Erik Lars Arvid Fredborg (Hudiksvall, 8 oktober 1915 – 4 januari 1996) was een Zweedse journalist, schrijver, historicus en politiek adviseur.Svenskt författarlexikon, deel 3, lemma „Fredborg, Erik Lars Arvid”, p. 112.Vem är det: Svensk biografisk handbok 1995, lemma „Fredborg, E L Arvid”, p. 346. Hij was van 1941 tot 1943 correspondent in Berlijn voor de krant Svenska Dagbladet en werd bekend door Bakom stålvallen (1943), een kritische beschrijving van nazi-Duitsland waarin hij onder meer berichtte over de deportatie en massamoord op Joden. Na de Tweede Wereldoorlog werkte hij als buitenlandcorrespondent en vervolgens gedurende enkele decennia als politiek adviseur voor Zweedse en Finse ondernemingen. Daarnaast was hij actief in internationale conservatieve en vrijemarktnetwerken.
Jeugd en politieke activiteiten Fredborg werd in 1915 geboren in Hudiksvall. In de tweede helft van de jaren 1930 was hij actief in het nationalistisch-conservatieve studentenmilieu in Uppsala. In 1939 was hij redacteur van het jaarboek van de conservatieve studentenvereniging Heimdal. Historicus Martin Ericsson beschrijft de kring die Heimdal in die periode domineerde als ultranationalistisch en noemt Fredborg een leidende figuur ervan.
Fredborg behoorde in februari 1939 tot de drijvende krachten achter het zogeheten Bollhusmötet, een bijeenkomst van de studentenvereniging van Uppsala waarbij een meerderheid zich uitsprak tegen de toelating van meer Joodse vluchtelingen tot Zweden. In zijn rede tijdens de bijeenkomst presenteerde Fredborg immigratie expliciet mede als een „rasprobleem” en betoogde hij dat ook een beperkte immigratie maatschappelijke spanningen zou kunnen veroorzaken. Ericsson vermeldt tevens dat Fredborg sterk verbonden was met Sveriges nationella förbund, een organisatie die in de jaren 1930 in fascistische en antisemitische richting was opgeschoven, al beschouwde zij volgens Ericsson het Duitse nationaalsocialisme niet als model voor een toekomstig Zweden.
Correspondent in nazi-Duitsland In 1941 werd de 25-jarige Fredborg door Svenska Dagbladet naar Berlijn gestuurd als correspondent. Hij bleef er tot 1943. Westerberg beschrijft dat Fredborg na twee jaar uit Duitsland werd uitgewezen en vervolgens zijn ervaringen verwerkte in Bakom stålvallen („Achter de stalen muur”). Het boek verscheen in 1943 bij Norstedts en bevatte naast beschrijvingen van het politieke en maatschappelijke leven onder het naziregime ook vroege berichtgeving over massadeportaties en het doden van Joden.
Bakom stålvallen kreeg in Zweden en daarbuiten aandacht en verscheen in verschillende talen. Een Engelse editie, Behind the Steel Wall, kwam in 1944 uit. In een necrologie uit 1996 stelde The Washington Post dat de betekenis van het boek vooral lag in het bekendmaken van de omvang van de nazistische genocide, en niet zozeer in het voor het eerst onthullen daarvan.The Washington Post, „Deaths”, 9 januari 1996, lemma „Arvid Fredborg, Swedish Journalist”.
Journalistiek en wetenschappelijk werk na 1943 Van 1944 tot 1947 gaf Fredborg het conservatieve tijdschrift Obs! uit. In 1949 keerde hij terug naar Svenska Dagbladet. Hij werkte in 1949 en 1950 als reizend correspondent en was vervolgens van 1950 tot 1952 correspondent in Bonn, destijds de hoofdstad van West-Duitsland.
Naast zijn journalistieke werk hield Fredborg zich bezig met geschiedkundig onderzoek. In 1951 promoveerde hij aan Stockholms högskola op het proefschrift Storbritannien och den ryska frågan 1918–20, over de Brits-Russische betrekkingen vanaf de wapenstilstand van november 1918 tot het begin van de toenadering tussen Groot-Brittannië en Sovjet-Rusland in 1920. Twee jaar later publiceerde hij Det nya Tyskland, over het naoorlogse Duitsland.
