Joannes (Jan) Franciscus (Frans) Beirens (Ekeren, 1 mei 1859 – Kalmthout, 16 juli 1942) was een Belgisch aannemer en bouwontwerper. De Inventaris Onroerend Erfgoed registreert hem beroepsmatig als aannemer. In bronnen over de door hem ontworpen synagoge van Heide-Kalmthout wordt hij als architect aangeduid.Agentschap Onroerend Erfgoed, Beirens, Jan Frans, Inventaris Onroerend Erfgoed, 30 april 2019 (geraadpleegd op 5 augustus 2026).Agentschap Onroerend Erfgoed, Synagoge, Inventaris Onroerend Erfgoed (geraadpleegd op 5 augustus 2026).
Loopbaan Beirens was aan het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw als aannemer in Antwerpen gevestigd. De erfgoedinventaris vermeldt tussen 1889 en 1903 verschillende vestigingsadressen in onder meer de Constitutiestraat, de Herderinstraat, de Cuylitsstraat en de toenmalige Zuiderlei, de huidige Amerikalei.
Omstreeks 1900 ontwierp Beirens voor eigen rekening een pakhuis met stalling aan de Gijzelaarsstraat 55 in Antwerpen. Het gebouw werd uitgevoerd als een pakhuis in rode baksteen met een kenmerkende topgevel.Elise Hooft, Pakhuis, Inventaris Onroerend Erfgoed, Stad Antwerpen, 2011 (geraadpleegd op 5 augustus 2026). Rond 1903 bouwde hij een eclectische meergezinswoning aan de Emiel Banningstraat 44. De gevel van deze woning werd uitgevoerd in gele baksteen en onder meer versierd met veelkleurige tegelfriezen.Elise Hooft, Eclectische meergezinswoning, Inventaris Onroerend Erfgoed, Stad Antwerpen, 2011 (geraadpleegd op 5 augustus 2026).
Synagoge van Heide-Kalmthout Beirens' bekendste ontwerp is de synagoge aan de Leopoldstraat in Heide, een gehucht van Kalmthout. Door de groei van de plaatselijke Joodse gemeenschap ontstond tijdens het interbellum behoefte aan een permanent gebedshuis. Een aantal Joodse families gaf Beirens opdracht het gebouw te ontwerpen.Frans Van Den Brande, Geschiedenis van de Joodse aanwezigheid in Heide-Kalmthout, Joods Actueel, 23 maart 2009 (geraadpleegd op 5 augustus 2026).
De bouwaanvraag voor een „Israëlietis bidhuis met woning van portier” werd op 26 juli 1927 ingediend en op 29 november van dat jaar goedgekeurd. Het gebouw werd in 1928 opgetrokken door aannemer Alexander Nagels en in 1929 officieel in gebruik genomen.
De voorgevel vertoont neomoorse kenmerken, waaronder uitkragende hoektorens, rondboogvensters en verwijzingen naar de stenen tafelen. Een glas-in-loodraam met een Davidster bevindt zich boven de heilige ark. Het interieur omvat onder meer een voorhal, een gebedsruimte, een consistoriekamer, een conciërgewoning en een afzonderlijke vrouwengalerij.
De synagoge en de omringende tuin werden op 31 mei 2007 definitief als monument beschermd. Het beschermingsdossier omschrijft het gebouw als architectuurhistorisch en cultuurhistorisch waardevol en als het enige bewaard gebleven voorbeeld van een plattelandssynagoge in België.Agentschap Onroerend Erfgoed, Synagoge met tuin, Inventaris Onroerend Erfgoed (geraadpleegd op 5 augustus 2026).
Werken
circa 1900: pakhuis met stalling, Gijzelaarsstraat 55, Antwerpen; circa 1903: eclectische meergezinswoning, Emiel Banningstraat 44, Antwerpen; 1928: synagoge met conciërgewoning, Leopoldstraat 58, Heide-Kalmthout.
Literatuur
Lieven Saerens en Frans L. van den Brande, Tussen Antwerpen en Heide: Joods cultuurleven in een bewogen tijd 1880–1944, Antwerpen, 2009, 104 pagina's, ISBN 9789076099835.
Bronnen
Categorie:Belgisch architect