De Oekraïense volkstelling van 2001 (Oekraïens: перепис населення України 2001 року, perepys naselennja Oekrajini 2001 rokoe) was de eerste landelijke volkstelling in het onafhankelijke Oekraïne, die op 5 december 2001 plaatsvond. De volkstelling van 2001 in Oekraïne was tot dusver ook enige volkstelling gehouden in het onafhankelijke Oekraïne.Sinds 2008 is de volgende volkstelling meerdere keren gepland en uitgesteld (voor het laatst in 2023 vanwege de Russische invasie van Oekraïne sinds 2022). In 2019 werd er wel een evenwichtige schatting gemaakt.
Geschiedenis In oktober 2000 keurde de Verchovna Rada de Oekraïense wet "Over de landelijke volkstelling" goed. Dit is het belangrijkste wetgevingsdocument waarin de juridische, economische en organisatorische grondslagen voor de uitvoering van de volkstelling werden vastgelegd. De volkstelling van 5 december 2001 was de eerste volkstelling van Oekraïne als soevereine staat. Voor het eerst was het mogelijk om geen gebruik te maken van een standaardprogramma (dat voor alle republieken van de voormalige Sovjet-Unie hetzelfde was), maar zelf te bepalen welke informatie nodig was, rekening houdend met de specifieke situatie waarin de samenleving zich bevond.
De methode van de volkstelling moest de resultaten van de door de hervormingen veroorzaakte veranderingen in de samenleving weergeven en tegelijkertijd zorgen voor een zo groot mogelijke vergelijkbaarheid van de resultaten met de gegevens van eerdere volkstellingen. Dit is grotendeels gelukt omdat het volkstellingprogramma aanzienlijk uitgebreider was dan de voorgaande programma’s. De enquête bevatte de volgende informatieonderdelen: samenstelling en familierelaties van de leden van het huishouden, gender en leeftijd van de persoon en zijn of haar geboorteplaats, burgerlijke staat, inclusief het aantal geboren kinderen en het aantal kinderen dat nog in leven is (voor vrouwen ouder dan 15 jaar), etnische afkomst, taalkenmerken, staatsburgerschap, opleidingsniveau, werkgelegenheid, bronnen van inkomsten, migratieactiviteit, woonomstandigheden, het bezit van landbouwgrond, de oppervlakte daarvan en de juridische eigendomsvorm.
De volledige resultaten van de volkstelling zijn in de jaren 2002–2004 gepubliceerd in 14 thematische bundels (17 delen), waarvan er 7 op cd-r's en 10 op internet staan (op de website van de Staatsdienst voor de Statistiek van Oekraïne).
Resultaten
Kwantitatieve indicatoren De totale bevolking van Oekraïne bedroeg in 2001 48 miljoen 457 duizend personen. De bevolking naar woonplaats: stedelijke bevolking: 32 miljoen 574 duizend personen (67,2%) plattelandsbevolking: 15 miljoen 883 duizend personen (32,8%)
Bevolking naar gender: mannen: 22 miljoen 441 duizend personen (46,3%) vrouwen: 26 miljoen 16 duizend personen (53,7%)
In de jaren die zijn verstreken sinds de Oekraïense volkstelling van 1989 is het aantal steden in Oekraïne met 20 toegenomen en bedroeg het aantal steden op de datum van de landelijke volkstelling 454.
Nationaliteiten thumb|250px|Oekraïners in Oekraïne (volkstelling 2001). thumb|320px|Nationaliteiten in Oekraïne (volkstelling 2001):
Volgens de gegevens van de Oekraïense volkstelling woonden er op het grondgebied van het land vertegenwoordigers van meer dan 130 nationaliteiten (національності, natsionalnosti) en etnische groepen (народності, narodnosti).
Wat de nationale samenstelling van de bevolking van Oekraïne betreft, vormden de Oekraïners de overgrote meerderheid, met een aantal van 37.541.700 personen, ofwel 77,8% van de totale bevolking. In de jaren sinds de volkstelling van 1989 is het aantal Oekraïners met 0,3% toegenomen en hun aandeel in de bevolking van Oekraïne met 5,1 procentpunten.
De tweede plaats qua omvang werd ingenomen door Russen in Oekraïne. Hun aantal was ten opzichte van de volkstelling van 1989 met 26,6% gedaald en bedroeg op de datum van de volkstelling 8.334.100. Het aandeel van de Russen in de totale bevolking daalde met 4,8 procentpunten en bedroeg 17,3%.
Talen 67,5% van de bevolking van Oekraïne beschouwde het Oekraïens als moedertaal, wat 2,8 procentpunten meer is dan volgens de volkstelling van 1989. 29,6% van de bevolking gaf aan het Russisch als moedertaal te hebben; in vergelijking met de vorige volkstelling is dit cijfer met 3,2 procentpunten gedaald. Het aandeel van andere talen die als moedertaal werden opgegeven, is in de periode tussen de twee volkstellingen met 0,4 procentpunt gestegen en bedroeg 2,9%.
Betekenis De Oekraïense volkstelling van 2001, de eerste volkstelling van Oekraïne als soevereine staat, vormde een belangrijke mijlpaal, niet alleen in de demografische geschiedenis van Oekraïne, maar ook in de geschiedenis van de staatsvorming van het land, aangezien deze volkstelling dit proces voorzag van de nodige informatie over de samenleving en haar sociaal-economische en politieke leven in een beslissende fase van het bestaan van de natie.
Zie ook Oekraïense volkstelling van 1959 Oekraïense volkstelling van 1989 Oekraïnisering Russificatie Sovjetvolkstelling van 1989, inclusief Oekraïne Oekraïense volkstelling van 1989 Volkstelling in het Russische Rijk (1897), inclusief Oekraïne
Externe links Всеукраїнський перепис населення (Landelijke volkstelling van Oekraïne) Всеукраїнський перепис населення (Landelijke volkstelling van Oekraïne) Державний комітет статистики України (Staatscomité voor de Statistiek van Oekraïne) http://db.ukrcensus.gov.ua/MULT/Database/Census/databasetree_uk.asp http://db.ukrcensus.gov.ua/Mult/dialog/statfile.asp?lang=1 Перепис населення 2001: міста і смт (Volkstelling 2001: steden en gemeenten)
Categorie:Gebeurtenis in 2001 Categorie:Geschiedenis van Oekraïne Categorie:Volkstelling