinen stond (vermoedelijk) eerder een brandspuitfabriek, nadat het eerst oefenterrein voor soldaten was. De fabriek werd opgeofferd voor bewoning. De schepping van Jacot en Oldewelt was eerder klaar dan de gebouwen van Baanders. Het gebouw van het duo steekt af tegenover het werk van Baanders met meerdere ornamenten, die ook nog eens alle bewaard zijn gebleven.
Jacot en Oldewelt kwamen met een voor de buurt gangbaar gebouw. Achter een grove natuurstenen plint bevindt zich het souterrain, voorts is in de plint ruimte gehouden voor een betegelde portiek naar de toegangsdeuren naar souterrain, beletage en bovenverdiepingen. Het gebouw kent drie vensterassen, waarvan de eerste ramenrij is voorzien van rondboogconstructies. De raampartijen op de eerste en tweede verdieping zijn “simpelweg” rechthoekig. Direct na die ramen komt een door consoles ondersteunde daklijst. Daarboven is een sierlijke topgevel te zien met allerlei ornamenten. De topgevel wordt afgesloten door eerst een onderbroken boogfronton en later een gesloten fronton. Het geheel werd opgesierd door pilonen. In die gevel is een sierlijke hijsbalk te vinden waaronder een zolderraam. De figuratie in de hijsbalk was ook te zien als dwarsbalk in de portiek. Het gebouw is grotendeels opgetrokken uit roodverblendsteen in kruisverband gemetseld. Het roodbruine wordt afgewisseld door grijze (van oorsprong witte) natuurstenen accenten in banden, waterlijsten, cartouches en bollen. Aandacht trekken de twee balkons, die bij de eerste etage is rechthoekig gedragen door consoles, die op de tweede etage is ronder van vorm gedragen door een schelpachtige ondersteuning. Beide hebben echter dezelfde balusters; de onderste in staafvorm, de bovenste in kegelvorm. Onder die van de tweede verdieping loopt een lijst met versieringen die op trigliefmotieven lijken, net als in de daklijst.
Jacob Olie Fotograaf Jacob Olie fotografeerde hier terwijl er nog gebouwd (223) en opgeleverd werd. Olie kon hier tevens zijn nichtje Aagje Olie ontmoeten, die dan op bezoek was bij haar vriendin Elsa Hess.
Het gebouw werd tot gemeentelijk monument verklaard vanwege het architectuurhistorisch belang van stijl en uitwerking en met genoemde buurpanden de vorming van een esthetische gevelwand uit eind 19e eeuw (ensemblewaarde). Voorts is dit een van de weinige woonhuizen die Jacot en Oldewelt ontwierpen; hun werk is vooral terug te vinden in winkels.
Categorie:Bouwwerk in Amsterdam-Centrum Categorie:Gemeentelijk monument in Amsterdam