thumb|right|upright=1.05|Vestingplattegrond van Willemstad uit 1793.
Michiel Mattheus van Oosterzee (Zaltbommel, 31 oktober 1720 – Sas van Gent, 10 maart 1774) was een Nederlands militair ingenieur en cartograaf in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en een telg uit het geslacht Van Oosterzee. Hij ontwierp in 1747 en 1748 een stelsel van aarden forten, batterijen en retranchementen rond Willemstad. Tot zijn bekendste ontwerpen behoorde Fort Anna, dat werd aangelegd op de plaats van het huidige Fort de Hel. Daarnaast vervaardigde hij kaarten van onder meer Willemstad, Hulst, Philippine en de Passegeule.
Leven en loopbaan Van Oosterzee was een zoon van Huibrecht van Oosterzee (1692–1775), commies ter recherche bij de Admiraliteit op de Maze, en Anna Maria de Virieu (1690–1740), telg uit het geslacht De Virieu. Hij werd op 5 november 1720 in Zaltbommel gedoopt.
In 1748 bekleedde hij de rang van sous-luitenant. Hij diende vervolgens als officier bij de militaire ingenieurs en bereikte de rang van kapitein; in 1773 wordt hij als kapitein vermeld. In dat jaar was hij geplaatst bij het Corps Ingenieurs te Sas van Gent en omstreken. Hij overleed daar het volgende jaar, 53 jaar oud.
Vestingwerken rond Willemstad thumb|right|upright=1.05|Fort de Hel op een luchtfoto uit de periode 1920–1940
thumb|right|upright=1.05|Fort de Hel aan de Helsedijk in Willemstad. Het werd in 1811 aangelegd op de plaats van het door Michiel Mattheus van Oosterzee ontworpen Fort Anna uit 1748
Tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog namen Franse troepen in 1747 Bergen op Zoom in. Willemstad lag met onder meer Klundert, Noordschans en Moerdijk in de tweede verdedigingslinie. De laaggelegen polders konden worden geïnundeerd, maar de hoger gelegen dijken bleven dan begaanbaar. Daarom werden op en langs die dijken eenvoudige aarden batterijen en redoutes aangelegd. Zij waren bestemd voor het opstellen van geschut en werden voorzien van natte grachten, palissaden en barrières. Van Oosterzee maakte de ontwerpen voor deze werken.
De ring rond Willemstad bestond uit zes forten: Fort Anna, Fort Haaren, Fort Carolina, Fort Beaufort, Fort Hompesch en Fort Oranje. In de omgeving kwamen daar onder meer een retranchementen aan weerszijden van de haven van Noordschans, een batterij op de Kwartiersedijk, Fort Willem bij Stampersgat, een batterij bij de Rolleplaat aan de Noord-Dintel en verdedigingswerken bij de Roode Vaart en de haven van Moerdijk bij. Een overzichtskaart die Anthony Hattinga op 24 december 1748 kopieerde, vermeldt uitdrukkelijk dat de afgebeelde werken waren aangelegd naar de plannen van ingenieur Van Oosterzee.
Fort Anna, genoemd naar Anna van Hannover, lag op de kruising van de Westdijk, de Helsedijk en de toenmalige Heijningsedijk. De vestingwerken uit 1747 en 1748 kwamen niet in gevecht en raakten spoedig in verval, al zijn op enkele plaatsen nog sporen in het landschap herkenbaar. In 1811 bouwden de Fransen op de resten van Fort Anna het fort L'Enfer, dat in 1813 de naam Fort de Hel kreeg.
Cartografisch werk Naast zijn ontwerpen voor vestingwerken vervaardigde Van Oosterzee militaire en topografische kaarten. Het Repertorium van Nederlandse kaartmakers vermeldt een kaart van het gebied Willemstad–Klundert–Zevenbergen van omstreeks 1750 en kaarten van Willemstad uit 1751 en 1754. Uit de daaropvolgende jaren zijn kaarten van Hulst (1756) en Philippine (1759) bekend. In 1762 bracht hij samen met Rochus van Suchtelen de Passegeule en omgeving in kaart. Deze vermeldingen betreffen cartografisch werk en tonen dat zijn werkterrein zich niet tot Willemstad beperkte.
Huwelijk en gezin Van Oosterzee huwde op 12 juli 1751 in Willemstad met Sabina Henrica van den Santheuvel (Dordrecht, 1 januari 1731 – Willemstad, 6 april 1805), dochter van Henrik van den Santheuvel en Sabina Louise Orizandt. Zij kregen acht kinderen, van wie er één jong overleed. Hun zoon Henrik van Oosterzee (1752–1816) werd koopman en assuradeur in Rotterdam. Lodewijk van Oosterzee (1759–1782) werd eveneens ingenieur, terwijl Willem Joan van Oosterzee (1765–1799) in dienst trad van de Vereenigde Oostindische Compagnie en zich aan de Kaap vestigde. De jongste zoon, Matthieu Henri van Oosterzee (1767–1840), was van 1795 tot 1803 baljuw van Willemstad en werd in 1824 lid van de gemeenteraad. Daarnaast was hij penningmeester, ook rentmeester genoemd, van de Eigenaren der Aanwassen onder Fijnaart en van 1814 tot 1830 administrateur van de tienden in de Sabina-Henricapolder.
Sabina-Henricapolder en Fort Sabina thumb|right|upright=1.05|Fort Sabina, aangelegd in 1810–1811 in de Sabina-Henricapolder.
De moeder van Van Oosterzees echtgenote Sabina Henrica van den Santheuvel, Sabina Louisa Orizandt (1701–1772), bezat het grootste aandeel in de gorzen en aanwassen ten westen van Heijningen. Op haar initiatief werden in 1762 het Hoge Gors en de Rolleplaat door een zomerdijk omsloten. Deze kleinere bedijking kreeg naar haar de naam Sabinapolder. In 1786 besloten de gezamenlijke eigenaren tot de bedijking van een groter complex gorzen, rietvelden en weidegronden. De werkzaamheden werden in 1787 voltooid en vormden de Sabina-Henricapolder. Volgens de archiefinventaris werd deze polder vermoedelijk genoemd naar Sabina Henrica van den Santheuvel; Jan van den Noort verbindt de naam met zowel moeder als dochter.
Het in de polder gelegen Fort Sabina behoort niet tot de door Van Oosterzee ontworpen forten. Het werd pas in 1810–1811, ruim 36 jaar na zijn overlijden, aangelegd en heette aanvankelijk De Ruyter. In 1913 kreeg het de naam Fort Sabina Henrica, naar de polder.
Literatuur Marijke Donkersloot-de Vrij en Peter van der Krogt, Repertorium van Nederlandse kaartmakers 1500–1900, versie 2.6.2, 2026, p. 430. Jan van den Noort, Langs de rand van het zand: waterstaatsgeschiedenis in de Brabantse Delta, Breda, 2009, p. 45. A.A. Vorsterman van Oyen, Stam- en Wapenboek van aanzienlijke Nederlandsche familiën, met genealogische en heraldische aanteekeningen, deel II, Groningen, 1888, p. 399–403.
Categorie:Nederlands cartograaf Categorie:Nederlands ingenieur Categorie:Militair in de Verenigde Provinciën Categorie:Persoon in de Nederlanden in de 18e eeuw