De Formatie van Deerlijk is een formatie van gesteentelagen in de diepe ondergrond van het westen van België. De formatie komt uit het Siluur en is onderdeel van de zuidwestelijke rand van het Massief van Brabant. Ze is uitsluitend bekend uit diepe boringen in het gebied ten westen van Kortrijk. De donkere schalie van de formatie werd aan de hand van een boring bij Deerlijk voor het eerst beschreven door de geoloog Robert Legrand in 1968. De formatie werd aan de officiële stratigrafische indeling toegevoegd in 2001.
Beschrijving De Formatie van Deerlijk bestaat grotendeels uit donkere hemipelagische peliet en graptolieten-schalie. In deze schalie is een gegradeerde gelaagdheid te herkennen op decimeterschaal. De basis van de lagen bestaat uit lichtgrijze, fijne zandsteen en siltsteen. Deze gaat naar boven toe over in steeds donkerdere schalie, die bovenin de laag zwart en graptolietrijk is.
Het afzettingsmilieu van de formatie was anoxisch zeewater in een frequent van watercirculatie afgesloten lokaal bekken. Dit bekken lag aan de voet van de continentale helling ten zuiden van het voormalige continent Avalonia.
Door middel van graptolieten en Chitinozoa is vastgesteld dat de formatie tot het Rhuddaniaan en Aeroniaan behoort (Onder- en Midden-Llandovery). Dit brengt de ouderdom op ongeveer 443 tot 439 miljoen jaar. De grenzen van de formatie zijn echter diachroon van aard; ze vertegenwoordigt vooral de sterk anoxische facies en kan plaatselijk ook jonger zijn.
Stratigrafische relaties De Formatie van Deerlijk komt uitsluitend voor aan de zuidwestelijke rand van het Massief van Brabant. Ten oosten van Deerlijk gaat de formatie over in de gelijktijdige Formatie van Lust, die minder donker en anoxisch van aard is. Deze gaat nog verder naar het oosten, rondom de grens tussen Oost-Vlaanderen met Henegouwen, over in de eveneens gelijktijdig gevormde Formatie van Brûtia.
De bovenste delen van de Formatie van Deerlijk liggen ook vertand met de grijzige schalie van de Formaties van Bois-Grand-Père en Fallais, die het milieu van de instabiele helling vertegenwoordigen. Deze formaties zijn jonger dan die van Brûtia.
Onder de Formatie van Deerlijk ligt gesteente uit het Ordovicium, dat tot de Formaties van Huet en Madot behoort.
Bovenop de Formatie van Deerlijk liggen op de meeste plekken de jongere Formaties van Corroy en Ronquières.
Categorie:Lithostratigrafie van België Categorie:Lithostratigrafie van het Siluur