De Gau München-Oberbayern (Nederlands: Gouw München-Opper-Beieren) was een bestuurlijke indeling van de NSDAP. Het gouw bestond van 1930 tot 1945.
Geschiedenis In 1928 werd Adolf Wagner benoemd tot leider van de gouw Oberpfalz. Vanaf 1929 hield hij tevens toezicht op de gouw Groß-München, die dat jaar was gevormd uit de lokale NSDAP-Ortsgruppe München en het Bezirk München, dat sinds 1925 onder leiding stond van Hermann Esser. Op 15 november 1930 werd de gouw Groß-München samengevoegd met de gouw Oberbayern, die sinds 1928 onder leiding stond van Fritz Reinhardt, tot de gouw München-Oberbayern. Deze gouw viel grotendeels samen met het regierungsbezirk Oberbayern. Wagner werd in 1930 benoemd tot gouwleider. Vanaf november 1933 was hij afgevaardigde voor kiesdistrict 24 in de Rijksdag.
Tot juni 1931 was de gouwleiding, evenals de Reichsleitung der NSDAP, georganiseerd in vijf afdelingen: de organisatieafdelingen I en II, de propaganda-afdeling, de persafdeling en de kasafdeling. Organisatieafdeling I omvatte de onderafdelingen bedrijfscellen- en vakbondsvraagstukken, middenstandsvraagstukken en oorlogsslachtoffervraagstukken. Organisatieafdeling II omvatte de onderafdelingen landbouwpolitiek, financieel en economisch beleid, cultuurbeleid en sociaal beleid.
Het was de bedoeling dat de lokale afdelingen (Ortsgruppen) deze structuur vervolgens eveneens zouden overnemen.
Op 1 januari 1932 schreef Wagner in de gouwkrant Die Front dat het "partijapparaat van alomvattende bevoegdheid" als model diende: "De organisatie van de gouw is vandaag de dag in het klein al bijna het volmaakte spiegelbeeld van de toekomstige nationaalsocialistische staat." In 1932 werden bovendien extra districtsleidingen (Kreisleitungen) ingesteld, waardoor aanzienlijk meer personeel nodig was.
In de "Partijstatistiek" van 1935 was de gouw opgedeeld in: 26 districten (Kreise) 249 lokale afdelingen (Ortsgruppen) 144 steunpunten (Stützpunkte) 1.291 cellen (Zellen) 4.258 blokken (Blocks)
Binnen deze structuur waren in totaal 9.600 politieke leiders actief, van wie 412 functionarissen met een leidende rol (Hoheitsträger). Met 58.677 partijleden, oftewel 3,32% van de totale bevolking van de gouw (1.767.655 inwoners), behoorde de gouw München-Oberbayern in 1935 nog tot het onderste derde van alle gouwen in het Duitse Rijk. Vanaf 1934 was de gouwleiding gevestigd in het voormalige parlementsgebouw aan de Prannerstraße 20, dat was omgedoopt tot het "Haus der Nationalsozialisten". Daarvoor was de gouwleiding sinds 1931 gevestigd in een tuinhuis aan de Barer Straße 14. Wagner zelf woonde echter in zijn grote, luxueuze villa aan de Kaulbachstraße 15.
Grote evenementen zoals "Führerontvangsten", "Führikundgevingen" en "Führerappèls" tijdens de bezoeken van Adolf Hitler, evenals de bezoeken van de Italiaanse dictator Benito Mussolini in 1937, 1938 en 1940, boden volop gelegenheid voor nazi-propaganda en zelfpromotie. Dit doel werd ook gediend door zelf georganiseerde politiek-ideologische tentoonstellingen, zoals de Antibolschewistische Schau (1936), Der ewige Jude (1937), Raubstaat England (1939), Auch wir kämpfen für den Sieg – arbeitende Heimat an der Seite der kämpfenden Front (1940), Buch und Schwert – ein Sinnbild unserer Zeit (1940) en Volk im Krieg (1941). Een ander prestigeproject waren de in 1936 ingevoerde districtsdagen (Kreistage), die als "getuigenisdagen" (Bekenntnistage) de band tussen de partijtop, de achterban en de bevolking moesten versterken.
