Het Bekken van Henegouwen (Frans: Bassin du Hainaut) is een sedimentair bekken in de Belgische provincie Henegouwen, het zuiden van West-Vlaanderen en aangrenzend gebied in Frankrijk (het Noorderdepartement). Het bekken is ontstaan tijdens het Devoon en Carboon, toen België een sedimentatiegebied vormde aan de zuidelijke rand van het continent Euramerika. Dit gebied veranderde tijdens het Devoon van een passieve marge in een actieve marge. Tijdens het Carboon lag er een achterboogbekken dat zich in het Laat-Carboon geleidelijk sloot. De gesteenten die in het bekken zijn afgezet zijn gedeformeerd en licht gemetamorfoseerd tijdens de Hercynische orogenese.
Structuur en ligging Het Bekken van Henegouwen was in het Devoon en Dinantiaan (Vroeg-Carboon) onderdeel van het sedimentatiegebied langs de zuidelijke flank van het Massief van Brabant. In het oosten loopt dit sedimentatiegebied over in het synclinorium van Namen, waarvan het in feite de westelijke voortzetting is. Ook het Bekken van Henegouwen is in feite een wijd synclinorium, dat aan de flanken wordt omringd door de Caledonische sokkel.Prodrome, 1954. Prodrôme d'une description géologique de la Belgique. P. Fourmarier Ed., Vaillant-Carmanne, Liège.Michot, P., 1980. Belgique (in Géologie des pays européens : France, Belgique, Luxembourg). Ed. Dunod, Paris, p. 485-576. In het zuidwesten wordt het Bekken van Henegouwen afgesneden door Mesozoïsche gesteentelagen van het Bekken van Parijs. In het Bekken van Henegouwen ligt een in het Krijt en Paleogeen gevormde inzinking: het Bekken van Bergen.
Devoon en Dinantiaan De oudst bekende gesteenten van Henegouwen horen bij de top van de Caledonische sokkel. Ze komen uit het Siluur en het zijn overwegend kwartsieten. Ze bevinden zich in het noorden van de provincie en maken deel uit van het Massief van Brabant. Deze gesteenten worden discordant bedekt door het Devoon van het Bekken van Henegouwen.
Het Devoon en Dinantiaan bestaan zowel uit carbonaatgesteente als klastisch gesteente. Dit gesteente werd door de Hercynische orogenese tektonisch verplaatst en vervormd. De beweging was overwegend van het zuiden naar het noorden gericht. Deformatie uitte zich in de plooiing van het synclinorium van Namen en het synclinorium van Dinant en overschuiving van het Devoon en Dinantiaan over het Massief van Brabant noordwaarts. De belangrijkste breuk (la Faille du Midi) waarlangs de terreinen van de Ardennen over het Massief van Brabant schoven loopt grofweg langs de lijn tussen Luik en Bergen.
De gesteenten van het synclinorium van Dinant zijn te correleren met die van het Bekken van Henegouwen. De structuur van de Paleozoïsche sokkel wordt beschreven in de rapporten over de diepboring van Saint-Ghislain.Delmer, A., 1977. Le bassin du Hainaut et le sondage de Saint-Ghislain. Prof. Paper Serv. Géol. Belg., 6 (143) : 12 p.Groessens, E., Conil, R., et Hennebert, M., 1979. Le Dinantien du sondage de Saint-Ghislain. Mém. Explor. Carte Géol. Min. Belg., 22, 137 p.
Het Devoon heeft aan de noordelijke rand van het Bekken van Henegouwen een hellingshoek van ongeveer 15 graden naar het zuiden. Op de Devonische lagen bevindt zich de Kolenkalk Groep uit het Dinantiaan. Deze groep vertoont een golvend patroon doorheen het Bekken van Bergen.
Namuriaan en Westfaliaan Het Namuriaan bevat kalksteen en fijnkorrelige zandsteen dat uit een conglomeraat van kwarts en ijzeroxide bestaat. De kalksteen van het Namuriaan is gedeeltelijk gedolomitiseerd en bevat lagen anhydriet.
Op het Namuriaan volgen de afzettingen van het Westfaliaan, de tijd van de reusachtige steenkoolwouden. Deze horen bij de Steenkoolgroep. Ze bestaan uit schalie, zandsteen en een kleine 300 steenkoollagen. Uitzonderlijk komt een koollaag weleens aan de oppervlakte. De diepte waarin de koollagen aangetroffen worden, varieert tussen een paar tientallen meter tot zo'n 350 meter. Het Bekken van Henegouwen bevat een aantal steenkoollagen die deel uitmaken van de Borinagestreek, die zelf weer deel uitmaakt van de oude mijngordel die zich van Bernissart over Mons en La Louvière langs de Samber en Maas uitstrekt tot bij Luik.
Categorie:Geologie van Wallonië Categorie:Geografie van Henegouwen Bergen