Politiek adviseur en internationale netwerken Vanaf het begin van de jaren 1950 verschoof het zwaartepunt van Fredborgs loopbaan van de openbare journalistiek naar politieke advisering en internationale netwerkvorming. Volgens het Zweedse biografische naslagwerk Vem är det was hij van 1952 tot 1985 politiek adviseur voor verschillende Zweedse en Finse ondernemingen. Economisch historicus Rikard Westerberg typeert hem voor deze periode tevens als een organisatorische ondernemer binnen Europese conservatieve en vrijemarktnetwerken.
Fredborg raakte in de jaren 1950 betrokken bij het Centre Européen de Documentation et d'Information (CEDI), een internationaal conservatief netwerk dat zich onder meer bezighield met Europese samenwerking en anticommunisme. Vanuit dit internationale milieu ontwikkelde hij nieuwe organisatorische initiatieven.
In 1959 richtte Fredborg in Liechtenstein het Institut d'Études Politiques de Vaduz op, een besloten ontmoetingsforum voor conservatieve politici, ondernemers en intellectuelen. Een jaar later werd hij lid van de Mont Pèlerin Society. In 1961 was hij volgens Westerberg de belangrijkste initiatiefnemer van de International Freedom Academy (INFRA), die internationale samenwerking rond de verdediging van de markteconomie wilde organiseren. INFRA hield begin jaren 1970 op te bestaan, terwijl het Institut d'Études Politiques de Vaduz bleef functioneren.
Van 1973 tot 1985 gaf Fredborg tevens het tijdschrift International Background uit. Historicus Johannes Großmann heeft Fredborgs naoorlogse activiteiten later onderzocht als voorbeeld van transnationale conservatieve netwerkvorming. In een studie uit 2025 beschrijft hij Fredborg als een „cosmopolitan conservative” en onderzoekt hij diens rol bij de ideologische en organisatorische heroriëntatie van het Europese conservatisme na 1945.
Latere publicaties en overlijden Fredborg bleef ook na het beëindigen van zijn reguliere journalistieke loopbaan publiceren over internationale politiek en geschiedenis. In 1985 verscheen Destination: Berlin, waarin hij terugblikte op zijn ervaringen rond Duitsland en de Tweede Wereldoorlog. Zijn laatste grote historische publicatie was Serber & kroater i historien: från 800-talet till våra dagar, die in 1994 bij Atlantis verscheen en de historische verhouding tussen Serviërs en Kroaten behandelde.
Fredborg overleed op 4 januari 1996 op tachtigjarige leeftijd. Hij stierf in zijn woning buiten Stockholm na een hartaanval.
Betekenis Fredborgs publieke loopbaan vertoonde verschillende fasen. Zijn politieke optreden als student in 1939 vond plaats in een ultranationalistisch milieu en omvatte verzet tegen de toelating van Joodse vluchtelingen. Enkele jaren later publiceerde hij als oorlogscorrespondent juist een kritische beschrijving van nazi-Duitsland waarin de vervolging en massamoord op Joden aan de orde kwamen. In de naoorlogse decennia opereerde hij minder in het publieke debat en vooral als adviseur en organisator binnen internationale conservatieve en economische netwerken.
In recenter historisch onderzoek ligt de nadruk met name op die transnationale rol. Westerberg behandelt Fredborg in de context van de mobilisatie van het Scandinavische bedrijfsleven ter verdediging van de vrije ondernemingsgewijze economie, terwijl Großmann hem bestudeert als verbindingsfiguur binnen naoorlogse Europese conservatieve netwerken.
Bibliografie Een selectie uit Fredborgs publicaties:
Bakom stålvallen (1943) Tredje gången (1948) Storbritannien och den ryska frågan 1918–20 (1951) Det nya Tyskland (1953) Nationalistiska oroshärdar: från Stilla havet till Atlanten (1962) Problems of Southern Africa (1966) Inflationen: Vådeld eller mordbrand? (1971) Destination: Berlin (1985) Serber & kroater i historien: från 800-talet till våra dagar (1994)
Categorie:Zweeds journalist Categorie:Zweeds schrijver Categorie:Zweeds historicus