Een bus of busse, soms ook busgeschut genoemd, is de Middelnederlandse benaming voor een langgerekt buisvormig vuurwapen. De bus ontstond in de 13e en 14e eeuw uit de vaasvormige pot-de-fer. Oorspronkelijk werd de naam gebruikt voor allerlei geschut. Vanaf de 16e eeuw werd de naam alleen nog gebruikt voor handvuurwapens. Van de 'bus' is ook het buskruit afgeleid.
Geschiedenis De eerste bussen werden gemaakt van ofwel duurder en kwalitatief beter brons of van met ijzeren hoepels bijeengehouden goedkoper smeedijzer. In de loop van de tijd ontstonden verschillende varianten: enerzijds zware bombardes en later kanonnen en anderzijds een grote variëteit aan draagbare handvuurwapens.
Het eerste draagbare handvuurwapen was de handbus in de 14e eeuw, een kanonnetje dat ter ondersteuning bediend werd vanaf een houten of ijzeren staaf. Hieruit ontstond in de 15e eeuw de lichtere haakbus, die ook terugslag kon opvangen. Vervolgens ontstonden van hieruit musket, roer, geweer, pistool en karabijn. Onder jagers wordt bij geweren onderscheid gemaakt tussen hagelgeweren en getrokken buksen, waarbij het laatste woord is afgeleid van het woord buks.
De veelzijdigheid van bus heeft bijgedragen aan een revolutie in de oorlogsvoering. Stads- en kasteelmuren waren er niet tegen bestand en geïsoleerde feodale heersers waren hierdoor gedwongen om zich terug te trekken in meer gecentraliseerde omwalde versterkte steden. De bus deed in de schutterij de (nieuwe) 'busschutterij' ontstaan.
Categorie:Vuurwapen