In de Vrijstaat Beieren werd Franz Ritter von Epp in 1933 benoemd tot rijksstadhouder, onder wie de zes Beierse gouwleiders ressorteerden. Op 12 april 1933 werd Ludwig Siebert, de eerste burgemeester van Lindau, benoemd tot minister-president van Beieren. Wagner werd in maart 1933 staatscommissaris en waarnemend minister van Binnenlandse Zaken. In april 1933 werd hij daarnaast plaatsvervangend minister-president. In december 1936 volgde zijn benoeming tot Beiers minister van Cultuur. Op zijn initiatief en in samenwerking met Heinrich Himmler, de waarnemend politiecommissaris van München, werd in maart 1933 het concentratiekamp Dachau opgericht, dat aanvankelijk vooral bedoeld was voor communistische en sociaaldemocratische gevangenen.
Vanaf 1933 bevond zich in de gouw ook het concentratiekamp Dachau, met talrijke subkampen. Van de circa 206.000 gevangenen die daarheen werden gedeporteerd, kwamen ongeveer 41.500 om het leven.
Ambtsbekleders De volgende personen behoorden tot de gouwleiding:
Gauleiter: Adolf Wagner (1 november 1929 - 12 april 1944Höffkes 1986, p.363.), Paul Giesler (23 juni 1942Höffkes 1986, p.88. - 22 april 1944Miller & Schulz 2015, p.484.) (m.d.W.d.G.b.), Paul Giesler (12 / 22 april 1944 - 2Höffkes 1986, p.87. / 8 mei 1945) Gauleiterstellvertreter: Otto Nippold (december 1932 - 17 mei 1940Zukunft-braucht-erinnerung.de: Übersicht der NSDAP-Gaue, der Gauleiter und der Stellvertretenden Gauleiter 1933–1945. Geraadpleegd op 19 augustus 2026.), Joachim von Moltke (1940 - 1942), later klaarblijkelijk niet meer ingevuld. Gaugeschäftsführer: Otto Nippold (vanaf 1933) Gauredner: Franz Buchner (1928 - 1943) Gauinspekteur: Franz Buchner (1932 - 1934) Gauschulungsleiter: Franz Buchner (1933 - 1936) Rassenpolitisches Amt: Heinz Kürten (1934 - 1944) Gaudozentenbundführer: Wilhelm Führer (1935 - maart 1939) Gauwirtschaftsberater: Franz Buchner, Alfred Pfaff Gauwohnungskommissar: Paul Giesler (23 juni 1942 - 8 mei 1945)
Kreise Aichach Altötting Bad Aibling Berchtesgaden Dachau Ebersberg Erding Freising Fürstenfeldbruck Garmisch-Partenkirchen Herrsching Ingolstadt Landsberg am Lech Laufen Miesbach Mühldorf München München-Nord München-Ost München-Pasing München-Süd München-West Murnau Pfaffenhofen Rosenheim Schongau Schrobenhausen Starnberg Tölz Traunstein Wasserburg Weilheim Wolfratshausen Zie ook Wehrkreis II Gauehrenzeichen Gouw (NSDAP)
Afkorting mit der Wahrnehmung der Geschäfte beauftragt (m.d.W.d.G.b.) - vrije vertaling: met de waarneming van de functie belast
Externe links Territorial.de: Gau München-Oberbayern der NSDAP Calvin University: German Propaganda Archive: geïllustreerde lijst van gouwleiders Zukunft-braucht-erinnerung.de: Übersicht der NSDAP-Gaue, der Gauleiter und der Stellvertretenden Gauleiter 1933–1945 Wayback Machine: Verwaltungsgeschichte.de: Der Gau München-Oberbayern
München-Oberbayern Categorie:Geschiedenis van München Categorie:Geschiedenis van Beieren