thumb|Peilschaalput Een peilschaalput (ook: peilput) is een civiel‑technische constructie die wordt gebruikt voor het nauwkeurig meten van de waterstand in oppervlaktewater. De put vormt een beschutte meetlocatie waarin een peilschaal of automatische sensor is geplaatst. Peilschaalputten worden toegepast door waterbeheerders zoals waterschappen en Rijkswaterstaat voor monitoring, beheer en onderzoek van waterstanden.
Doel Het doel van een peilschaalput is het verkrijgen van stabiele en betrouwbare waterstandsmetingen. In open water kunnen golven, wind, stroming en drijvend materiaal de aflezing verstoren. Door het water via een smalle opening of buis in een afgesloten put te laten instromen, ontstaat een gedempt waterniveau dat representatief is voor de werkelijke waterstand.
Peilschaalputten worden gebruikt voor: monitoring van oppervlaktewaterpeilen; kalibratie van automatische meetapparatuur; controle van waterbeheermaatregelen zoals stuwen en gemalen; hydrologisch onderzoek en modellering.
Constructie Een peilschaalput bestaat doorgaans uit: een verticale put van beton, kunststof of staal; een instroomopening of verbindingsbuis naar het oppervlaktewater; een peilschaal of sensor (drukopnemer, radar of ultrasoon); een afsluitbaar deksel ter bescherming; ventilatie om drukverschillen te voorkomen.
De instroomopening is vaak voorzien van een rooster of filter om verstopping door slib of begroeiing te voorkomen.
Meetmethoden Handmatige meting Traditioneel wordt een peilschaalput uitgerust met een gegradueerde peilschaal waarop de waterstand direct kan worden afgelezen.
Automatische meting Moderne peilschaalputten bevatten sensoren die: waterdruk meten; waterhoogte bepalen via ultrasoon of radar; data doorsturen naar een datalogger of telemetriesysteem.
Hiermee is continue monitoring mogelijk, vaak met intervallen van enkele minuten.
Toepassing in Nederland In Nederland zijn peilschaalputten een standaardinstrument binnen het waterbeheer. Waterschappen gebruiken ze voor het handhaven van streefpeilen, monitoring van waterveiligheid en ondersteuning van beslissingen over bemaling en sturing. Ze komen voor langs sloten, vaarten, kanalen, boezemsystemen en stedelijke waterstructuren.
Onderhoud Regelmatig onderhoud is noodzakelijk om betrouwbare metingen te garanderen. Dit omvat: verwijderen van slib en begroeiing; controle van instroomopeningen; kalibratie van sensoren; inspectie van de constructieve staat.
Verwante begrippen Peilbuis Hydrologie
Categorie:Hydrologie Categorie:Waterbeheer