Domein Hickendorf, ook bekend als Kasteel Hickendorf en later als het Kinderpreventorium Hickendorf, is een voormalig landgoed in Westmalle, een deelgemeente van Malle in de Belgische provincie Antwerpen. Het domein ontstond omstreeks 1840 als een ontginningslandgoed. In de twintigste eeuw werd het achtereenvolgens gebruikt als vakantiekolonie, kinderpreventorium en tijdelijke huisvesting voor een school. Het complex werd nadien verbouwd tot woningen.Ronald van Remmen, “Waar de arbeiderskinderen baadden in de buitenlucht”, in: Kempencataloog, Kempense erfgoedcellen, 2024, pp. 58–59. Geraadpleegd op 31 juli 2026.“Hickendorf”, Rondreis door Westmalle. Geraadpleegd op 31 juli 2026.
Ontstaan als landgoed Het domein werd omstreeks 1840 aangelegd door François Hickendorf in de streek die bekendstond als de Mostheuvel, nabij de Abdij van Westmalle. Hickendorf was afkomstig uit Duitsland en was gehuwd met de Antwerpse Marie Therèse Bal. Rond zijn vijftigste investeerde hij zijn kapitaal in het landgoed, in een omgeving die toen nog grotendeels uit onontgonnen grond bestond.
In de plaatselijke geschiedschrijving wordt Hickendorfs ontginningsproject in verband gebracht met de ordonnantie van 25 juni 1772 van Maria Theresia. Deze ordonnantie moest de ontginning en bebossing van heide en andere onbebouwde gronden in Brabant stimuleren.“Streekindeling en ontwikkelingsfasen”, KU Leuven, Virtuele excursie Binnen-Vlaanderen. Geraadpleegd op 31 juli 2026.
Vakantiekolonie Het domein werd al voor de oprichting van het latere preventorium gebruikt voor de opvang van kinderen uit Antwerpen. In augustus 1895 organiseerde Diesterweg's Hulpkas voor Behoeftige Schoolkinderen er haar eerste vakantiekolonie. Verzwakte kinderen uit Antwerpse gemeentescholen verbleven tijdelijk in het toenmalige Kasteel Hickendorf om in de buitenlucht aan te sterken.Eddy Van Aerden, “Diesterweg's Hulpkas voor Behoeftige Schoolkinderen”, Heide vertelt!, nr. 13, 18 mei 2020, pp. 4–5 van het pdf-bestand. Geraadpleegd op 31 juli 2026.
Kinderpreventorium In 1933 werd het domein verkocht aan de Provinciale Metaalbewerkersbond van Antwerpen. De vakbond liet het landhuis aanpassen tot een kinderpreventorium. In het bestaande gebouw werden onder meer dokterskabinetten ingericht. Op de plaats van de voormalige stallen kwam een nieuw gebouw met slaapzalen en gemeenschappelijke ruimten. De instelling bood plaats aan ongeveer tachtig kinderen.
Het Kinderpreventorium Hickendorf werd in 1935 ingehuldigd. Het paste binnen een bredere ontwikkeling waarbij bosrijke locaties in de Kempen werden gebruikt voor instellingen waar kinderen uit vervuilde stedelijke omgevingen in de buitenlucht konden verblijven. De behandeling was mede gericht op kinderen die verzwakt waren of risico liepen op tuberculose. Aan de achterzijde van het gebouw bevonden zich terrassen die voor de zogenoemde luchtkuur werden gebruikt.
Latere bestemmingen Na de Tweede Wereldoorlog verloor het preventorium geleidelijk zijn oorspronkelijke functie. Vanaf 1973 werden de leegstaande gebouwen gebruikt door leerlingen van het plaatselijke koninklijk atheneum. Volgens de plaatselijke geschiedschrijving huurde het Koninklijk Atheneum van Malle het complex tot 1985.
Nadat het schoolgebruik was beëindigd, werd het complex door een investeerder gerenoveerd met behoud van een aantal oorspronkelijke onderdelen. In het oude landhuis werden zeven appartementen ingericht; het voormalige bijgebouw werd verbouwd tot ongeveer dertig studio's.
Categorie:Malle Categorie:Voormalig ziekenhuis in België Categorie:Landgoed in België