De Formatie van Tubize is een geologische formatie in het Massief van Brabant in het midden en noorden van België. De formatie komt uit het Cambrium en bestaat uit leisteen en zandsteen.
De formatie werd al beschreven door de geoloog André Hubert Dumont in 1848. Dumont had het over het 'Système Tubizien' dat hij noemde naar de stad Tubeke in Waals-Brabant (Frans: Tubize).
Voorkomen De Formatie van Tubize is onderdeel van de Vroeg-Paleozoïsche sokkel van het Massief van Brabant. Deze ligt in het zuiden van het massief dicht aan het oppervlak, maar naar het noorden neemt de dikte van de veel jongere Mesozoïsche en Kenozoïsche bedekking toe.
In een smalle strook aan de zuidkant van het massief komt voor dat de bedekking geheel is verdwenen door de erosie van riviertjes. In de dalen van die riviertjes kan de Formatie van Tubize plaatselijk aan het oppervlak liggen. Het gaat met name om de Zenne, Dijle en hun zijbeken. Langs de Gete komt de formatie niet voor omdat ze is weggenomen door een grote afschuivingsbreuk (afschuiving van Asquempont).
Beschrijving De Formatie van Tubize bestaat hoofdzakelijk uit leisteen, moddersteen en schalie afgewisseld met kleinere groengrijze lagen zandsteen, siltsteen, arkose en grauwacke. De laatste is rijk in magnetiet. Veel lagen silt- of zandsteen kunnen scheve en convolute gelaagdheid vertonen. Herhalende opeenvolgingen van zandsteen, siltsteen en leisteen op decimeterschaal zijn waarschijnlijk als turbidieten ontstaan.
Er worden in de formatie drie leden herkend. Het Lid van Mont-Saint-Guibert komt onderin de formatie voor en bestaat uit groenige schalie of leisteen waarin veel magnetiet voorkomt. Het Lid van Rogissart in het midden van de formatie bestaat uit lichtgekleurde kwartsitische of veldspaatrijke zandsteen, arkose en grove grauwacke afgewisseld met kleiige siltsteen en groenige magnetiethoudende leisteen. Het Lid van Les Forges bestaat weer voornamelijk uit fijne, pelitische leisteen met een grijsgroene en soms kenmerkende blauwgrijze kleur.
In de Formatie van Tubize komt het sporenfossiel Oldhamia voor, dat bestaat uit graafgangen. Dit fossiel is gebruikt om de formatie te correleren met Cambrisch gesteente in de Ardennen waarin betere gidsfossielen voorkomen. De Formatie van Tubize kan daarom in het Onder- tot Midden-Cambrium geplaatst worden, waarschijnlijk in de derde of vierde etage of in het Wuliuaan (de vijfde etage). De ouderdom van de formatie valt daarmee tussen 520-505 miljoen jaar.
Stratigrafische relaties De aard van de stratigrafische grenzen tussen de oudste formaties van het Massief van Brabant (uit het Cambrium) zijn onbekend. Overal zijn de contacten tektonisch van aard (breuken). Verder zijn deze oude gesteentelagen sterk met elkaar verplooid en samen scheefgesteld. De chronologische volgorde is daarom vastgesteld door middel van datering, hoewel daarin ook enige onzekerheid schuilt omdat niet alle Cambrische lagen en formaties gidsfossielen bevatten.
De Formatie van Tubize is waarschijnlijk ouder dan die van Oisquercq en Jodoigne, maar jonger dan de Formatie van Blanmont. Met name de positie van de Formatie van Jodoigne in deze volgorde is niet geheel zeker.
Categorie:Lithostratigrafie van België Categorie:Lithostratigrafie van het Cambrium